Charakterystyka dzieł sztuki na rynku inwestycyjnym

Julia Niżnik

Jak zjeść ciastko i mieć ciastko?

Dzieła sztuki są dobrami ekonomicznymi - zarówno luksusowymi, jak i inwestycyjnymi. Ta kombinacja jest rzadko spotykana w każdej innej branży czy sektorze. Jak podaje Clare McAndrew, z Trinity College w Dublinie, z ekonomicznej perspektywy dzieła sztuki mają specyficzną cechę dwoistości natury.

Z jednej strony są dobrami konsumpcyjnymi, które są "spożywane" w momencie styczności ludzkiego oka z dziełem i przez cały okres jego posiadania. Jeśli są konsumowane odpowiednio, tj. przechowywane w bezpiecznych warunkach, są jednocześnie dobrami kapitałowymi, które mogą generować zyski z inwestycji ze wzrostu ich wartości na przestrzeni lat. Ta dwoistość daje przewagę nad innymi inwestycjami, ponieważ oczy inwestora mogą "jeść", a wartość posiadanego dzieła w większości przypadków nie maleje, lecz wzrasta. Jako że dzieła sztuki są inwestycją rzeczową należy również wspomnieć o kosztach ich nabycia i utrzymania. Biorąc pod uwagę, że przeciętny czas między pojawieniem się dzieła na aukcji wynosi kilkanaście a nawet kilkadziesiąt lat, to efekt kosztów transakcyjnych, włączając premię sprzedawcy oraz nabywcy, jeśli zostanie zamortyzowany przez ten okres wynosi mniej niż 1% rocznie. Dla porównania, roczna wartość kosztów utrzymania zarządzania funduszami wynosi 1,5% (Mei &Moses, 2005). Ponadto należy wspomnieć, że w czasie posiadania dzieła może ono być wypożyczane do różnych instytucji, odpłatnie i nieodpłatnie, co zazwyczaj zwiększa ich prestiż i wpływa na ich wycenę, jak i może generować dodatkowe przepływy pieniężne przynoszące zysk.

Rynek 3D

W charakterystyce aktywów alternatywnych, zwłaszcza dzieł sztuki często mówi się o tzw. niskiej płynności, która określa jak szybko dane dobro może być przekonwertowane na pieniądze. Jednakże wydaje się być to z jednej strony błędne, ponieważ głównym miernikiem tej płynności jest liczba sprzedanych obrazów danego artysty (lub całego kierunku, segmentu) w roku kalendarzowym. Jak podaje Lucińska (2021), właściciele obrazów pozbywają się obrazów niechętnie, rozbudowując nieustannie swoje kolekcje. Ponadto na rynku sztuki zdarzają się inwestorzy, którzy nie chcą maksymalizować zysku, gdyż albo są miłośnikami sztuki, albo muzeami, które kupują dzieła ze względu na ich znaczenie kulturalne. W efekcie dzieła sztuki są uwięzione w kolekcjach, a jedną z okoliczności na zakup obrazu jest jedno z wydarzeń 3D (death, debt, divorce). 

W przypadku death po śmierci kolekcjonera jego spadkobiercy sprzedają spadek wraz z całą kolekcją. Zdarza się również, że kolekcjonerzy bankrutują i zmuszeni są do sprzedaży kolekcji, w celu spłaty swoich zobowiązań – debt. Trzecią sytuacją jest divorce, gdzie sprzedaż kolekcji odbywa się na skutek konieczności podziału majątku.

Inwestycje w sztukę są długoterminowe, więc nie będą gwarantowały natychmiastowych zwrotów. Jednakże jak wykazały badania przeprowadzone w segmencie malarstwa współczesnego, dzieła sztuki mają najniższą korelacje z zewnętrznymi społeczno-ekonomicznymi czynnikami, co powoduje nieprzerwany wzrost wartości tych aktywów w czasie, nawet gdy występują perturbacje na rynku finansowym.
 

Bibliografia:
Findlay, M. (2012). The value of art. E-Books der Verlagsgruppe Random House GmbH.
Lucińska, A. (2021). Obrazy na rynku finansowym. Analiza efektywności inwestowania. Difin.
Mei, J., & Moses, M. (2005). Beautiful asset: Art as investment. Journal of Investment Consulting, 7(2), 45-51.
 

_{Treści publikacji służą wyłącznie do celów informacyjnych i edukacyjnych. Przed każdą inwestycją należy samodzielnie ocenić zalety i ryzyko związane z planowaną transakcją. Przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji należy rozważyć (na przykład z pomocą doradcy finansowego), czy rozważane transakcje są odpowiednie w świetle szczególnych potrzeb zainteresowanego i jego sytuacji finansowej, adekwatności inwestowania w jakiekolwiek aktywa lub stosowania jakichkolwiek strategii inwestycyjnych. 
Przedstawione informacje opierają się na obecnej wiedzy autorów w chwili opublikowania i mogą stracić aktualność. Nie stanowią także zapewnienia, że rynek sztuki w przyszłości utrzyma dotychczasowe trendy. Obrót dziełami sztuki obarczony jest zawsze szeregiem ryzyk, które należy indywidualnie rozważyć przed podjęciem decyzji o dokonaniu transakcji. Żadne informacje zawarte w publikacji nie stanowią porady inwestycyjnej ani żadnej opinii w odniesieniu do stosowności jakichkolwiek zabezpieczeń, a opinie wyrażone na tej stronie nie powinny być traktowane jako porady dotyczące kupna, sprzedaży lub posiadania jakichkolwiek zabezpieczeń. DESA Unicum ani autor publikacji nie ponoszą żadnej odpowiedzialności z tytułu podjętych przez odbiorców opublikowanych treści decyzji, które zawsze pozostają indywidualnym wyborem strony ewentualnych transakcji. 
Inwestowanie zawsze wiąże się z ryzykiem straty, a zainteresowany transakcjami na rynku sztuki powinien zasięgnąć profesjonalnej porady finansowej lub prawnej.}