TADASKY - TRADYCJA, GEOMETRIA i HARMONIA

25 lutego 2022

TADASKY - TRADYCJA, GEOMETRIA i HARMONIA

Mandala (dkyll ‘khor) to silnie symetryczny diagram skupiony wokół koncentrycznego środka. Składa się z następujących po sobie kręgów (‘khor), którym – w większości przypadków – towarzyszą prostokąty (dkyll). Według tradycji koncentryczny kształt nawiązuje zarówno do nirwany, jak i do kręgu życia oraz świata. Element centralny mandali reprezentuje bóstwo lub bóstwa, zaś jej koncentryczny system oscyluje wokół ustalonego punktu.

 

Jest to niezbywalny przekaz i sens każdego układu centralnego. W kulturze Zachodu jednak system ten nie jest przesadnie częsty – nasze życie jest zorganizowane przede wszystkim według kartezjańskiej kratki. Może właśnie dlatego fascynują nas dzieła sztuki, w których koncentryczność stanowiła uniwersalny symbol doskonałości?

Tadasuke Kuwayama, znany pod pseudonimem Tadasky, w swojej twórczości łączył tradycje Dalekiego Wschodu ze sztuką zachodnią i jej trendami obowiązującymi w latach 60. XX wieku. To wydaje się skrajnie dalekie połącznie uczyniło go jednym z najważniejszych twórców op-artu. Artysta w niezwykle nowatorski sposób wykorzystał tradycyjne japońskie wykształcenie zdobyte w domu rodzinnym. Dzięki ojcu już we wczesnych latach zetknął się z sekretną sztuką miysdaiku – wyrafinowanego rzemiosła budowy japońskich świątyń. Niedługo potem na studiach inżynierskich poznał dokonania sztuki zachodniej, w szczególności dziedzictwo Bauhausu i Josefa Albersa, które wywarło na niego trwały wpływ. Bauhausowskie integralne podejście do sztuki jako połączenia architektury, malarstwa i designu było bliskie artyście, podziwiającemu od najmłodszych lat siłę fachu i umiejętności japońskich rzemieślników. Pojęcia jak symetria, czystość czy prostota to wartości widoczne niemalże w każdej pracy Tadasky'ego. Jak sam przyznał w jednym z wywiadów z Julie Karabenick,

"Patrzenie na moje obrazy jest dla mnie jak wchodzenie do tradycyjnej świątyni shinto. Ponieważ obydwie struktury są proste oraz symetryczne, wywierają potężne wrażenie. Nie jestem osobą wierzącą, ale niektórzy określają to doświadczenie spirytualnym"

(Tadasky w rozmowie z Julie Karabenick, 2013,
[cyt. za:] http:// japanesescreens.com/catalogue/modernpost-war/7304/?wpp_ export=pdf, [tłum.] Agata Matusielańska).

Tadasky w swojej pracowni, fot. z archiwum artysty

Od lat 60. Tadasky rozwijał swój własny, indywidualny język artystyczny w obrębie rodzącego się nurtu sztuki optycznej. Jego pierwsza indywidualna wystawa odbyła się w Kootz Gallery w Nowym Jorku w 1965 i w tym samym roku jego prace zostały zaprezentowane podczas słynnej ekspozycji "The Responsive Eye" w Museum of Modern Art. Nowojorska instytucja zakupiła do swojej stałej kolekcji dwa płótna Japończyka i od tego momentu jego kariera potoczyła się w zaskakująco szybkim tempie. Po wystawie "Kinetic and Optic Art Today" w Galerii Albright-Knox prace Tadasky'ego zaczęły być jednym z najbardziej pożądanych obiektów artystycznych w wielu prestiżowych, prywatnych i instytucjonalnych kolekcjach sztuki. Dziś jego koncentryczne, pulsujące wielobarwnymi liniami koła znajdują się między innymi w Baltimore Museum na Florydzie, Boca Raton Museum of Art, Lowe Art Museum na Uniwersytecie w Miami, Columbus Museum of Art w Massachusetts, Harvard Art Museums w Cambridge, Indianapolis Museum of Art, Krannert Art Museum na Uniwersytecie w Illinois, Museum of Fine Arts w Houston, University of Iowa Museum of Art, University of Virginia Art Museum, Yale University Art Gallery, Museo de Arte Contemporáneo w Buenos Aires oraz w licznych galeriach w Japonii.

Praca Tadasuke Kuwayamy na wystawie The New Japanese Painting and Sculpture w 1966 w MOMA

Prace, tak jak zaprezentowana w katalogu "B-181 (Red, Green, Yellow and Blue)", powstały za pomocą narzędzi zbudowanych przez malarza, pozwalających na dokładne zrealizowanie jego wizji: na potrzeby swoich scentralizowanych realizacji wyprodukował on obrotowy stół. Obrazy tworzył siedząc na desce położonej powyżej płócien, zaś o nakładania farb używał tradycyjnych, precyzyjnych japońskich pędzli. Przyglądając się prezentowanej pracy, możemy zauważyć, że linie nie są przypadkowe. Płotna Tadasky'ego pokrywają dokładnie obliczone i ostrożnie namalowane cienkie, pulsujące i wibrujące kolorowe okręgi. W cyklu, z którego pochodzi omawiane dzieło, autor uprościł kompozycję do konturów o równej grubości i powtarzających się kolorystycznych wzorów oraz zastosował głownie barwy podstawowe. Ich jednolitość i jednakowa grubość sprawiają efekt wirowania, a nasycenie barw nie pozwala na odczytanie orientacji dzieła. Jak o znaczeniu koloru w swoich pracach pisał sam artysta:

"Kolor mnie fascynuje. Jest moim narzędziem. Pozawala budować głębię. Pracuję w ograniczonej przestrzeni – mam na myśli powierzchnię płótna. Mogę jednak stworzyć wrażenie głębi tak, że można zagłębić się w obrazie. W większości prac używam czystych kolorów. Możesz uzyskać swoje własne barwy bez mieszania ich, a zestawiając je ze sobą. To powoduje ich wzajemne oddziaływanie. Możliwe są nieskończone kombinacje kolorów – wszystko się zmienia, gdy zmienisz tylko jeden z nich".

Nalepka wystawowa z D. Wigmore Fine Art, Inc.