Między troską a ciężarem. Dorota Kuźnik przekształca domową codzienność w monumentalne malarstwo

Premierowa odsłona "Pasji kuchennych" w DESA Unicum obejmie 12 nowych obrazów, w tym monumentalne płótno o wymiarach 200 × 250 cm – największe w dorobku artystki.

Mycie podłogi, przygotowywanie posiłków, noszenie ciężkich zakupów i codzienna krzątanina rzadko trafiają do centrum wielkich kompozycji malarskich. Dorota Kuźnik nadaje im jednak symboliczną rangę. Sięga po schematy znane ze sztuki sakralnej, takie jak Pietà, Imago Pietatis i Vir Dolorum, i wykorzystuje je do opowieści o codziennych doświadczeniach kobiet.

Na spotkaniu tych dwóch pozornie odległych światów opiera się cykl "Pasje kuchenne". Kuźnik przenosi język ikonografii pasyjnej do kuchni i domowych wnętrz. Pokazuje codzienność związaną z troską, bliskością i zaangażowaniem, ale też z powtarzalnością obowiązków, fizycznym wysiłkiem oraz ciężarem społecznych oczekiwań.

Od "Sisterhood" do "Pasji kuchennych"

Dorota Kuźnik konsekwentnie przygląda się w swoim malarstwie doświadczeniom kobiet, ich relacjom oraz przypisywanym im rolom. W cyklu "Sisterhood" przedstawiała dziewczynki i nastolatki w codziennych sytuacjach, nadając im symboliczny wymiar związany z doświadczeniem przemocy i potrzebą budowania więzi. W "Pasjach kuchennych" przenosi tę opowieść do wnętrza domu, przyglądając się temu, jak codzienne obowiązki i przypisywane kobietom role kształtują ich doświadczenia.

Tym, co wyróżnia jej twórczość, jest sposób łączenia współczesnych, bliskich tematów z językiem zakorzenionym w historii sztuki. Zwyczajne gesty zyskują w jej obrazach skalę i powagę właściwą tematom religijnym i historycznym. Artystka nie przedstawia jednak jednego modelu kobiecego doświadczenia. Inspirują ją zarówno osoby, które w prowadzeniu domu odnajdują satysfakcję, jak i te, dla których pozostaje ono wymagającym i obciążającym obowiązkiem.

Zainteresowanie twórczością Kuźnik jest widoczne również na rynku kolekcjonerskim. Na aukcjach DESA Unicum jej prace osiągają już sześciocyfrowe kwoty. Najwyższy dotąd wynik – 130 000 zł – uzyskał obraz "Bez tytułu" z cyklu "(Nie)Mamy", a praca z cyklu "Pasje kuchenne" z 2023 roku osiągnęła 100 000 zł. Najnowszą odsłonę cyklu pokaże DESA Unicum, największy dom aukcyjny w Europie Środkowo-Wschodniej i największa prywatna instytucja kultury w Polsce.

Pasja: zamiłowanie i męka

Tytuł cyklu opiera się na dwóch znaczeniach słowa "pasja". Pierwsze odnosi się do zamiłowania i zaangażowania, również w codzienne czynności związane z prowadzeniem domu. Drugie przywołuje tradycję ikonografii pasyjnej i przedstawień Męki Pańskiej.

Kuźnik świadomie łączy oba porządki. W centrum kompozycji stawia kobiety wykonujące zwyczajne czynności i nadaje ich gestom znaczenie tradycyjnie przypisywane bohaterom przedstawień sakralnych. Domowa codzienność staje się przestrzenią pełną sprzeczności. Może oznaczać troskę, bliskość i satysfakcję, ale także zmęczenie, izolację oraz ciężar utrwalonych wzorców. Artystka nie rozstrzyga tych napięć i nie proponuje jednej odpowiedzi. Pokazuje, jak różne emocje i doświadczenia mogą współistnieć w tej samej przestrzeni.

Przedstawiane wnętrza nie są konkretnymi miejscami. Łączą buduarową intymność z kuchenną codziennością, tworząc symboliczną przestrzeń kobiecej aktywności. Ich umowny charakter kieruje uwagę na społecznie utrwalone role i oczekiwania, które mogą być podważane, reinterpretowane i zmieniane.

