Krótko czy długo? Jaką pozycję przyjąć na rynku sztuki?

Julia Niżnik

Rynek sztuki, choć uważany za jedno z najbardziej niezależnych środowisk gospodarczych, nie jest całkowicie odizolowany od wpływu czynników zewnętrznych. Wpływają na niego zarówno trendy rynkowe, jak i makroekonomiczne czynniki. Na przykład, generalny stan gospodarki, panujący cykl koniunkturalny, wzrost ekonomiczny, poziom zamożności społeczeństwa oraz jego dochody.

Krótko

Dzieła sztuki często ulegają kwestiom mody, efektowi kuli śnieżnej czy tzw. herd behaviour ("owczy pęd"), co często prowadzi do powstania tzw. superstar effect (megagwiazdorstwo). Oznacza to, że pewni autorzy bądź dzieła są bardziej popularni od innych uzyskując przy tym wysokie ceny. Z tego powodu indeksy cenowe różnych kategorii i nurtów artystycznych, jak i samych artystów są zależne od trendów rynkowych, jednakże tylko w krótkim okresie. To z pewnością może przyczynić się do wyższych zwrotów z inwestycji, również w krótkim horyzoncie czasowym. Długoterminowo nie można jednak przewidzieć formacji gustów i preferencji. Korelacja między stopami zwrotu z giełdy, a indeksami cenowymi występuje w krótkim okresie, z jednorocznym opóźnieniem. Przykładowo, znaczny wzrost na rynku kapitałowym powoduje odblokowanie wolnego kapitału, co wpływa na wzrost przepływu wolnych środków pieniężnych, zachęca do inwestowania, a to skutkuje w dynamicznym wzroście cen na rynku sztuki.

Horyzont Długookresowy

Rzeczowe inwestycje alternatywne są bardziej stabilne na fluktuacje rynkowe oraz ryzyko inflacji. Rynek sztuki charakteryzuje się długookresową perspektywą czasową. Do momentu sprzedaży nie są generowane zazwyczaj dodatnie przepływy pieniężne, choć w przypadku dzieł niekoniecznie musi być to zasadą. Istnieje bowiem możliwość wypożyczania prac w okresie ich posiadania, odpłatnie lub nieodpłatnie, co w perspektywie długofalowej może spowodować również wzrost wartości dzieła lub zmniejszenie kosztów jego utrzymania.

W długookresowym horyzoncie czasowym zamożność społeczeństwa wpływa nie tylko na wielkość sprzedaży generowanej na rynku sztuki, ale może być również odzwierciedlona w cechach danego dzieła. Okres recesji ekonomicznej w Holandii po wojnie z Hiszpanią, wpłynął intensywnie na rynek sztuki, ponieważ nawet zamożni ludzie zmuszeni byli do redukcji wydatków na sztukę. W odpowiedź na panującą sytuację artyści zaczęli tworzyć mniejsze obrazy z uproszczoną tematyką i mniejszą ilością kolorów. Dzięki temu mogli zaoferować bardziej przystępne ceny dla nabywców i stymulować popyt. Wzrost w przeciętnym poziomie zamożności społeczeństwa na świecie w ciągu ostatnich 50 lat doprowadził również do zwiększonego popytu na sztukę oraz zwiększenia wielkości rynku. Ciekawą obserwacją jest również pozytywna korelacja między cenami dzieł sztuki, a okresami rosnących nierówności w dochodach gospodarstw domowych. Jak wykazały badania, im większe są te nierówności, tym więcej rekordów cenowych pada na rynku aukcyjnym.

Krótko czy długo?

Indeksy cenowe na rynku sztuki charakteryzują się niską wrażliwością na działanie cykli koniunkturalnych. Indeks dzieł sztuki wyraźnie zwyżkował w okresach dekoniunktury gospodarczej w latach 2000-2001 i 2007-2009 oraz podczas pandemii COVID-19. W czasie dekoniunktury następuje ujemna korelacja między indeksem sztuki, a indeksem giełdowym. Ceny na rynku sztuki rosną, podczas gdy na rynku akcji notowane są wyraźne spadki. To natomiast daje możliwość bezpiecznego inwestowania w niepewnych czasach, co przekłada się na wzrost popytu w okresach spowolnienia gospodarczego. Inwestowanie w sztukę to złożony proces. Choć nie gwarantuje natychmiastowych zysków, ma niską korelację z ruchami na rynkach finansowych i może przynosić stabilne zyski w dłuższym okresie. Ostatecznie, wybór krótkoterminowej czy długoterminowej strategii zależy od indywidualnych celów i tolerancji ryzyka inwestora.

Bibliografia:

Goetzmann, W. N., Renneboog, L., & Spaenjers, C. (2011). Art and money. American Economic Review, 101(3), 222-226.

Lucińska, A. (2021). Obrazy na rynku finansowym. Analiza efektywności inwestowania. Difin.

_{Treści publikacji służą wyłącznie do celów informacyjnych i edukacyjnych. Przed każdą inwestycją należy samodzielnie ocenić zalety i ryzyko związane z planowaną transakcją. Przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji należy rozważyć (na przykład z pomocą doradcy finansowego), czy rozważane transakcje są odpowiednie w świetle szczególnych potrzeb zainteresowanego i jego sytuacji finansowej, adekwatności inwestowania w jakiekolwiek aktywa lub stosowania jakichkolwiek strategii inwestycyjnych. 
Przedstawione informacje opierają się na obecnej wiedzy autorów w chwili opublikowania i mogą stracić aktualność. Nie stanowią także zapewnienia, że rynek sztuki w przyszłości utrzyma dotychczasowe trendy. Obrót dziełami sztuki obarczony jest zawsze szeregiem ryzyk, które należy indywidualnie rozważyć przed podjęciem decyzji o dokonaniu transakcji. Żadne informacje zawarte w publikacji nie stanowią porady inwestycyjnej ani żadnej opinii w odniesieniu do stosowności jakichkolwiek zabezpieczeń, a opinie wyrażone na tej stronie nie powinny być traktowane jako porady dotyczące kupna, sprzedaży lub posiadania jakichkolwiek zabezpieczeń. DESA Unicum ani autor publikacji nie ponoszą żadnej odpowiedzialności z tytułu podjętych przez odbiorców opublikowanych treści decyzji, które zawsze pozostają indywidualnym wyborem strony ewentualnych transakcji. 
Inwestowanie zawsze wiąże się z ryzykiem straty, a zainteresowany transakcjami na rynku sztuki powinien zasięgnąć profesjonalnej porady finansowej lub prawnej.}