Pod Słońcem Południa. Orient i orientalizm w sztuce

29 lipca 2022

Pod Słońcem Południa. Orient i orientalizm w sztuce

Lato to czas podróży, zarówno tych bliskich, jak i dalekich. Znajdując się w samym środku okresu wakacyjnego zabieramy Państwa zatem na wyjątkową, artystyczną wyprawę. W ofercie aukcji zgromadziliśmy nieco ponad trzydzieści prac o zróżnicowanej tematyce. Odnaleźć można pośród nich zarówno widoki nadmorskich wybrzeży, piaski pustyni, a także uroki egzotycznych miast. Wspólnym mianownikiem staje się tutaj szeroko pojęty świat Orientu – zarówno tego bliższego, jak południe Francji czy Italii, a także dalszego, jak rejony Afryki Północnej czy Bliskiego Wschodu.

To co obce, odmienne i "egzotyczne" od zawsze budziło ludzką ciekawość i zainteresowanie. Mistyczny świat Orientu pociągał podróżników i inspirował artystów już w XIX stuleciu. W epoce, w której wędrówki w tak odległe zakątki globu nie należały do łatwych przedsięwzięć, i tak organizowano ich całkiem sporo. O orientalizmie mówić możemy z przeróżnych perspektyw. Dla Europejczyka z północy już południe kontynentu stanowiło w pełni egzotyczny świat. Dla mieszkańca zachodnich regionów Europy, jej wschodnie rubieże czy Bałkany były krainą zupełnie orientalną. Mnogość perspektyw i spojrzeń spowodowała, że zarówno w sztuce obcej i polskiej odnajdujemy zaskakująco wiele odwołań do szeroko pojętej kultury i krajobrazu Orientu.

Podróż w odległe zakątki świata prowadzi nas prosto na Bliski Wschód i na północ Afryki. Zdecydowanie najbardziej znanym malarzem orientalistą był w historii polskiej sztuki Adam Styka. Wywarł on znaczny wpływ na innych działających wówczas artystów i przybliżył poniekąd egzotyczny świat szerszemu gronu odbiorców, którzy nigdy nie mieli okazji zetknąć się z nim na żywo. Do wybitnej grupy twórców – podróżników należy także Aleksander Laszenko, malarz pustynnych krajobrazów, oaz i Beduinów, a także dobry znajomy samego Howarda Cartera – odkrywcy legendarnego grobowca faraona Tutanchamona. Nie sposób nie wymienić tutaj również Feliksa Michała Wygrzywalskiego, który poprzez swoje prace zabiera nas gdzieś daleko na bezkresne pustynie, które przemierzają karawany, i na których spotykamy rozmodlonych Arabów. Wiele sensacji dostarcza nam także życiorys Włodzimierza Terlikowskiego. O jego wędrówkach pisano już w epoce. Opowiadał o nich również on sam. Dzisiaj trudno już odróżnić prawdę od fałszu i jednoznacznie stwierdzić, co wydarzyło się naprawdę, a co jest tylko mitem, wytworem bogatej wyobraźni Terlikowskiego. Jego prace mówią jednak same za siebie. Wreszcie powiedzieć należy o fascynującej postaci Bolesława Cybisa, który to wraz z żoną Marią i przyjacielem Janem Zamoyskim, także malarzem, wyruszył w 1930 roku przez Austrię i Italię, aż do Północnej Afryki, do Tunisu i Trypolisu, czego dowodem są liczne rysunkowe i malarski prace.

Egzotyka to jednak nie tylko Afryka czy Azja. Z naszej perspektywy orientalne wydają się już rejony południowej Europy – Italia, Francja, Grecja czy Hiszpania. To tam chętnie jeździli artyści, po to, by malować przesycone słońcem krajobrazy południa. Taki właśnie górzysty pejzaż namalowała niegdyś Mela Muter – wrażliwa na piękno natury artystka i wytrawna podróżniczka. Widok z Villeneuve-lès-Avignon to przedstawienie piętrzącej się na stokach wzgórza zabudowy. To jednocześnie zapis rzeczywistości, jak i kadr, w którym malarka dała poznać się jako wybitna kolorystka. Francja i Lazurowe Wybrzeże fascynowały nie tylko Melę Muter. Jeździli tam i malowali Szymon Mondzain czy wspomniany już Terlikowski. Na ich płótnach odnajdujemy widoki urokliwych portów i małych miasteczek z wąskimi, kamiennymi uliczkami. Wielu artystów przyciągały też śródziemnomorskie metropolie przesiąknięte na wskroś dawną tradycją i kulturą minionych wieków. Wśród nich pierwsze miejsca zajmują chociażby Wenecja, zwana Perłą Adriatyku czy Wieczne Miasto – Rzym. Całościowy obraz fascynującej krainy Śródziemnomorza dopełniają nastrojowe obrazy innych twórców – Bronisławy Rychter-Janowskiej, Romana Bratkowskiego, Jerzego Aschera czy Jana Styki. 

Bogata oferta naszej wakacyjnej aukcji zatytułowanej "Pod Słońcem Południa" przenosi nas w pełen wrażeń egzotyczny świat Orientu. Jest też znakomitą okazją, aby zatrzymać lato na dłużej, za sprawą wyjątkowych dzieł sztuki, które mogą wzbogacić niejedną kolekcję.