Dwa i pół metra codzienności

Wśród 12 obrazów namalowanych specjalnie na wystawę znajdzie się płótno o wymiarach 200 × 250 cm. To pierwsza tak duża praca Doroty Kuźnik. Monumentalny format wzmacnia główne napięcie obecne w całym cyklu: kontrast pomiędzy prozaicznym charakterem przedstawianych czynności a powagą kompozycji odwołujących się do ikonografii pasyjnej. To, co zwykle rozgrywa się w prywatnej przestrzeni i pozostaje poza wzrokiem innych, zostaje pokazane w formacie kojarzonym z tematami uznawanymi za doniosłe.

Wystawa jest nie tylko premierową prezentacją nowych prac, lecz także pierwszą okazją, aby zobaczyć, jak Kuźnik rozwija swój język malarski w tak dużej skali.

Przywracanie miejsca artystkom

"Pasje kuchenne" są kolejną odsłoną "Sztuki kobiet", stałej platformy edukacji i promocji uruchomionej przez DESA Unicum we wrześniu 2025 roku. Jako pierwsza prywatna instytucja w Polsce DESA Unicum stworzyła długofalowy program poświęcony wzmacnianiu obecności artystek w historii sztuki, debacie publicznej i na rynku kolekcjonerskim.

Platforma powstała z potrzeby przywracania widoczności twórczyniom, które przez lata pozostawały poza głównym nurtem opowieści o sztuce. Nierówność ta ma również wyraźny wymiar rynkowy. Według danych przywoływanych przy inauguracji programu w latach 2008 - 2019 prace kobiet odpowiadały za zaledwie 2 proc. wartości globalnego rynku aukcyjnego.

"Sztuka kobiet" nie skupia się wyłącznie na przypominaniu historycznych nazwisk. Łączy pionierki ze współczesnymi twórczyniami, budując ich rozpoznawalność i obecność w kolekcjach. Program obejmuje wystawy, aukcje oraz działania edukacyjne: rozmowy, wykłady, oprowadzania i projekcje filmowe. Jego celem jest trwałe wprowadzanie twórczości kobiet do centrum artystycznej i społecznej debaty oraz wzmacnianie pozycji artystek na rynku kolekcjonerskim.

"Pozycja lidera rynku zobowiązuje nas do zwracania uwagi na artystki, które przez lata pozostawały poza głównym nurtem historii sztuki. Sztuka kobiet to stały program, dzięki któremu chcemy nie tylko przypominać pionierki, lecz także wzmacniać widoczność współczesnych twórczyń i obecność ich prac w kolekcjach"

– mówi Agata Szkup, Prezes Zarządu DESA Unicum.

"Sztuka kobiet" na ekranie

Letnią odsłonę programu uzupełni cykl czterech seansów na dachu DESA Unicum, którego partnerem jest M2 Films. Repertuar celowo łączy różne historie, spojrzenia, gatunki i części świata, a każdy z filmów oddaje głos innej bohaterce.

Cykl otwiera "Najgorszy człowiek na świecie" w reżyserii Joachima Triera, z nagrodzoną w Cannes Renate Reinsve – portret kobiety szukającej własnej drogi (29 lipca). "Vita i Virginia" Chanyi Button, z Gemmą Arterton i Elizabeth Debicki, to opowieść o twórczej i emocjonalnej relacji Virginii Woolf i Vity Sackville-West (5 sierpnia). "Florida Project" Seana Bakera, z Brią Vinaite i Brooklynn Prince, pokazuje dzieciństwo i macierzyństwo na marginesie amerykańskiego snu (12 sierpnia). "Kłamstewko" Lulu Wang, z Awkwafiną, jest czułą historią rodziny rozpiętej między dwiema kulturami (19 sierpnia). Cykl zamknie "Obsesja" w reżyserii Todda Haynesa – historia aktorki Elizabeth, która, próbując odkryć sekrety życia i małżeństwa Gracie, zostaje uwikłana w niebezpieczną grę pozorów, w której każdy strzeże własnej wersji prawdy (26 sierpnia).

Wstęp na pokazy jest bezpłatny, a liczba miejsc ograniczona. Obowiązują zapisy poprzez formularz dostępny na desa.pl.

Wystawę "Dorota Kuźnik. Pasje kuchenne" można oglądać od 24 lipca do 23 sierpnia 2026 roku w DESA Unicum przy ul. Pięknej 1A w Warszawie. Wstęp bezpłatny.