7 sierpnia 2020

Jan Lenica – prekursor o wielu talentach

Jan Lenica od początku skazany był na sukces. Syn klasyka awangardy, Alfreda Lenicy, był wszechstronnym artystą, a także prekursorem w dziedzinie filmów animowanych oraz projektowania plakatów. Ukończył szkołę muzyczną w Poznaniu oraz architekturę na Politechnice Warszawskiej. W 1954 roku został asystentem w katedrze warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Niedługo potem, w 1957, Lenica zrealizował z Walerianem Borowczykiem pierwszy film animowany. Liczne trudności, które spotkały twórców w trakcie prób wprowadzenia dzieła na ekrany, spowodowały, że Lenica zdecydował się na wyjazd na stałe do Paryża. Od tego czasu podejmował prace na uniwersytecie w Kassell (kierownictwo katedry filmu animowanego) oraz w Berlinie (profesor plakatu i grafiki w Hochschuler der Künster).

Od początku artysta uprawiał wiele gatunków sztuki, choć znany jest przede wszystkim jako jeden z głównych autorów polskiej szkoły plakatu. Oferta monograficznej aukcji poświęconej twórcy jest odzwierciedleniem jego bogatego dorobku. Poza plakatem Lenica zajmował się m.in. rysunkami satyrycznymi, projektował kostiumy teatralne oraz był autorem ilustracji książkowych.

JAN LENICA, KADR Z FILMU "LABIRYNT" W REŻYSERII JANA LENICY, 1962

W ofercie aukcji warto zwrócić uwagę na pracę przedstawiającą kadr z filmu "Labirynt". Zrealizowana w 1962 roku produkcja jest metaforyczną opowieścią o anty-utopijnym przesłaniu. Jest historią o dążeniu do wolności jednostki uwięzionej w totalitarnej rzeczywistości, na którą składa się klaustrofobiczne miasto-labirynt. Krytycy doszukują się w filmie inspiracji dziełami Franza Kafki oraz traum II wojny światowej. Artysta posłużył się techniką kolażu oraz wycinanki, osiągając niezwykły efekt grozy oraz strachu. Arcydzieło zaliczane do nurtu refleksyjno-filozoficznego odbiło się szerokim echem w świecie filmowym. Warto wspomnieć, że w plebiscycie przeprowadzonym na festiwalu Annecy w 1973 wśród krytyków film "Labirynt" uplasował się na piątym miejscu w rankingu najlepszych filmów animowanych świata.

JAN LENICA, PLAKAT DO FILMU "IMPERIUM ZMYSŁÓW" ["L'EMPIRE DES SENS"] , 1976

Kolejną, a według niektórych krytyków najważniejszą, dziedzinę twórczości Jana Lenicy stanowił plakat. Artysta był autorem samego określenia "polska szkoła plakatu" oraz wiodącym członkiem zjawiska. Ponad 200 plakatów teatralnych oraz filmowych łączy oryginalna ekspresja oraz satyryczna nuta. Warto podkreślić, że forma plastyczna jego projektów wyprzedzała ówczesne doświadczenia grafiki warsztatowej, a jego realizacje porównywano do twórczości pokolenia angielskich "młodych gniewnych". W latach 60. artysta zwrócił się ku stylowi wycinkowemu. To właśnie on stał się najbliższy twórcy. Jedną z pierwszych realizacji wykonanych we wspomnianym stylu był plakat do "Święta Wiosny", którego egzemplarz oferujemy na aukcji. Drugim ważnym zwrotem w twórczość artysty było pojawienie się elementów oraz wpływów secesji. Znakomitym przykładem posłużenia się płynnymi, dekoracyjnymi formami jest plakat do głośnego oraz kontrowersyjnego filmu "Imperium zmysłów".