21 października 2021

Symbolika w biżuterii sentymentalnej

Dzieła sztuki jubilerskiej chętnie stosowano do wyrażania emocji i uczuć. Biżuterię sentymentalną najczęściej wręczano z okazji zaręczyn czy ślubu, mogła być również dowodem przyjaźni, lojalności ale również żalu czy niechęci. Zawierała romantyczne przesłania i motywy dekoracyjne, mające intrygujące, sekretne znaczenia. Tego typu wyroby jubilerskie szczególnie popularne były w epoce wiktoriańskiej. W tamtym czasie pojawiły się w biżuterii motywy symboliczne – amorki, serca, kwiaty czy inskrypcje z przesłaniami. 

Obok oczywistego i często stosowanego motywu serca, wykorzystywano pochodzący ze starożytnego Rzymu symbol splecionych dłoni – znak miłości i przyjaźni. Z tej samej okazji ofiarowywano pierścienie z ornamentem podwójnej kokardki nazywanego ‘węzłem miłości'. Inne popularne motywy wykorzystywane w biżuterii sentymentalnej to kłódka w kształcie serca z małym kluczykiem, amorek czy kotwica oznaczająca nadzieję.

W dziewiętnastowiecznej biżuterii sentymentalnej bardzo chętnie wykorzystywano wizerunki ptaków i zwierząt. Popularny we wczesnym okresie wiktoriańskim był motyw papużki falistej, również symbolizującej miłość. Często przedstawiano ją z niezapominajką lub listem miłosnym w dziobku. Symboliczny był również wąż, którego utożsamiano z mądrością. Był to jeden z najpopularniejszych ówczesnych motywów dekoracyjnych. Ukazywano go z ogonem w paszczy, co symbolizowało  wieczną miłość. Modnymi w XIX stuleciu motywami dekoracyjnymi były żaba i jaszczurka, oznaczające szczęście małżeńskie, motyl – symbol duszy, orzeł i koń – synonimy potęgi i zręczności. 

Na początku XIX wieku w biżuterii sentymentalnej zaczęto wykorzystywać ‘język kamieni'. Kamienie szlachetne układano w taki sposób, żeby pierwsze litery ich nazw tworzyły pożądane słowa, jak imiona narzeczonych czy małżonków.


W biżuterii sentymentalnej często wykorzystywano ludzkie włosy. Stosowane je już w najstarszych rodzajach biżuterii sentymentalnej, pochodzących z przełomu XVII i XVIII stulecia. Splecione włosy z inicjałami ze złotego drutu i niewielkimi perełkami umieszczano w sprzączkach i klamrach, wykonanych ze złota i kryształu. Zwykle noszono je na wstążkach oplecionych wokół szyi lub nadgarstka. Od pierwszych lat XIX wieku wyroby z włosów stały się w jubilerstwie niezwykle popularne. Misternie ułożone w skomplikowane wzory pukle umieszczano w broszach i medalionach. 
 

W biżuterii sentymentalnej chętnie umieszczano miniaturowe portrety. Ukrywano je w medalionach, broszach czy bransoletach. Moda na takie wyroby była wspierana przez królową Wiktorię , która miała słabość do sentymentalnych pamiątek. W okresie wiktoriańskim powszechnie noszono miniatury żałobne, w których oprócz samego obrazu umieszczano również pukiel włosów zmarłej osoby. 


Ciekawostką pochodzącą z końca XVIII wieku były miniatury oka, umieszczane w owalnej oprawie i rozpoznawalne tylko dla bliskiej osoby.
 

Biżuteria. Dzieła Sztuki Jubilerskiej XIX-XX wieku
Zobacz ofertę aukcji
Zobacz Katalog Aukcji
Zobacz więcej