Komiksy fantastyczne

6 sierpnia 2022

Komiksy fantastyczne

Szarlota Pawel, czyli Eugenia Joanna Pawel-Kroll była polską graficzką, ilustratorką i scenarzystką komiksową. Przez wiele lat współpracowała z gazetą harcerską "Świat Młodych", później z magazynem "Uśmiech Numeru". Przygody o "Jonku, Jonce i Kleksie" publikowała od 1974, wydania albumowe zostały opracowane w latach '80. Nazywana jest pierwszą damą polskiego komiksu, co jest w pełni uzasadnione, jej twórczy wkład w rozwój gatunku jest nieoceniony. 

 

 

Jeszcze na studiach rysowała sklepowe szyldy, po obronie dyplomów jeden z wykładowców szukając osoby potrafiącej rysować komiksy do redakcji "Świata Młodych" trafił na nią w grupie innych studentek. Pawel zgłosiła się natychmiast, zyskując bezpieczne stanowisko pracy po studiach. Tak zaczęła się wieloletnia współpraca Szarloty Pawel z magazynem (aż do roku 1993). W redakcji poznała Henryka Jerzego Chmielewskiego, który szybko stał się jej mistrzem. Artystka zajmowała się również ilustracją prasową i książkową, opracowywała makiety pism. Na 22. Międzynarodowym Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi w 2011, Stowarzyszenie Twórców "Contur" wydało antologię "W hołdzie Szarlocie Pawel", w której kilkudziesięciu twórców komiksowych odniosło się do stworzonych przez Pawel bohaterów w formie rysunków i jednostronicowych komiksów. Wcześniej w 2010 artystka została odznaczona Brązowym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis. 

Szarlota Pawel w dzieciństwie dużo czytała, od najmłodszych lat lubiła snuć opowieści, już wtedy tworzyła pojedyncze formy komiksowe. Dopiero gdy dostała pracę w "Świecie Młodych" stworzyła pełnoformatowy komiks rozpoczynający serię przygód "Jonka, Jonki i Kleksa". Stało się to dzięki podpowiedzi Papcia Chmiela, który doradził jej stworzenie dwóch bohaterów dziecięcych i jednego fantastycznego. Dodatkowo ojciec polskiego komiksu podsuwał koleżance z redakcji zachodnie komiksy. Szarlota bardzo dobrze wspomina tą współpracę, Chmielewski był wtedy szefem grafików w "Świecie Młodych" i cieszył się dużym autorytetem, miał niezwykle trafne uwagi i dostrzegał więcej niż inni. Tworząc swoje opowieści o Kleksie, Szarlota kierowała się dziecięcymi marzeniami, rozbudowaną wyobraźnią, odwoływała się również do znanych przez dzieci fragmentów literatury, powiedzonek, przesądów, bawiła się zmieniając treść bajek. "Jonka, Jonek i Kleks" są opowieścią surrealistyczną i groteskową o przygodach dwojga dzieci w wieku szkolnym, którym towarzyszy w niezwykłych przygodach niebieski Kleks, który pewnego dnia narodził się wychodząc z kałamarza. Pierwsze komiksy były początkowo czarno-białe, dopiero w kolejnych edycjach pojawiło się wypełnienie kolorem. W latach ‘80 Młodzieżowa Agencja Wydawnicza wydała sześć zeszytowych opowieści. 

"Kubuś Piekielny" to zupełnie inny cykl Szarloty Pawel, przybliżający w żartobliwy sposób, perypetie Polaków, którzy dostają mieszkanie z przydziału na nowopowstałym blokowisku. Był to jeden z niewielu ówczesnych komiksów obyczajowych, portretujących absurdy PRL-u. Seria w krzywym zwierciadle przedstawiała codzienne życie. Postać Kubusia wzorowana była na synu znajomych Pawel. Tworząc historie dotyczące zachowania fachowców czy pojawiających się usterek w mieszkaniach, artystka wykorzystywała rozmowy z mieszkańcami bloków. Pierwszy odcinek ukazał się na łamach "Świata Młodych" w 1977, przygody wydawane były do 1988. 


Po zamknięciu pisma "Świat Młodych", Pawel współpracowała z "Uśmiechem Numeru", publikując jednostronicowe komiksy o Kleksie i Kubusiu, odpowiadała tam jednak przede wszystkim za szatę graficzną. Pismo zakończyło działalność w 1996.
 

Szarlota Pawel pochodziła z Warszawy, w prasie opublikowała ponad tysiąc odcinków historii obrazkowych, albumy z jej komiksami były wielokrotnie wznawiane, a do 2010 ich łączny nakład przekroczył 4 miliony egzemplarzy. Pawel ze swojego dorobku twórczego najbardziej ceniła wzorowane na "W pustyni i w puszczy"- "W pogoni za czarnym Kleksem" oraz opowieść o walce między koncernami - "Pióro kontra flamaster". Tworzyła opowieści inteligentne, miała ponadczasowe poczucie humoru i ogromną wyobraźnię w kreowaniu przygód, w których nie znajdziemy wulgarności ani przemocy. W umiejętny sposób posługiwała się satyrą i karykaturą, wprowadzając do swoich prac nienachalną dydaktykę. Jej osobowość musiała być wyjątkowa, Szarlota Pawel była jedyną kobietą tworzącą komiksy w całej historii czasopisma "Świat Młodych".