Monochromatyczne pejzaże Tomasza Tatarczyka

Artykuł

Monochromatyczne pejzaże Tomasza Tatarczyka

Malarstwo Tatarczyka charakteryzuje się wąską gamą barw. Jest to pewien rodzaj ograniczenia, który pokazuje, że za pomocą bardzo prostych środków artysta jest w stanie stworzyć cały szereg obrazów sugestywnie przedstawiających motyw, a jednocześnie różniących się między sobą jego szczególnym rozwiązaniem. Przykładowo częste stosowanie wyłącznie dwóch barw (i ich odcieni) pozwoliło malarzowi wykształcić stylistykę, która stała się jego znakiem rozpoznawczym. Jest to stylistyka charakteryzująca się monochromatyzmem i silnym kontrastem dwóch barw: czerni i bieli. 

Ta prostota koresponduje z tematyką sztuki malarza – z widokami zaśnieżonych drzew i podobnymi motywami. Mimo tak wąskiej gamy barwnej artysta uważał ją za na swój sposób bogatą i wewnętrznie zróżnicowaną. Tak komentował swoje użycie koloru:

"Nie chcę go używać dla epatowania barwą. W pewnym sensie moje kolory są ukryte, także dosłownie. Na monochromatyczną z pozoru powierzchnię moich obrazów składa się wiele warstw farby. Jak się dobrze przyjrzeć nawet bielom – widać, że mogą być one różne: ciepłe, zimne, wchodzące w błękit, błyszczące, matowe. Tak samo czernie: czasem chcę, żeby odbijały światło, innym razem, żeby były głuche. Dodaję różne komponenty, to kuchnia malarska" (cyt. za: Elżbieta Dzikowska, op. cit., s, 257). 

Wielkoformatowe płótno "Czarne wzgórze" z 1991 roku prezentuje wiele cech charakterystycznych dla twórczości tego artysty. Jest to centralna, symetryczna kompozycja ukazująca wzgórze porośnięte drzewami. Jak często bywa u Tatarczyka, także i tutaj są to smukłe wierzchołki drzew o strzelistych kształtach. Wzgórze otoczone jest mgłą lub śnieżną zadymką. Czerń drzew silnie kontrastuje tutaj z bielą użytą do ukazania pogody. Artysta jak zwykle posłużył się plamą uwidaczniającą dukt pędzla. O ile drzewa stworzył za pomocą długich plam, o tyle ulotny, lekki charakter mgły oddał za pomocą impresjonistycznej mgiełki krótkich pociągnięć pędzla. W ten sposób uzyskał efekt wzgórza wyłaniającego się z bieli mgły czy śniegu. Pokazuje to kolejną ważną cechę pejzaży Tatarczyka, którą jest ukazywanie stanów pogody.