Szkło czeskie: tradycja, jakość i piękno

Przewodnik kolekcjonera

Szkło czeskie: tradycja, jakość i piękno

Charakter Europy Środkowej po II wojnie światowej to opływowe kształty, dynamiczne formy i wyraziste kolory, które wyróżniały styl zwany brukselskim. Można śmiało powiedzieć, że Wystawa Światowa z 1958 dała impuls do kształtowania się stylu, który przeszedł do historii jako styl brukselski. Miał on ogromny wpływ na koncepcje projektowe przedmiotów dekoracyjnych i użytkowych Europy Środkowej, co więcej rozgościł się w Czechosłowacji. Nadal zauważalne są te wpływy w twórczości artystów, którzy na nich wyrośli, a wciąż są aktywni.

 

Okres powojenny był też wyzwaniem dla projektantów, którzy musieli spełnić społeczne oczekiwania dotyczące tworzenia pięknych przedmiotów. Zapotrzebowanie na szklane naczynia wpłynęło na rosnące umiejętności hutników. W ślad za Włochami i krajami skandynawskimi w Czechosłowacji rozpoczęto śmiałe eksperymenty z kształtami i kolorami. Szkło stało się tworzywem coraz większej liczby oryginalnych i śmiałych projektów. Sukces awangardowych pomysłów okazał się fundamentem nowego podejścia do szkła, w wyniku którego zajęło ono czołowe miejsce w sztuce czeskiej.

 

Jednym z projektantów tworzących fundamenty światowego szkła był Stanislav Libenský. Czeski artysta szkła, pedagog, uznawany za jednego z najważniejszych twórców w Europie w dziedzinie szkła artystycznego II połowy XX wieku, kształcił pokolenia czeskich artystów. Stosował technikę zatapiania szkła w formach, wpisał się w rodzący się w Czechosłowacji trend na rzeźby ze szkła szlifowanego, wykorzystujące efekty optyczne. Razem ze swoją żoną Jaroslavą Brychtovą w 1958 na Wystawie Światowej EXPO w Brukseli zostali uhonorowani nagrodą Grand Prix za odlewane, osadzone w ścianie tzw. kamienie zoomorficzne, inspirowane malowidłami naskalnymi z Lascaux i Altamiry. Na wystawie przedaukcyjnej w DESA Unicum można zobaczyć wazon projektu Stanislava, wykonany ze szkła warstwowego, z zatopioną barwną spiralą.

Mottem kolejnego znakomitego twórcy szkła pochodzenia czeskiego Františeka Víznera było: "Lubię rękodzieło i lubię piękne przedmioty", a ulubionym obiektem twórczości stały się wazony, które stanowiły wyzwanie twórcze (The vase always was and still remains my positive destiny in glass… Artistic fantasy is given as an excuse for everything). Wariacje na jego temat były wynikiem starannego przemyślenia i wprowadzenia nowych kolorów. Vízner nie należał do porywczych, a każda nowa forma niosła ze sobą to samo przesłanie bardzo precyzyjnego warsztatu i zaplanowanej koncepcji. Nigdy nie było żadnych nieprzemyślanych ruchów. Istotna okazała się również technika i głębokie zrozumienie materiału. Przekształcenie litego szklanego bloku w sprężysty obiekt przepuszczający światło było jedną z jego szczególnych umiejętności. Wycinał, wiercił i obrabiał szkło w zmysłowe, rytmiczne kontury, które stały się jego znakiem rozpoznawczym. Powierzchnie zostały następnie wytrawione kwasem do matowego wykończenia. Współcześni mu artyści szkła w Czechosłowacji specjalizowali się w precyzyjnie ciętym, geometrycznym, pryzmatycznym szkle lub w dmuchanym szkle, swobodnie formowanych, a czasem malowanych rzeźbach, Vízner niezłomnie pozostawał przy swoim stylu.

René Roubíček był czeskim artystą szkła, jedną z czołowych postaci w twórczości obiektów szklanych. Wykładał na Akademii Sztuk Pięknych w Pradze i współpracował z firmami Moser i Hutą Szkła Borský. Na aukcji znalazły się także obiekty o charakterze artystycznym, rzeźbiarskim. Wśród nich szklana kompozycja "Kolar", wykonana ręcznie z kilku kolorów grubego szkła. Ten kolekcjonerski przedmiot przywołuje nie tylko kolory podwodnego świata, ale także nawiązuje do kształtów samych koralowców morskich.

Na aukcji "Szkło. Sztuka. Design" będzie można wylicytować prace ikon czeskiej sztuki szkła, między innymi: René Roubíčeka, Františeka Víznera, Stanislav Libenský czy Jaroslava Svobody. Prace tych artystów zachwycają nowoczesnymi zestawieniami kolorystycznymi, połączeniem szkieł warstwowych, zatopieniem w przezroczystej masie kolorowych "lasek" szklanych, tworzących ciekawe przejścia optyczne.