Aleksandra Wejchert (1921-1995)

Aleksandra Wejchert nie lubiła oczywistości, a jej prace zrodziły się na styku porządku i wrażenia ruchu, tam gdzie konstrukcja spotyka się z iluzją. Studiowała architekturę na Uniwersytecie Warszawskim oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, jednak dość szybko zaczęła przekraczać ramy obu tych dziedzin, szukając własnego języka wypowiedzi. Kiedy w 1965 roku przeniosła się do Irlandii, rozwijała go dalej, pracując z pleksi, stalą i światłem, które pozwalały jej budować nowe efekty wizualne.

Jej rzeźby mają wyraźny rytm, ponieważ powtórzenia form układają się w coś na kształt wizualnej muzyki, która nie porusza się dosłownie, a mimo to zdaje się drgać, przyciągać wzrok i wytwarzać subtelne napięcia optyczne. Formy te bywają labiryntowe, jednocześnie precyzyjne i nieco tajemnicze, jakby prowadziły widza w głąb własnej struktury.

W latach siedemdziesiątych jej realizacje stały się symbolem nowoczesności w Irlandii i pojawiały się w przestrzeniach banków oraz uczelni, jednak nawet w dużej skali zachowywały intymny charakter, ponieważ w każdej z nich wyczuwalna pozostaje uważność na materiał i potrzeba nadania formie własnego, wewnętrznego rytmu.

- Pozycja lidera zobowiązuje nas do zwracania uwagi na postaci i wątki, które na przestrzeni lat nie miały w dyskusji publicznej miejsca, na jakie zasługują. Wciąż nie wszyscy zdają sobie sprawę, że polskie artystki są dzisiaj naszym „dobrem narodowym”, a ich twórczość zdobywa uznanie na całym świecie. Wystarczy spojrzeć na rosnące zainteresowanie twórczością Magdaleny Abakanowicz, Aliny Szapocznikow, Tamary Łempickiej, czy sukcesy artystek tworzących obecnie, w tym Ewy Juszkiewicz, czy Pauliny Ołowskiej. Z drugiej strony, wciąż istnieje mnóstwo nazwisk, które czekają na odkrycie i przypomnienie. Platforma „Sztuka kobiet” powstała jako naturalna konsekwencja naszych dotychczasowych działań. Będzie przestrzenią, w której zarówno pionierki, jak i współczesne artystki, staną się głównymi bohaterkami opowieści. Prowadząc instytucję, która organizuje około 100 wystaw rocznie, a przy tym dziesiątki oprowadzań, wykładów, paneli i innych wydarzeń, mamy możliwość realnego wpływu na polską kulturę. I chcemy ten wpływ mądrze wykorzystać. Sztuka kobiet będzie eksponowana stale, konsekwentnie i długofalowo. Mamy nadzieję, że w tym kierunku podąży także coraz więcej instytucji publicznych – podkreśla Agata Szkup, Prezes zarządu DESA Unicum.

Po rekordowej aukcji prac Magdaleny Abakanowicz, cyklicznych wystawach „Feminizm. Sztuka kobiet”, ekspozycjach prezentujących zbiory kolekcjonerek takich jak Grażyna Kulczyk i Anda Rottenberg, czy charytatywnym projekcie „HERSTORY”, z którego dochód wspiera budowę pierwszego w Polsce Muzeum Historii Kobiet, projekt „Sztuka Kobiet” zyska stałą formę i cykliczne odsłony.

Od Stryjeńskiej do Bogackiej – 100 lat kobiecej perspektywy

Obok wystawy poświęconej sztuce dawnej, we wrześniu w DESA Unicum zobaczymy także cztery inne ekspozycje skoncentrowane wokół twórczości kobiet. Kolejna odsłona cyklu „Feminizm i sztuka kobiet” zwróci uwagę na nazwiska takie jak Natalia Lach – Lachowicz, Agata Bogacka, Agata Kus, Teresa Tyszkiewicz, Erna Rosenstein, Maria Pinińska-Bereś, Aneta Grzeszykowska, czy Dorota Kuźnik, pokazując zmieniające się postawy artystek, ich bezkompromisowe podejście do sztuki, a także zainteresowanie ciałem i tematami społecznymi. Wystawa „Design. W Stronę Kobiet” odda hołd projektantkom, które redefiniowały pojęcie wzornictwa w ceramice, metaloplastyce, szkle czy tkaninie, często tworząc na marginesach głównego nurtu, a jednak kształtując estetykę codzienności. Oddzielna ekspozycja „Julia Keilowa. Projektantka polskiej nowoczesności” przypomni ikonę wzornictwa, której przedmioty trafiały na salony II Rzeczpospolitej. Z kolei wystawa „Triumf Art Deco. Paryż. Warszawa. Zakopane” nawiąże do setnej rocznicy pawilonu polskiego w Paryżu, gdzie Zofia Stryjeńska wyniosła do rangi sztuki motywy ludowe i zdobyła aż cztery Grand Prix.