Ad fontes: Bolesław Cybis w kręgu rosyjskiej awangardy
Życiowo-artystyczna wędrówka Bolesława Cybisa zaczęła się w carskiej Rosji, na terenie Krymu, w rodzinie kupca Franciszka Ksawerego. W swoim dzieciństwie podróżował między Grodnem, Jałtą i Wilnem. W 1915 roku ukończył Szkołę Realną w Charkowie i w tym mieście pozostał, aby podjąć studia artystyczne w tamtejszej Szkole Sztuk Pięknych.
Talent młodego artysty rozwijał się w orbicie sztuki rosyjskiej, która od około 1900 roku ulegała znaczącym przemianom. Przełomy wieków w kulturze rosyjskiej to okres tzw. "srebrnego wieku" – odnowy artystycznej oraz rozwoju nowych tendencji filozoficznych. Myśliciele tacy jak Nikołaj Bierdiajew czy Władimir Sołowjow zwracali się w stronę koncepcji metafizycznych, bazując na własnych interpretacjach doktryny prawosławia. Od 1898 roku w Petersburgu działał "Świat sztuki" ("Mir iskusstwa") – stowarzyszenie propagujące modernistyczne tendencje, które wydawało własne czasopismo. Po rewolucji 1905 roku do głosu zaczęły dochodzić nowe tendencje społeczne i polityczne, którym towarzyszył szybki rozwój gospodarczy kraju w otwartości na gospodarki zachodnie. Pierwsze wystąpienie awangardowe w carskiej Rosji łączyło się ze wzrostem roli ruchu robotniczego oraz ukonstytuowaniem się bolszewizmu.
W sztuce rosyjskiej echem odbijały się manifesty francuskiego kubizmu, niemieckiego ekspresjonizmu i włoskiego futuryzmu. Bliżej wybuchu Wielkiej Wojny Moskwa i Petersburg stały się prawdziwie międzynarodowymi ośrodkami sztuki awangardowej. Ruch "nowej sztuki" reprezentowali kubo-futuryści, których działalność okrzepła w 1911-12 roku. Fundamentalnymi postaciami tej tendencji byli przede wszystkim Michaił Łarionow oraz Natalja Gonczarowa, którzy od 1909 roku, w ramach wystawy grupy "Złoty róg" ("Zolotoye Runo") propagowali "primitywny" styl oparty na wzorach rosyjskiej sztuki ludowej. Artyści z Petersburga i Moskwy, a także Kijowa czy Odessy, zaczęli się łączyć w pierwsze ważne grupy awangardowe. W 1909 roku w Petersburgu powstaje "Związek Młodych" ("Soyuz Molodyozhi"), w 1910 roku Kazimierz Malewicz, Dawid i Władimir Burlikowie czy Władimir Tatlin zasilili w Moskowie szeregi "Waleta karowego" ("Bubnowyj Walet"). Z tej grupy w 1912 roku powstała już stricte kubo-futurystyczna formacja "Ośli ogon" ("Oslinyy Khvost"). 1915 rok znaczy kres tego ruchu – w Petersburgu miała miejsce "Ostatnia wystawa futurystyczna 0, 10", która otwiera w Rosji rozdział malarstwa abstrakcyjnego.
