7 stycznia 2020

Polskie Wzornictwo – Porcelanowe Figury Zwierząt

Wzory pierwszych porcelanowych figurek powstały w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego około 1955 roku. Grupa projektantów skupionych w IWP, m.in. Henryk Jędrasiak, Lubomir Tomaszewski, Mieczysław Naruszewicz i Hanna Orthwein, rozpoczęła pracę nad nowym zadaniem – zaprojektowaniem kameralnych rzeźb ceramicznych przeznaczonych do dekoracji nowoczesnego wnętrza. W ciągu kolejnych dziesięciu lat powstało około stu trzydziestu modeli przedstawiających głównie stylizowane wyobrażenia zwierząt, rzadziej ludzi.

KOT, PROJ. MIECZYSŁAW NARUSZEWICZ, ZAKŁADY PORCELANY STOŁOWEJ „ĆMIELÓW” W ĆMIELOWIE, LATA 60. XX W.

 

Nie wszystkie z projektów powstałych w IWP trafiły do produkcji, jednak zdecydowana większość wzorów realizowana była przez fabryki porcelany i porcelitu w całej Polsce. Figurki powstawały w Ćmielowie, Chodzieży, Wałbrzychu, Jaworzynie Śląskiej, Bogucicach czy Tułowicach. Niekiedy ich wzory pochodziły z zakładowych ośrodków wzorcujących. Podobnie malatury decydujące o ostatecznym wyrazie porcelanowych rzeźb. Nie wszystkie pochodziły z zatwierdzonych katalogów dekoracji, czasem powstawały bezpośrednio w fabrycznych malarniach, przez co różnorodność wypuszczonych na rynek figurek była jeszcze większa.

Choć poszczególne wzory wykazują między sobą duże zróżnicowanie w sposobie ujęć i przedstawień figur ludzkich i zwierzęcych, można mówić o wykształceniu się swoistego stylu IWP-owskich figurek. Ich wspólnym mianownikiem są m.in. zwarta, syntetyczna forma, uproszczenie sylwetek, rezygnacja z dekoracyjnych detali. Łatwo dostrzec można dążność do wydobycia charakterystycznych cech portretowanych postaci, a niekiedy do ich przesadnego uwypuklenia.

BAŻANT, PROJ. HENRYK JĘDRASIAK, ZAKŁADY PORCELANY STOŁOWEJ „ĆMIELÓW” W ĆMIELOWIE, LATA 60. XX W.

 

Sukces polskich porcelanowych figurek rozpoczął się już w latach 50. XX wieku. Wzbudzały zachwyt i cieszyły się dużym zainteresowaniem m.in. na Międzynarodowych Targach Poznańskich, Targach Lipskich czy Wystawie Przemysłowej w Moskwie. Pozytywnie pisała o nich zagraniczna prasa. Największą popularnością, zarówno wśród projektantów chętnie podejmujących ten temat, jak i klientów cieszyły się przedstawienia zwierząt. W sposób znaczący odbiegały one od tak powszechnie obecnych we wnętrzach z poprzednich dekad realistycznych miniatur zwierzęcych takich jak przedstawienia chartów z upolowaną zwierzyną w pysku.

Dziś porcelanowe figurki z lat 50. i 60. XX wieku należą do najczęściej poszukiwanych i kolekcjonowanych wytworów polskiego wzornictwa. Obecne są w muzealnych zbiorach, na wystawach i w opracowaniach polskiego designu. Są świadectwem jednego z najważniejszych i najciekawszych zjawisk w historii polskiego wzornictwa.

ŻYRAFA, PROJ. HANNA ORTHWEIN, ZAKŁADY PORCELANY STOŁOWEJ „ĆMIELÓW” W ĆMIELOWIE, LATA 60. XX W.