3 września 2021

XIX-wieczne brosze – bogactwo motywów i inspiracji

Na przełomie XVIII i XIX stulecia złote brosze wysadzane diamentami były niezwykle popularne wśród najzamożniejszych warstw społeczeństwa. W epoce wiktoriańskiej, w latach 30. i 40. XIX wieku, zaczęto tworzyć brosze z dużymi kamieniami w ozdobnych oprawach. Broszki-agrafki zyskały natomiast popularność w latach 90. XIX wieku, a na przełomie XIX i XX stulecia uważano, że stanowią idealne ozdoby wydekoltowanych sukni wieczorowych.

 

Na przełomie XVIII i XIX stulecia najchętniej stosowanymi wzorami były gwiazdy, półksiężyce, promienie słońca oraz trofea inspirowane wojnami napoleońskimi. Innymi motywami, wykorzystywanymi w ówczesnych wyrobach sztuki jubilerskiej, były kwiaty i gałązki liści laurowych. W epoce wiktoriańskiej w latach 30. i 40. XIX wieku, zaczęto tworzyć brosze z dużymi kamieniami w ozdobnych oprawach. Typowe dla tego czasu były brosze z zawieszkami, które można było nosić jak wisiorki. Popularne były wyroby w formie gałązek roślin, z umocowanym na sprężynce w środkowej części kwiatem. Tworzono obiekty jubilerskie w kształcie zwierząt i ptaków, a pod koniec lat 60. XIX wieku popularne stały się motywy owadów – motyli, os, ważek czy pszczół.

W latach 40. powstawały również inspirowane epokami średniowiecza i renesansu emaliowane owalne plakietki imitujące obrazy. Odpowiedzią na wiktoriańskie zamiłowanie do podróży, stały się produkowane we Włoszech broszki pamiątkowe. 


Do najbardziej typowych broszek z 2 połowy XIX wieku należały kamee. Wykonane z kamieni lub muszli najczęściej przedstawiały inspirowane antykiem kobiece głowy. Ten typ ozdoby w 1 połowie stulecia ukazywał wyobrażenia postaci mitologicznych, satyrów, a także rzymskich cesarzy.

 

Lata 80. i 90. XIX wieku przyniosły ponowne zainteresowanie osiemnastowieczną biżuterią dworską. Nastąpił powrót do brosz o motywach gwiaździstych i dekorowanych promieniami słońca. Zaczęto tworzyć także komplety biżuterii. Te same motywy dekoracyjne umieszczano np. na grzebieniach i tiarach. Przybierały bardziej subtelne formy niż ich osiemnastowieczne odpowiedniki. Do ozdabiania kompletów stosowano zazwyczaj diamenty, perły, opale bądź kamienie księżycowe. Kolejnymi lubianymi motywami dekoracyjnymi były kokardki i serca.

 

Broszki-agrafki zyskały popularność w latach 90. XIX wieku. Najczęściej miały formę poziomej listewki wykonanej ze złota, ozdobionej drogimi kamieniami lub centralnym motywem dekoracyjnym, takim jak kwiaty, ptaki czy liście koniczyny. W tym czasie modne także było grawerowanie imion, sentencji lub dat upamiętniających ważne rocznice. 

 

Brosze były modne również na przełomie XIX i XX stulecia. Uważano wówczas, że stanowią idealne ozdoby wydekoltowanych sukni wieczorowych.