Tingatinga
Edward Saidi Tingatinga miał trzydzieści sześć lat, kiedy po raz pierwszy wziął do ręki pędzel, a swój ostatni obraz namalował w wieku lat czterdziestu. Pomimo tak krótkiej kariery artystycznej, jego wkład w rozwój współczesnej sztuki Afryki Wschodniej jest niezaprzeczalny. Malarz został doceniony już za swojego życia i okrzyknięty prekursorem nurtu w sztuce, który nazwano jego nazwiskiem – Tingatinga.
Nowy wschodnioafrykański styl malarski szybko zyskał sławę i grono zwolenników, a jego popularność po dziś dzień nie gaśnie. Wraz z rosnącym zainteresowaniem ze strony rynku, Tingatinga zgromadził wokół siebie uczniów, którzy wpierw stali się jego pomocnikami, a później także kontynuatorami zapoczątkowanego przez niego malarstwa (po nagłej i przedwczesnej śmierci artysty w 1972).
Edward Saidi Tingatinga pochodził z plemienia "Makua". Urodził się w 1932 w Namochelia, wiosce położonej w dystrykcie Tunduru w regionie Ruvuma w południowej części Tanzanii, blisko północnej granicy z Mozambikiem. Dziś w tamtym rejonie zamieszkuje ludność Mtonya, Nakapanya i Mindu. Ojciec artysty pochodził z Ngapa i należał do grypy etnicznej Ngindo. Tingatinga jest natomiast uważany za mężczyznę Makua, ludu z którego wywodziła się matka artysty - Agnes B. Ntembo, co wynika z matrylinearnego systemu pokrewieństwa funkcjonującego w tej społeczności. Z racji tego, że mama Tingatinga była chrześcijanką, a ojciec, Saidi Tingatinga był muzułmaninem, ich syn otrzymał dwa imiona: muzułmańskie – Saidi oraz chrześcijańskie - Edward.
Edward Saidi TingaTinga zaczął malować w 1968. Nie mając dużego budżetu finansowego, ale będąc pełnym twórczego zapału, sięgnął po materiały z odzysku. Wówczas drogie podłoża malarskie i farby pozostawały poza zasięgiem początkującego malarza. Wykazując się dużą kreatywnością, wykorzystywał resztki emalii rowerowych i farb do malowania ścian domów, które za pomocą starych pędzli nakładał na płyty pilśniowe o wymiarach 60 x 60 cm. Emalie rowerowe dawały mocno nasycone, przykuwające wzrok kolory. Wybrany język malarski Tingatinga przypominał dziecięcą ekspresje, jednak artysta świadomie upraszczał i deformował wybrane motywy. Artysta najbardziej upodobał sobie płasko malowane wizerunki zwierząt w statycznych pozach malowane na jednolitym tle.
Od początku lat 70. Tingatinga to jeden z popularniejszych styli malarskich w Tanzanii, Kenii i krajach sąsiadujących. Jednakże jego korzenie sięgają znacznie głębiej w czasie i zdają się kontynuować, a zarazem rozwijać malarskie tradycje regionu. Zdaniem niektórych badaczy, wpływ na Tingatinga wywarła tradycja malarstwa muralowego Ndonde. Szwedzki krytyk Berit Sahlström w swojej pracy "Tingatinga and His Followers" stwierdził, że Edward Said Tingatinga był pochodzenia mozambickiego i tym samym zasugerował, że jego styl może mieć związek ze współczesnym Mozambikiem. Twierdzenie o tym, że Tingatinga był z pochodzenia Mozambijczykiem jednogłośnie jednak odrzucili Tingatinga Arts Co-operative (TACS), malarze z Tingatinga, członkowie rodziny Edwarda Tingatinga, jak również dealerzy sztuki i badacze Edwarda Saidi Tingatinga. Wskazali oni inne możliwe źródło inspiracji, a mianowicie wpływ kongijskich obrazów, które były sprzedawane w Dar es Salaam w czasach artystycznych początków Tingatinga. Badacze odnotowali bardziej prawdopodobne inspiracje, a mianowicie tradycje malowania ścian przez lud Makua i Makonde. Owe malowidła zostały zaobserwowane w różnych miejscach Tanzanii Południowej, w tym w wiosce Ngapa, skąd pochodzą krewni ze strony ojca artysty. Malowidła Makua i Makonde były także wykonywane w samym Dar es Salaam przez migrantów. Japoński kurator malarstwa Kenji Shiraishi zasugerował również związek pomiędzy malowidłami znajdującymi się na ścianami chat, a tradycyjnymi malowidłami naskalnymi, czyli formą sztuki, która w Afryce trwała od epoki kamiennej do co najmniej XIX wieku. Na podstawie tego związku Shiraishi wskazał, że sztuka Tingatinga może być nawet postrzegana jako najdłużej trwający nurt sztuki w historii.
Dziś artyści tworzący w Dar es Salaam i na Zanzibarze kontynuują stylistykę opracowaną przez Edwarda Saida Tingatinga. Młodzi twórcy zaadaptowali jej główne cechy estetyczne. Pierwotnie nurt Tingatinga koncentrował się na motywach najbardziej charakterystycznych zwierząt sawanny (żyraf, słoni, hipopotamów, antylop, lwów i ptactwa) oraz wiejskich scenach rodzajowych. Artyści z Zanzibaru uzupełnili te przedstawienia o wizerunki ryb, małp, palm kokosowych oraz instrumentów muzyczne. Obecni twórcy Tinga Tinga, choć czasem sięgają po emalie rowerową podtrzymując tradycje, to malują równie chętnie farbami olejnymi na rozciągniętym muślinie i płótnie.
Na zbliżającej się aukcji mamy przyjemność zaprezentować współczesnej spojrzenie na sztukę Afryki Wschodniej, które reprezentują artyści tworzący w Stone Town na Zanzibarze oraz dzieła zasłużonego Edwarda Saidi Tingatinga, który ze względu na krótkie życie, pozostawił po sobie stosunkowo niewielką liczbę obrazów. Obrazy E.S. Tingatinga, są obecnie poszukiwane przez kolekcjonerów, a sztuka w nurcie Tingatinga, która zdominowała lokalny rynek, staje się coraz bardziej popularna poza kontynentem Afrykańskim, szczególnie w Japonii, Szwecji, Danii i Szwajcarii oraz w USA.