12 listopada 2021

Tomasz Tatarczyk – malarz wszechstronny

"Wnętrza stałych pracowni Tomasza Tatarczyka, w Męćmierzu i w Warszawie, wypełniały nie tylko obrazy i cały warsztatowy ekwipunek, ale również zawieszone na ścianach ulubione obrazki, pocztówki i jego rysunki. Tomek dużo rysował, ale publicznie tych rysunków chyba nie pokazywał. Różniły się formatami, materiałem i techniką. Wisiały na ścianach, leżały w stosikach na biurku, na podłodze. Jak był status tych obrazków? Jakie miejsca zajmował w jego sztuce"?

(Baraniewski, Potencjał [w:] Tomasz Tatarczyk bez tytułu/untitled, Kraków 2011, teksty Katarzyna Krysiak, Waldemar Baraniewski, s. nlb.).

 

Waldemar Baraniewski w katalogu towarzyszącym wystawie rysunków Tomasza Tatarczyka zorganizowanej w Galerii Foksal zadaje pytanie o status szkiców w twórczości artysty, o to w jaki sposób Tatarczyk je traktował i jak się do nich odnosił. Artysta malował to, co widział i to, co wzbudzało w nim emocje. Uczciwość jego malarstwa jest pierwszą wartością, którą wymieniają zarówno krytycy, jak i przyjaciele artysty. Wykonane na podłożu papierowym prace to przede wszystkim zapiski ulotnych chwil, pejzaży oraz sytuacji. Nieraz podejmował dany temat wielokrotnie szlifując do doskonałości pomysły, które następnie przenosił na płótno. Warto jednak powiedzieć, że nie wszystkie tematy przedstawione na papierze artysta rozwijał na swoich obrazach. Dzięki temu to właśnie kolekcja szkiców i rysunków pozwala na dogłębnie poznanie twórczości malarza. Są to m.in. rysunki przedstawiające motyw gwoździa czy studia rysunkowe przedstawiające gwóźdź wbity w deskę. Obcowanie z pracami na papierze, które wyszły z pracowni artysty, to obcowanie z intymną stroną jego sztuki.

 
16 listopada pod młotek pójdą aż 4 prace Tomasz Tatarczyka. Pomimo, iż wszystkie powstały po 2000 roku, każda z nich prezentuje inny motyw twórczości artysty.

 

Praca z cyklu "Krok za krokiem" należy do serii na którą składają się prace przedstawiające odciśnięte kroki na śniegu. Jak opowiada o motywach w swojej twórczości malarz:

"Rodzą się czasami przypadkowo. Chodzę, krążę wokół tematu, wokół wycinków rzeczywistości, która na mnie szczególnie oddziałuje – i mam coraz wyraźniejszą, mocniejszą potrzebę, żeby coś z tym zrobić. Wtedy zaczynam pracować i rozwijam temat w cykl, aby przyjrzeć mu się z różnych stron. Oczywiście, na wybór tematu ma też wpływ stan mojego ducha, a także muzeum wyobraźni – dzieła sztuki, sceny z dzieciństwa, nawet kadry z filmu Na przykład z filmów Jarmuscha, czarnobiałych, tchnących pustką i zagubieniem (…). Najpierw mam ogólną ideę. Potem zastanawiam się nad kompozycją. To w znacznej mierze sprawa intuicji, która mi podpowiada, że powinienem zorganizować obraz w ten, a nie inny sposób. Istotne też jest moje doświadczenie. I praca. W jej procesie obraz zaczyna na mnie działać, jakby to on mną kierował"

(Elżbieta Dzikowska, Artyści mówią. Wywiady z mistrzami malarstwa, Warszawa 2011, s. 256).

 

16 listopada na aukcji "Sztuka Współczesna. Prace na papierze" będzie można wylicytować też dwa szkice z motywem psa. Czarny pies brodzący w wodzie i rozbryzgujący wokół siebie krople był motywem często podejmowanym przez artystę. Modelem dla bohatera tego motywu był wierny towarzysz malarza, pies Cygan, który mieszkał z Tatarczykiem w nadwiślańskiej wsi koło Kazimierz nad Wisłą. Jest to anegdotyczny cykl – samotny pies zmagający się z przeciwnościami, takimi jak nurt rzeki, zdaje się być alegorią ludzkiego losu.

 

Ostatnią pracą jest imponujących rozmiarów realizacja z 2009 roku. Jest ona bardziej abstrakcyjna w wyrazie jednak stanowi, podobnie jak duża część twórczości artysty, przedstawienie pejzażu. W twórczości Tomasza Tatarczyka zasadniczą rolę odegrało miejsce, w którym artysta się osiedlił. Rozpatrywanie jego twórczości w oderwaniu od lokalnego kontekstu wydaje się niemożliwe. Męćmierz stał się dla niego oazą spokoju i podstawowym przedmiotem malarskich poszukiwań. Wszystko, co oglądamy na obrazach artysty – czy jest to wycinek drogi, tafla rzeki, zalesione wzgórza czy brodzący w wodzie pies – stanowi elementy męćmierskiego pejzażu.