Znaki zrozumiałe dla wszystkich

Artykuł

Znaki zrozumiałe dla wszystkich

Henryk Tomaszewski wypracował doskonale prosty i inteligentny język komunikacji wizualnej.

Jak sam mówił: "Polegało to na odrzuceniu opisu narracyjnego na korzyść daleko posuniętego skrótu pojęciowego opartego na kojarzeniu wyobrażeń – inaczej – na asocjacjach, czy metaforach. Po prostu, obraz do oglądania zamieniliśmy na obraz do czytania".1

Dzięki swoim poszukiwaniom twórczym miał znaczący wpływ na ukształtowanie się Polskiej Szkoły Plakatu, jest uznawany za jej ojca i jednego z najwybitniejszych przedstawicieli. Tomaszewski studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, którą ukończył w 1939. Pracował jako grafik w redakcji magazynu satyrycznego "Szpilki", czas okupacji spędził w stolicy. Na początku lat '50 został profesorem macierzystej uczelni, gdzie prowadził pracownię plakatu aż do 1985. Dzięki swojemu rewolucyjnemu podejściu odnosił międzynarodowe sukcesy nie tylko jako artysta, ale również pedagog. Dzięki niezwykłej renomie w jego pracowni uczyli się studenci z całego świata. Zawsze zachęcał do poszukiwania indywidualnej drogi twórczej, wymyślał niestandardowe tematy, aby młodzi artyści nie posługiwali się utartymi schematami. Tego samego całe życie wymagał od siebie, poszukując rozwiązań opartych na skrótach myślowych, wysublimowanej syntezie zrozumiałej dla każdego, precyzyjnej, lekkiej i dowcipnej formy. Przeciwstawiał się realizmowi socjalistycznemu niezależnie i przenikliwie, zupełnie odrzucając schematy myślowe. Linia, kontur i plama były jego ulubionymi środkami wyrazu które wystarczały do ukazania najważniejszych i najbardziej charakterystycznych cech obrazowanych treści. Dzięki zdobyciu I nagrody w konkursie na projekt do pawilonu polskiego, brał udział w Wystawie Światowej w Nowym Jorku "The World of Tomorrow" w 1939. Zdobywając pięć pierwszych nagród na Międzynarodowej Wystawie Plakatu Filmowego w Wiedniu w 1948 zapoczątkował zainteresowanie zjawiskiem później nazwanym Polską Szkołą Plakatu. Odrzucając dorobek i sposoby konstruowania informacji wizualnej awangardy europejskiej wyprowadził swoją twórczość znacząco poza standardy grafiki użytkowej. Prace artysty charakteryzuje wyrafinowana poetyka, minimalizm formy, znakomicie zaprojektowane znaki graficzne, wyraziste metafory. Niezwykłą celność rozwiązań plastycznych zawdzięczał wnikliwej obserwacji codziennych sytuacji życiowych, w których potrafił dostrzec prawdy ogólne.

Brał udział w licznych wystawach zbiorowych i indywidualnych organizowanych w Polsce i za granicą np.: L'affiche polonaise, Palais des Beaux-Art, Bruksela 1995; I Międzynarodowe Biennale Plakatu, CBWA Zachęta, Warszawa 1966; Polish Graphic Arts and Posters, Smithsonian Institute, Waszyngton, 1966; Henryk Tomaszewski, Dessins et affiches, Societe de Beaux-Art., Palais de Congres, Biel/Bienne, Szwajcaria 1969; Honorary Royal Designer for Industry, Londyn 1975; Visual Arts Museum, Nowy Jork 1996; Ginza Graphic Gallery, Tokio 1992 i 2013.