Wystawa Materia nieskończoności prezentuje różnorodne interpretacje materii i czasu. W ciągu ponad czterdziestu lat pracy Xawery Wolski wypracował własny język symboliczny, za pomocą którego podejmuje refleksję nad naturą, przemijaniem i nieskończonością oraz zdolnością materii do zachowywania śladów czasu.
Kluczowym motywem jego twórczości są Ogniwa nieskończoności. Pojedyncze ogniwo nie posiada początku ani końca, stając się materialnym obrazem czasu. Jego forma – oparta na okręgu lub elipsie – przywołuje kształt ruchu planet i naturalne cykle świata. Łączone ze sobą ogniwa tworzą fragment potencjalnie nieskończonego ciągu – może być on bowiem nieustannie rozwijany poprzez dodawanie kolejnych elementów.
Podobne zagadnienia podejmują Koła, tworzone z setek terakotowych kulek nawlekanych na nić i przyszywanych do drewnianych, kolistych form. Poszczególne elementy układają się w rozbudowane konfiguracje przypominające organizmy czy układy kosmiczne. Każda kulka zachowuje swoją odrębność, jednocześnie współtworząc strukturę opartą na wzajemnej zależności. Centralny otwór kompozycji przywołuje ideę źródła – miejsca, z którego wszystko wyłania się i do którego ostatecznie powraca.
Istotnym wątkiem twórczości Wolskiego pozostają również przemijanie i kruchość ludzkiego istnienia. Pusty element ubioru staje się śladem nieobecnego ciała i przypomina o ograniczonym czasie ludzkiego życia. Stworzony przez człowieka przedmiot trwa dłużej niż jego właściciel, zachowując pamięć o jego obecności. Motyw ciała powraca także w grafikach przedstawiających jego fragmenty, odwołujących się do tradycji woskowych ex-votów składanych jako wyraz wdzięczności lub błagania o uzdrowienie.
Twórczość artysty dopełnia nieustanna obserwacja natury. Ziarno, jedna z pierwszych form rzeźbionych przez Wolskiego, wyznacza początek tej refleksji. Ojciec artysty, Tadeusz Wolski, był genetykiem roślin, dlatego kontakt z nasionami towarzyszył mu od dzieciństwa. Ziarno staje się symbolem nieustannego odradzania się życia i ciągłości naturalnych procesów. Inspiracją pozostają również siły przyrody – ziemia, wiatr, ogień i woda – których działanie odnaleźć można w rytmie spiral, wirów i pulsujących struktur odlewanych w brązie.
Wszystkie wątki łączy gest. Dla Wolskiego czas ma wymiar fizycznego doświadczenia, budowanego przez cierpliwość i wielokrotnie powtarzany akt twórczy. Rzeźbienie kolejnych ogniw, nakłuwanie papieru czy nawlekanie terakotowych kulek na nić składają się na proces oparty na skupieniu i repetycji. Powracający gest pozwala uchwycić upływ czasu i czyni ideę nieskończoności niemal namacalnym doświadczeniem.

Jakub Prange