Malowane składnie Ryszarda Rabsztyna

Eliza Nowak

XIX-wieczna rewolucja przemysłowa znacząco wpłynęła na sposoby komunikacji i przekazywania informacji. To właśnie wtedy powstaje m.in telegraf czy pierwsze nadajniki radiowe. W roku 1838 Samuel Morse wspólnie ze swoim asystentem Alfredem Vailem stworzyli system, który umożliwił natychmiastową i wykraczającą poza bariery czasu i odległości komunikację - alfabet Morse'a. Wiadomości są przekazywane za pomocą krótkich i długich sygnałów - kropek i kresek. Ułożone w odpowiedni sposób symbole odpowiadają poszczególnym literom i numerom. Pierwszym, oficjalnie nadanym komunikatem był biblijny cytat z Księgi Liczb: "Co uczynił Bóg?".

Prace nad stworzeniem alternatywnego alfabetu, dostosowanego do potrzeb osób niewidomych i umożliwiającego im swobodny odczyt za pomocą dotyku podejmowano już w XVII wieku. Próbowano modyfikować zarówno sam kształt liter np. tworząc ich powiększone i uwypuklone wersje jak i podejmowano próby wytworzenia zapisu w oparciu o nowe znaki m.in układy składające się z kresek i kropek. Prawdziwym przełomem był jednak rok 1825 i stworzenie przez Louisa Braille'a zupełnie nowego schematu opartego na układach stworzonych z wypukłych punktów. Najbardziej podstawowym z nich jest tzw. sześciopunkt - w skład, którego wchodzi właśnie sześć punktów.

Dotyk jako podstawowy nośnik informacji stwarza nie tylko alternatywną metodę komunikacji. Pozwala doświadczać, interpretować i budować nową wizję rzeczywistości.

Ryszard Rabsztyn świadomie wykorzystując w swoich pracach zarówno alfabet Braille'a, jak i Morse'a wykracza poza czysto estetyczny i wizualny aspekt dzieła sztuki, tym samym nadając poszczególnym obrazom znaczenia metafizycznego czy wręcz ukrytego - "zakodowanego". Prezentuje nową formę operowania znakiem.  Chociaż jest on dostrzegalny i obecny na płótnie w sposób fizyczny, to jednak w swojej interpretacji przekracza bariery materialne i staje się kluczem od wejścia w sferę przeżyć pozazmysłowych, ponadnaturalnych i duchowych.

To właśnie ta duchowość, jak i również osobista relacja z istotą wyższą jest punktem odniesienia we wszystkich pracach artysty. Artysta oddaje się rozważaniom dotyczącym sfery sacrum, jej znaczenia i oddziaływania we własnym życiu.

Można powiedzieć, że w swojej istocie obrazy Rabsztyna pełnią funkcję podobną do pamiętnika, dziennika czy też stanowią dokumentacje wewnętrznych przeżyć i refleksji zapisywanych przy pomocy modlitw, afirmacji czy słów psalmów. Sam proces powstawania obrazów jest niezwykle intuicyjny i oparty na aktualnych, intymnych odczuciach. Podobny sposób traktowania obrazu jako zapisu znaleźć można m.in w projekcie "Obrazy liczone" autorstwa Romana Opałki.

Poprzez zastosowanie tego sposobu ekspresji artysta odwołuje się do pierwotnej funkcji jaką pełniło dzieło już w czasach prehistorycznych - komunikacji i przekazywania informacji. Każdy element obrazu pełni więc rolę przekaźnika narracji będącej zapisem emocji i przeżyć artysty.

DESA UNICUM

ul. Piękna 1A, Warszawa

Wystawa: 14 – 29 lipca 2026

KRUPA GALLERY LONDON

1 Pakenham Street

London WC1X 0LA, United Kingdom

Wernisaż: 23 lipca, godz. 18:00 czasu lokalnego

Wystawa: 23 lipca – 9 sierpnia 2026