27 października 2020

Rewolucyjna porcelana

Wkrótce po rewolucji październikowej władze komunistyczne rozwinęły kampanię agitacji i propagandy, która miała na celu przekonanie społeczeństwa do nowego reżimu. Projektanci i twórcy ze wszystkich dziedzin odgrywali w niej niebagatelną rolę. Na białych naczyniach porcelanowych malowano tematy i motywy związane z ideałami rewolucji. 

 

Władza radziecka przywiązywała wielką wagę do funkcji propagandowej, jaką miała odgrywać ceramika artystyczna. Niewątpliwie świadczy o tym postanowienie Rady Komisarzy Ludowych podpisane w grudniu 1918 przez Włodzimierza Lenina, dotyczące utworzenia w Moskwie muzeum ceramiki. Jego zbiory stanowiły swego rodzaju wzorcownię, z której mieli korzystać artyści-ceramicy. Tematyka prac służyła potrzebom rewolucji. Figurki ukazywały nowych bohaterów tamtych czasów – robotników, czerwonoarmistów, marynarzy, milicjantów, rolników i przedstawicieli wielu zawodów. Ważnym rodzajem twórczości były talerze z okolicznościowymi hasłami politycznymi.

 

W 1922 członkowie ruchu artystycznego suprematystów zostali zaproszeni do wykonania projektów dla Państwowej Fabryki Porcelany im. Łomonosowa. Powstałe projekty można określić jako układy form abstrakcyjnych i geometrycznych, mające wyrażać ‘supremację czystej emocji'. W latach dwudziestych XX w. na rosyjskich artystów awangardowych duży wpływ wywarły kubizm i futuryzm. Przed I wojną światową wielu z tych twórców podróżowało na zachód Europy, wykorzystując w swoich dziełach najnowsze zjawiska artystyczne. 

 

W ofercie aukcyjnej prezentujemy dwa talerze propagandowe. Jeden z nich powstał w Fabryce Porcelany i Fajansu w Gruzino, od 1922 nazywanej ‘Czerwoną Porcelaną'. W latach dwudziestych XX w. powstało tam wiele obiektów o charakterze propagandowym. Na talerzu z oferty aukcyjnej znalazło się pisane cyrylicą hasło głoszące, że ‘Trzeba pracować, karabin jest w pobliżu'. Pochodzi ono ze znanego plakatu propagandowego Władimira Lebiediewa. Autor przedstawił pracownika z piłą w rękach, obok którego znajduje się karabin. Powstał w ten sposób wizerunek robotnika, który jest również gotowy w każdej chwili stanąć do walki.

Na drugim z oferowanych na aukcji talerzy znalazło się jedno z najbardziej znanych sowieckich haseł propagandowych: ‘Kto nie z nami ten przeciw nam'. Zwrot ten stał się szczególnie popularny w pierwszych latach po rewolucji październikowej. Stosowano go jako ostrzeżenie dla tych, którzy zajmują neutralne stanowisko polityczne.