27 lipca 2021

Szkoła sopocka

Legendarne początki gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych przypadły na rok 1945, czyli okres bardzo trudnych warunków społeczno-politycznych. Nędza, bandytyzm, chaos, masowe repatriacje, strach przed powrotem Niemców, ale również Armią Czerwoną, pogromy i samosądy – taki był obraz Polski tuż po II wojnie światowej. Rozbiciu obowiązujących struktur społecznych towarzyszyła destabilizacja państwa i głęboka nieufność wobec komunistycznej władzy. Jednocześnie był to okres dynamicznych zmian, które odbywały się w atmosferze euforii odbudowy i nadziei. To właśnie ten zapał, który towarzyszył możliwości działania i tworzenia, stał się motorem napędowym powstania jednego z najważniejszych w Polsce środowisk artystycznych. 

Pracownia Juliusza Studnickiego, artysta stoi w środku, lata 1940-50., fot. Archiwum Zbrojowni Sztuk

Z dzisiejszego punktu widzenia nie ulega wątpliwości, że założenie uczelni artystycznej w Sopocie w 1945 miało bezpośrednie przełożenie na powstanie lokalnego, specyficznego środowiska artystycznego w Trójmieście. Decyzja o założeniu szkoły artystycznej w Gdańsku z siedzibą Sopocie, wraz z lokalnym oddziałem Związku Polskich Artystów Plastyków, zapadła w Krakowie w sierpniu 1945 na I Ogólnopolskim Zjeździe Plastyków. Założycielami zostali Janusz Strzałecki, Krystyna Łada-Studnicka i Juliusz Studnicki, Marian Wnuk i Józefa Wnukowa, Hanna Żuławska i Jacek Żuławski. Na wybrzeże przybyli we wrześniu i w błyskawicznym czasie udało im się zorganizować nabór i rozpocząć działalność edukacyjną. Leżący w gruzach Gdańsk nie mógł stać się domem nowej uczelni artystycznej.

Zajęcia na Wydziale Malarstwa szkoły plastycznej w Sopocie, lata 1950., fot. Archiwum Zbrojowni Sztuki

Dlatego założyciele wybrali ocalały Sopot, który w ciągu kolejnej dekady stał się prawdziwym centrum życia kulturalnego Trójmiasta. Zajęcia odbywały się w otoczonej ogrodem Willi Bergera na ul. Obrońców Westerplatte. Zbudowana w 1870 na zlecenie Johanna Immanuela Bergera willa pełniła funkcję głównej siedziby szkoły – początkowo Państwowego Instytutu Sztuk Plastycznych, a od grudnia 1945 – Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku z siedzibą w Sopocie – do roku 1954. W sąsiednich domach i willach mieszkała kadra uczelni. Oprócz Willi Bergera, zajęcia odbywały się w poniemieckiej Kunsthalle – czyli Sfinksie – oraz w "Pawilonie" przy molo. W 1954 roku zdecydowano o przeniesieniu główniej siedziby do właśnie odbudowanym budynku renesansowej gdańskiej Zbrojowni. Wykłady w Sopocie odbywały się do 1958.

Patronat medialny aukcji