Rysunki Bolesława Cybisa. Ucieleśnienie ukrytej idei
Dom Aukcyjny DESA Unicum już po raz drugi prezentuje Państwu projekt poświęcony twórczości wybitnego artysty jakim był Bolesław Cybis. O dużej i wciąż rosnącej popularności odkrytego na nowo, stosunkowo niedawno twórcy świadczy ogromny sukces aukcji "Bolesław Cybis. Odyseja artysty" z marca 2020 roku. Tym razem przedstawiamy Państwu tylko i wyłącznie prace rysunkowe, wykonane za pomocą sangwiny, ołówka, węgla, gwaszu i akwareli.
Projekt "Bolesław Cybis. Pochwała rysunku" to oferta, w której znalazły się dwadzieścia trzy specjalnie wyselekcjonowane z bogatej spuścizny artysty rysunki. Sam tytuł sugerować ma plastyczne medium, ale także i sedno złożonej oraz niezmiernie oryginalnej twórczości Cybisa. Odwołuje się on do renesansowej idei disegno, czyli właśnie rysunku, pojmowanego jako ideę pojawiającą się w umyśle kreatora. Rysunek i związana z nim warsztatowa doskonałość towarzyszyły Cybisowi właściwie przez całą jego karierę, a pod wpływem wyjątkowego profesora, Tadeusza Pruszkowskiego, nabrały indywidualnych cech. W ofercie zaprezentowaliśmy cały przekrój prac powstałych w okresie międzywojnia.
Chronologiczny układ oferty pozwala z jednej strony na prześledzenie przemian, jakie zachodziły w oeuvre tego artysty, a także ukazuje złożoność i różnorodność jego plastycznej spuścizny. Podczas aukcji będą mogli Państwo wylicytować bardzo wczesne, unikalne wręcz prace pochodzące z początkowego okresu kariery Cybisa. Kompozycja "Turecka kobieta siedząca na schodach" czy chociażby akty wykonane za pomocą akwareli i sangwiny, to dzieła powstałe jeszcze podczas pobytu artysty w Stambule. To tam pogłębił on kontakty z twórcami rosyjskiej awangardy rozpoczęte już w czasach studenckich w Charkowie. To tam również zaczął się krystalizować zmysł estetyczny młodego wówczas artysty. Wzmiankowany już wizerunek Turczynki jest wyrazem dużego zainteresowania prądami sztuki awangardowej, o czym świadczy cała synteza kształtów oraz stosunkowo ekspresyjne podejście do formy. Wspomniane akty są natomiast znakomitym przykładem studiów anatomicznych, które, jak widać, Cybis kontynuował nawet po zakończeniu charkowskiej szkoły.
Zdecydowanie najliczniejszą grupę rysunków stanowią prace powstałe już w Warszawie. Kiedy Cybis przyjechał tam w roku 1923, prędko znalazł się w kręgu oddziaływania wybitnego pedagoga i malarza, Tadeusza Pruszkowskiego. To od niego miał usłyszeć znamienne dla jego dalszej kariery słowa: "Maluj jak chcesz, byle dobrze". Profesor nazywany żartobliwie przez swoich podopiecznych "Pruszem" zaszczepiał w swoich studentach miłość do sztuki dawnych mistrzów i chęć do eksperymentów technologicznych, a także dawał im pełna swobodę działania. Warunek był tylko jeden – doskonałość warsztatowa. Integralną częścią tego okresu i nauki w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych są legendarne już plenery malarskie w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą. To tam młodzi adepci sztuki pod wodzą Pruszkowskiego stworzyli swój własny, zamknięty świat pełen magii. Niewielkie, acz pełne uroku miasteczko stało się sceną dla fenomenalnego spektaklu, który rozgrywał się tam każdego lata. Bardzo prawdopodobnym wydaje się, że część z rysunków z aukcji powstało właśnie w tych okolicach i w owym czasie. Wymienić tutaj można chociażby studia drzew, czy wnętrza karczm. Te jednak, podobnie jak również i wizerunek "Dziewczyny w stylizowanym stroju ludowym" wiązać można byłoby także i z wyjazdem Cybisa na ziemię łowicką, który miał miejsce na przełomie lat 1925 i 1926.
Kolejną grupę dzieł stanowią prace powstałe w roku 1930, podczas, bodaj, największej i najciekawszej podróży artystycznej Cybisa. Wówczas malarz wybrał się w imponujące jak na owe czasy Grand Tour po Europie i Afryce Północnej. Wraz z żoną Marią i przyjacielem, także malarzem, Janem Zamoyskim, zwiedzili Wiedeń, Włochy kontynentalne, a także Sycylię. Zawędrowali aż na północne wybrzeża Afryki. Zapis tych egzotycznych wojaży stanowią właśnie rysunki Cybisa. Przypuszczać należy, że powstawały one jako spontaniczne studia. Malarz rejestrował otaczającą go rzeczywistość i z ciekawością przyglądał się napotykanym na swojej drodze ludziom. Dobrym tego przykładem jest chociażby portret czarnoskórej kobiety, mieszkanki Trypolisu. Na uwagę zasługują także swobodnie oddane widoki skalistej linii brzegowej w Italii czy monumentalna sylweta jednego z zamków normańskich na Sycylii. W ofercie pojawiły się także dwa wyjątkowe projekty zrealizowane podczas prac nad plafonem "Polskie niebo" w auli Gimnazjum Polskiej Macierzy Szkolnej w Gdańsku. Są one przykładem zainteresowania Cybisa malarstwem monumentalnym, które doszło do głosu właśnie w latach 30. XX stulecia.
