19 lipca 2021

Traktaty Zbigniewa Makowskiego

Twórczość Zbigniewa Makowskiego (1930–2019) od lat przykuwa uwagę miłośników i kolekcjonerów sztuki, niezmiennie intrygując i zachęcając do nowych odczytań. O swoim malarstwie mówił, że traktuje je "jako zaproszenie do własnego widzenia, przeżywania, rozumienia i śnienia świata". Cechą charakterystyczną dla twórczości artysty było łączenie różnych poetyk i sposobów malowania w obrębie jednego obrazu. Obok malarstwa, rysunku i ilustracji książkowej, zajmował się teorią estetyki oraz uprawiał twórczość poetycką. W kompozycjach malarskich łączył znaki, cyfry i litery z elementami figuratywnymi, osiągając efekty symboliczne i surrealistyczne, tworząc niezwykle oryginalny i indywidulany język malarski.

Zbigniew Makowski w pracowni, 2009, fot. Stanisław Zbigniew Kamieński

Artysta poza malarstwem pasjonował się różnymi dziedzinami nauki i sztuki: muzyką, matematyką, kulturą wschodu, kabalistyką. Podczas pobytu w Paryżu w 1962 roku zetknął się z André Bretonem oraz członkami międzynarodowego ugrupowania Phases. Przebywając we Francji, w 1962 roku, wziął udział w wystawie "Le Mouvement Surréaliste et le Mouvement Phases" w Paryżu. Nie związał się jednaka dłużej z ruchem surrealistycznym i jego ideami, podążał własną drogą, nawiązywał jedynie do ich poetyki. Sięgał do swobody skojarzeń, pozornie rozluźniał kompozycję obrazów, która jednak zawsze była starannie przemyślana. Nie był malarzem fragmentów, jak sam przyznawał, w sztuce dla niego najważniejszy był obraz całości. Jego kombinatoryczne zestawienia oddziałują siłą nagromadzonych znaczeń. Budował swoje obrazy ze znaków magicznych, symboli i rekwizytów, także sentencji i dłuższych tekstów. 

Zgromadzone na lipcowej aukcji monograficznej online prace Zbigniewa Makowskiego prezentują pełen repertuar motywów pojawiających się w jego twórczości: znaki, cyfry, figury geometryczne, w tym okręgi uważane przez artystę z obraz doskonałości absolutnej ,klucze, fragmenty architektury, cytaty pisane kaligraficznie wypracowanym pismem, które traktował na równi z rysunkiem, niemal jako ornament.


Ze szczególnym upodobaniem malarz wykorzystywał papier jako podłoże do swoich prac, nawet do tworzenia kompozycji znacznych formatów. Najchętniej korzystał z arkuszy specjalnie preparowanych, uszlachetnianych, niekiedy nawet patynowanych. Był twórcą oryginalnych i sugestywnych książek, wykonanych na czerpanym (bezdrzewnym) papierze. Były to autorskie kompozycje bogate w symbole i znaki. Owe woluminy, podobnie jak pozostałe prace artysty, były obrazowo-słownymi "traktatami", rozwiniętymi o element wykładów o sztuce, fragmenty z literatury i poezji z różnych epok i kręgów kulturowych, stanowiąc również rodzaj artystycznego dziennika.