Chagall, Paryż i Atelier Mourlot
28 marca 2025 roku przypada 40 – lecie śmierci wybitnego malarza i grafika Marca Chagalla. Aby upamiętnić tę datę zorganizowaliśmy w DESA Unicum aukcję Chagall in memoriam, poświęconą pracom graficznym artysty, gdzie na uwagę zasługują szczególnie dwa obiekty: sygnowana litografia barwna "La nuit à Paris" oraz książka z tekstem André Malraux i 15 ilustracjami (akwaforty z akwatintą) Chagalla.
Chagall przyszedł na świat w rodzinie żydowskiej w 1887 roku niedaleko Witebska na terenie ówczesnego Imperium Rosyjskiego. To pochodzenie artysty będzie miało duży wpływ na ukształtowanie się postawy artystycznej Chagalla w przyszłości. Już jako młody adept w Szkole Carskiego Towarzystwa Upowszechniania Sztuki otrzymuje stypendium, dzięki któremu wyjeżdża do Paryża. Francja, Paryż, Montparnasse i awangardowe środowisko, w którym obraca się młody artysta nadaje rozpędu jego karierze artystycznej i już po czterech latach Chagall może pochwalić się indywidualną wystawą w berlińskiej galerii "Der Sturm" – wówczas bardzo popularnej. Wśród paryskich przyjaciół artysty można wymienić chociażby Guillaume'a Apollinaire'a, Roberta Delaunay czy Fernanda Léger'a. To właśnie za sprawą i poparciem pisarza i krytyka Apollinaire'a, Chagall zdobywa uznanie na artystycznej scenie i przyciąga uwagę nie tylko krytyków, ale i marszandów.
Sztuka Chagalla niewątpliwie pozostaje pod pewnym wpływem artystów awangardowych jak Matisse, Picasso, Lipchitz czy Soutin – jednak mimo to artyście udaje się stworzyć własny styl, właściwy tylko jemu, balansujący na granicy rzeczywistości, surrealizmu, ekspresji i fowizmu. Wspomnienia wiejskich domów, zagrodowych zwierząt jak kozy, kury czy krowy, które artysta znał z Witebska, mieszają się z żydowskimi korzeniami artysty. Zwoje Tory, macewy i synagogi przeplatają się z widokami Paryża niczym sen na jawie.
Kiedy rozwijała się kariera artystyczna Chagalla w Paryżu, prężnie działał również przemysł drukarski i wydawniczy. Marc Chagall będzie miał okazję nawiązać współpracę z jednym z czołowych Atelier XX wieku zajmujących się drukiem komercyjnym – Atelier Mourlot. Fernand Mourlot staje się przyjacielem wielu awangardowych artystów jak Joan Miró, Henri Matisse, Pablo Picasso czy właśnie Marc Chagall. Artysta z Witebska stał się jednym z najważniejszych klientów Studia Mourlot. Ważną współpracą Chagalla i Mourlota będzie druk litografii artysty, które następnie pojawią się w legendarnym periodyku "Derrière le Miroir". Jedną z tych litografii, sygnowaną przez samego artystę prezentujemy na aukcji i jest to "La nuit à Paris" – kompozycja wykorzystana w numerach 66, 67,68 francuskiego magazynu.
Ciekawą realizacją współpracy Mourlot, Chagalla i wydawnictwa Maeght Paris była także książka artystyczna wydana w 1977 roku, wypełniona 15 akwafortami Chagalla nawiązującymi do koszmaru wojny i Holocaustu, które odbiły wielkie piętno na życiu artysty. Tekst do książki napisał André Malraux, francuski pisarz i eseista. Prezentowana na aukcji książka, sygnowana jest zarówno przez artystę, jak i pisarza i stanowi dowód jednej z wyjątkowych współprac dwóch wielkich drukarzy z pochodzącym z niewielkiej miejscowości i doświadczonym przez życie artystą.
Życie Chagalla naznaczone było traumą wojny, Holocaustu i wieczną tułaczką. Lata paryskiej świetności z czasem zasnute zostały tragedią żydowskiej społeczności, co miało wpływ także na sztukę artysty. Kolorowe i barwne prace, zaczęły zawierać groteskowe elementy tragedii, jak chociażby plakat "Rewolucja", gdzie centralną postacią jest Włodzimierz Lenin, który staje na rękach na stole i przy okazji upuszcza czerwoną flagę z sierpem i młotem.
"Jednak moja sztuka, sądziłem, jest być może sztuką szaloną, płomienną rtęcią, błękitną duszą wybuchającą z płócien".
- Marc Chagall