Sztuka Dawna • XIX wiek - Modernizm - Międzywojnie (wyniki)
22 października 2020 godz. 19:00

Józef Brandt (1841 Szczebrzeszyn - 1915 Radom)
"Powrót z wyprawy wiedeńskiej", 1865
Estymacja: 2 400 000 - 3 200 000 zł
Numer obiektu na aukcji
5
Józef Brandt (1841 Szczebrzeszyn - 1915 Radom)
"Powrót z wyprawy wiedeńskiej", 1865

Estymacja: 2 400 000 - 3 200 000 zł

olej/płótno (dublowane), 75 x 135 cm
sygnowany p.d.: 'Józef Brandt'
historyczne tytuły: Powrót po wzięciu Strygonij, Powrót wojsk polskich spod Wiednia, Powrót wojsk polskich z wyprawy wiedeńskiej, Powrót z Wiednia po wzięciu Strygonii, Rückkehr polnischer Truppen über die Karpathen nach der Schlacht bei Wien im Jahre 1683
ID: 88632
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
Pochodzenie
  • kolekcja Leona Epsteina (1834-1903), warszawskiego przemysłowca (zakup z TPSP 1865?)
  • kolekcja prywatna, Kraków (przed 1939)
  • kolekcja prywatna, Meksyk
  • kolekcja prywatna, Polska
Opinie
  • ekspertyza Zofii Katarzyny Posiadały z dn. 2 marca 2015 roku
Literatura
  • Józef Brandt 1841-1915, redakcja naukowa Ewa Micke-Broniarek, katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2018, nr kat. I.16
  • Irena Olchowska-Schmidt, Pochody i powroty motyw drogi na obrazach Józefa Brandta, w: Malarze polscy w Monachium. Materiały z sesji naukowej, red. Zbigniew Fałtynowicz, Eliza Ptaszyńska, Suwałki 2007, s. 144
  • Jerzy Malinowski, Malarstwo polskie XIX wieku, Warszawa 2003, s. 181, 183
  • Irena Olchowska-Schmidt, Józef Brandt, Kraków 1996, s. 21
  • Jerzy Malinowski, Imitacje świata, Kraków 1987, s. 123
  • Janina Wiercińska, Katalog prac wystawionych Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1860-1914, Wrocław-Warszawa-Kraków 1969, s. 32
  • Bogdan Zakrzewski, Sienkiewicz i Brandt, maszynopis, praca doktorska, 1947, Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu, sygnatura 999771, s. 61, 112
  • Michał Synoradzki, Z Warszawy, „Biesiada Literacka" 1915, nr 27, s. 2
  • Henryk Piątkowski, Józef Brandt, „Tygodnik Ilustrowany" 1915, nr 25, s. 393
  • Henryk Piątkowski, Józef Brandt, „Wędrowiec" 1905, nr 40, s. 758
  • S., Józef Brandt, „Wędrowiec" 1899, nr 50, s. 985
  • Wojciech Gerson, Wystawa Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Obrazy Józefa Brandta, „Echo Muzyczne, Teatralne i Artystyczne" 1887, nr 178, s. 113
  • „Biesiada Literacka" 1883, nr 403, s. 184-185 (il.)
  • Wanda Marrené (M.), Przegląd sztuk pięknych, „Tygodnik Ilustrowany" 1882, nr 317, s. 38
  • A. Pług (Antoni Pietkiewicz), Józef Brandt, „Kłosy" 1879, nr 723, s. 295
  • Józef Brandt, „Kurier Codzienny" 1879, nr 76, s. 1
  • Sprawozdanie Komitetu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Królestwie, Warszawa 1874, s. 66
  • A. (Aleksander Lesser), Z dziedziny malarstwa i rzeźby, „Kłosy" 1868, nr 145, s. 209
  • A. (Aleksander Lesser), Z dziedziny malarstwa i rzeźby, „Kłosy" 1868, nr 166, s. 113
  • L. J. (Ludwik Jenike), Brandt i Gryglewski, „Tygodnik Ilustrowany" 1868, nr 33, s. 81
  • J. K. T. (Jan Kanty Turski), Przegląd artystyczny, „Kłosy" 1866, nr 65, s. 147
  • Jan Kanty Turski, Wystawa obrazów. Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Królestwie Polskim, „Kłosy" 1865, nr 17, s. 199
  • Münchner Kunstbericht, „Morgenblatt zur Bayerische Zeitung" 1864, nr 147&148, s. 498
  • Ludwik Buszard, Kronika sztuk pięknych. Malarstwo. Rzeźba, „Tygodnik Ilustrowany" 1865, nr 318, s. 179
  • ARCHIWALIA:
  • Archiwum rodziny Pruszaków, Spis obrazów Józefa Brandta (namalowanych do 1908), rękopis, poz. 10
  • Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Dział Sztuki, nr inw. Dspl. 16 (fotografia obrazu ze zbiorów artysty)
  • Muzeum Narodowe w Warszawie, Zbiory Ikonograficzne i Fotograficzne, nr inw. DI 60011 MNW (fot. obrazu opublikowana przez Wojciecha Piechowskiego w 1882, ze zbiorów Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych)
Wystawiany
  • Józef Brandt 1841-1915, Muzeum Narodowe w Warszawie, 22 czerwca – 30 września 2018, Muzeum Narodowe w Poznaniu, 28 października 2018 – 6 stycznia 2019
  • Salon Gracjan Ungra, Warszawa, 1882
  • Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, 1865
  • Kunstverein, Monachium, 1865
Więcej informacji
Malarstwo historyczne Józefa Brandta osnute jest wokół wydarzeń związanych z rycerską historią XVII- i XVIII-wiecznej Rzeczpospolitej. Elżbieta Charazińska trafnie sumował zalety malarskiego talentu Brandta: „Posiadł bezprzykładną umiejętność tworzenia epickich opowieści, operujących masami ludzi i koni wypełniających freskowe układy kompozycyjne (…)” (Galeria Malarstwa Polskiego. Przewodnik, Warszawa 2003, s. 127). Wielkie wydarzenia historyczne tego czasu, odtwarzane w artystycznej imaginacji na podstawie literatury pamiętnikarskiej epoki czy też pisarstwa romantycznego, pozwalały Brandtowi roztoczyć przed oczami malowniczą wizję pociągającej, awanturniczej przeszłości. Dość przywołać tu dwa muzealne arcydzieła malarza, „Odbicie jasyru” (1878) i „Czarnieckiego pod Koldyngą” (1870, obydwa w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie). Protoplastą dla nich, i innych historyczno-batalistycznych dzieł Brandta, jest prezentowany „Powrót z wyprawy wiedeńskiej”, w którym po raz pierwszy w monumentalnej formie malarskiej do głosu dochodzi kluczowy dla całego dzieła malarza mit XVII-wiecznej Rzeczpospolitej.

W okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego młody malarz wyjechał, wzorem innych artystów warszawskich, na studia do Monachium. Rozpoczętą w Antikenklasse naukę, kontynuował w pracowni Franza Adama – znanego malarza batalisty, dzięki opiece którego już wkrótce udało mu się przeniknąć do monachijskiej artystycznej elity. Dzieło Adama rezonowało, w szczególności, we wczesnej twórczości Brandta, co dostrzegalne jest w szczegółowym realizmie jego obrazów z lat 60.

Rok 1865 to moment przełomowy w dziele Brandt – wtedy powstają pierwsze kompozycje historyczne, w których z całą mocą ujawnia się wielki talent twórcy. To okres pracy (do początku 1867 roku) nad „Chodkiewiczem pod Chocimiem” (1867, Muzeum Narodowe w Warszawie), który to obraz artysta wystawił na Wystawie Powszechnej w Paryżu. Wybitny, juwenilny „Powrót z wyprawy wiedeńskiej” został stworzony przez 25 letniego Brandta, który za jego sprawą osiągnął jeden z pierwszych znaczących sukcesów artystycznych. Wystawiany w 1865 roku najpierw w monachijskim Kunstvereinie, a następnie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, zyskał poklask krytyki. Doskonale odczytano jego intencje artystyczne – zarówno jako malarza historycznego, jak i malarza realisty.

Podkreślono bogactwo strojów i przedmiotów wiezionych spod Wiednia. W centrum kompozycji artysta wyobraził niezwykła scenę, opisaną przez Jana Chryzostoma Paska. Grzęznący wóz z łupami wojowie próbują wydobyć za pomocą drogocennego, tureckiego namiotu, który ląduje pod kopytami koni i kołami pojazdu. Różnorodny korowód koni i postaci nurza się w mglistej aurze karpackiej przyrody. Daje tu znać mistrzostwo malarskiego przeżycia przyrody przez Brandta, który w brawurowo potrafił oddać zmienność stanów pogody.

„Powrót z wyprawy wiedeńskiej” to wczesne arcydzieło artysty, które otwiera serię jego prac dedykowanych wiktorii wiedeńskiej. Należą do niej „Tabor – powrót spod Wiednia” (1869, Muzeum Sztuki w Łodzi), „Bitwa pod Wiedniem” (1873, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie), „Przejście przez Karpaty (1874, Galerie Neue Meister w Dreźnie), czy w końcu „Pochód z łupami – powrót z wyprawy wiedeńskiej” (około 1883- 1884, kolekcja prywatna). Prezentowany obraz przez dekady pozostawał w prywatnej kolekcji w Meksyku. Obecnie po raz pierwszy pojawia się na rynku sztuki.