Młody Cybis był spadkobiercą rewolucyjnych przemian, które wydarzyły się parę lat przed podjęciem przez niego studiów w Charkowie. Najbardziej śmiały i rewolucyjny, rosyjski okres Cybisa pozostaje najmniej naświetlonym epizodem jego twórczości. W 1917 roku artysta przystąpił do "Związku Siedmiu" (od 1918 roku "Siedem plus trzy"), kubo-futurystycznej grupy młodych studentów charkowskiej Szkoły. Cybis był w tym czasie przede wszystkim rzeźbiarzem, mniej malarzem. Jego prace przestrzenne z tego czasu pozostają jednak nieznane. Młodzi twórcy oznajmiali w artykule opublikowanym w "Zbiorniku Nowowo Iskustwa":
"W przeciwieństwie do sztuki akademickiej kontynuowanej w nielicznych ośrodkach, do których ciążyli oczywiście wszyscy artyści – futuryzm może powstawać wszędzie, gdzie przeniknęły jego idee. Nie jest już wymagana znajomość akademickiej przemądrzałości Paryża, Rzymu czy Monachium. Każdy futurysta w samym sobie nosi kanony swojej sztuki. Okoliczność ta pozwala nam rozpatrywać ‘Związek Siedmiu' nie jako prowincjonalny odprysk stołecznego nowatorstwa, ale jako w pełni samodzielne jądro nowego ruchu kulturalno-historycznego, mającego swój początek we Włoszech i obejmującego cały świat (…). Futuryści zdecydowanie odrzucili rolę pocieszycieli publiczności. ‘Nie chcemy odtwarzać trójwymiarowego kosmosu w dwuwymiarowych formach obrazu – głoszą swymi dziełami artyści futuryści. Istotą malarskiego futuryzmu jest protest przeciwko zwyczajowym formom malarskiego przedstawienia realnego świata'"
(cyt. za: Anna Prugar-Myślik, Kalendarium życia i twórczości Bolesława Cybisa, [w:] Bolesław Cybis 1895-1957. Malarstwo, rysunek, rzeźba. Twórczość lat dwudziestych i trzydziestych, katalog wystawy, oprac. Anna Prugar-Myślik, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2002, s. 21-22).
W 1920 roku, po uciecze z opanowanej przez sowietów Ukrainy, Cybis dotarł do Stambułu, gdzie, mimo trudnych warunków bytowych, włączył się w działalność kręgu rosyjskich artystów. Cybis mieszkał w Turcji w okresie jej gwałtownych przemian: od początku wieku miały miejsce rewolucje, które postulowały modernizację kraju i zmianę systemu administracji, trawionego przez korupcję. W 1915 roku Turcy dokonali rzezi Ormian oraz włączyli się w konflikt wojenny spowodowany przez Greków (wojna grecko-turecka 1919-1922). Na początku lat 20. XX stulecia zlikwidowano kalifat i sułtanat, a nowa turecka republika wkraczała na nowe tory pod rządami prezydenta Atatürka.
Cybis zarobkował w Stambule przede wszystkim jako scenograf teatralny i twórca szyldów sklepowych. Wpływy tych dziedzin są klarowane w jego ówczesnej twórczości plastycznej. Artysta przedstawiał zaobserwowane realnie scenki i motywy, nadając im groteskową fantazyjną formę. Przestrzeń miasta, wnętrze domu publicznego, motyw fryzjera, prozaiczne przedmioty komponowane jako martwe natury stały się tematem jego prac z okresu tureckiego. Pracując jako malarz i rysownik, teraz już rzadziej jako rzeźbiarz, Cybis wykorzystał swoje futurystyczne doświadczenie. Artysta rysował figury "dnia powszedniego", niekiedy z półświatka, np. marynarzy uosabianych z witalnością, lecz również z hulaszczym trybem życia (podobnie jak Władimir Tatlin, którego wczesna twórczość odbija się echem w pracy "Marynarz, kobieta i dziecko", poz. 3). Swoim pracom nadawał wysoce syntetyczną, geometryczną i mechaniczną formę, wzorując się na kubicznych formach "klasyków" petersburskiej i moskiewskiej awangardy. W rysunkach Cybisa ("Koncert", poz. 4) echem odbijają się kubo-futurystyczne kompozycje Kazimierza Malewicza.
W tureckim okresie Cybisa współistniały dwa nurty: awangardowy i akademicki. Cybis, oprócz futurystycznych eksperymentów, tworzył w Stambule rysunkowe akty i studia anatomiczne. Kształcił swój warsztat, wybierając tradycyjną technikę i temat. Inspiracja dawnymi mistrzami i dążenia do stworzenia nowego porządku w malarstwie wypowie się jednak z całą mocą w 1923 roku, kiedy Cybis dotrze do Warszawy.