Co każdy licytujący wiedzieć powinien… Krótki przewodnik po podstawowych pojęciach rynku sztuki

Przewodnik kolekcjonera

Co każdy licytujący wiedzieć powinien… Krótki przewodnik po podstawowych pojęciach rynku sztuki

Natalia Kowalek

 

Kolekcjoner planujący zakupy aukcyjne lub poszukujący dzieł do swojej kolekcji sztuki, niejednokrotnie spotyka się z profesjonalną terminologią dedykowaną tej gałęzi rynku.

 

Z technicznego punktu widzenia, poruszanie się po rynku aukcyjnym jest intuicyjne. Udział w aukcjach stacjonarnych i online nie wymaga od kolekcjonerów gruntownego, specjalistycznego przygotowania, czy mozolnego studiowania instrukcji. W przypadku wszelkich wątpliwości do dyspozycji pozostają doradcy klienta. Warto jednak zapoznać się z kilkoma terminami, które pozwolą swobodniej poruszać się po ofertach aukcyjnych, czy z większą świadomością śledzić wieści dotyczące rynku sztuki. Poniżej przygotowaliśmy dla Państwa krótki zbiór pojęć, najczęściej towarzyszących informacjom o kolekcjonowaniu sztuki. 

 

W katalogach aukcyjnych, przy każdym z dzieł widnieją podstawowe informacje na temat wystawianych obiektów. Dotyczą one ceny, czy pochodzenia dzieł sztuki. Często, w katalogach pracom towarzyszą charakterystyczne symbole, których znaczenie warto znać, ponieważ mogą mieć wpływ na finalną cenę zakupu. Źródeł wielu z nich doszukać się można w języku angielskim bądź francuskim. Oto najważniejsze pojęcia, które towarzyszą publikacjom domów aukcyjnych lub innych podmiotów związanych ze sztuką. 

Droit de suite

 

Największą ciekawość wzbudza symbol koniczyny lub krzyżyka pojawiającego się niekiedy przy poszczególnych pozycjach aukcyjnych. Symbol ten oznacza pochodzące z języka francuskiego droit de suite - czytaj więcej

 

Proweniencja

 

Termin "proweniencja" oznacza pochodzenie. W przypadku dzieł sztuki proweniencja opisuje losy danego obiektu od momentu jego powstania aż do momentu pojawienia się go na aukcji. Najczęściej obejmuje ona historię wystawienniczą lub historię poprzednich właścicieli obiektu. Jest to niezwykle ważne dla potwierdzenia autorstwa oraz autentyczności danego dzieła sztuki. Często proweniencja stanowi o materialnej wartości dzieła sztuki oraz atrakcyjności dla kolekcjonera. W celu ustalenia proweniencji dokonuje się "badań proweniencyjnych". 
 

Prawo pierwokupu

 

Prawo dotyczące muzeów rejestrowanych do zakupu zabytków w pierwszej kolejności, bezpośrednio na aukcji, za kwotę wylicytowaną powiększoną o opłatę aukcyjną. Reprezentacja muzeów biorąca udział w licytacji zawsze ma prawo pierwokupu dzieł, które chce pozyskać do swoich kolekcji. Np. podczas aukcji DESA Unicum "Sztuka Dawna. XIX w., Modernizm, Międzywojnie", z tego prawa skorzystało Muzeum Narodowe w Poznaniu, nabywając obraz "Wieczór letni" Józefa Chełmońskiego za kwotę 4 320 000 złotych. 

Ile kosztuje dzieło sztuki? 

 

W kontekście wyceny wartości dzieła sztuki, przewidywanej kwoty zakupu, jak i finalnej ceny sprzedaży, można spotkać się z kilkoma terminami. Specyfika rynku sztuki, szczególnie rynku aukcyjnego, wykształciła określone pojęcia dotyczące ceny czy wartości dzieł sztuki. 
 

Estymacja 

 

Jest to przewidywana wartość, jaką obiekt może osiągnąć podczas licytacji. Estymacja widnieje w katalogach aukcyjnych. Jest pewnego rodzaju wskazówką dla kupującego dotyczącą rynkowej wartości dzieła sztuki. Mówimy również o dolnej i górnej granicy estymacji. Bywa jednak, że obiekt sprzeda się powyżej górnej granicy estymacji. Za przykład może posłużyć historia licytacji "Aktu z pomarańczą" Romana Opałki podczas aukcji prac z kolekcji Grażyny Kulczyk. Finalna kwota sprzedaży tego obiektu, tj. 648 000 zł, stanowiła blisko 11-krotność dolnej granicy estymacji. Dzieła sztuki estymuje się na podstawie jego wartości kolekcjonerskiej, proweniencji, stanu zachowania obiektu, dokonań artysty, ale również aktualnej sytuacji na rynku sztuki. Estymacje nie uwzględniają żadnych opłat dodatkowych.

LICYTACJA "aKTU Z POMARAŃCZĄ" ROMANA OPAŁKI PODCZA AUKCJI PRAC Z KOLEKCJI GRAŻYNY KULCZYK

Cena wywoławcza

 

Jest to najniższa oferta, którą może złożyć licytujący, inaczej cena, od której aukcjoner rozpoczyna licytację lub rozpoczyna się prelicytację online. Licytacja może zakończyć się na kwocie wyższej niż cena wywoławcza lub równej tej kwocie. O wysokości ceny wywoławczej decyduje aukcjoner. Inaczej jest w przypadku projektu Młodej Sztuki. Prace na aukcjach Młodej Sztuki można licytować już od 1000 zł, jest to stała cena wywoławcza dla wszystkich prac w ofercie. Należy jednak pamiętać, że aukcję live zawsze poprzedza prelicytacja, która odbywa się w Internecie już na 2 tygodnie przed wskazanym terminem aukcji live. W związku z tym, w przypadku gdy na dany obiekt pojawią się oferty online w prelicytacji, to właśnie wynik prelicytacji ustala ceny, od których aukcjoner rozpoczyna aukcję na żywo. Aktualne ceny są zawsze widoczne za pośrednictwem naszej Aplikacji Mobilnej DESA Unicum oraz na bid.desa.pl

Cena gwarancyjna 

 

Cena ta stanowi najniższą kwotę, za którą można sprzedać obiekt na aukcji bez dodatkowej zgody sprzedającego. czytaj więcej

 

Cena młotkowa

 

Ceną młotkową nazywamy ostatecznie wylicytowaną kwotę za obiekt na aukcji. Sprzedaż i ogłoszenie ceny młotkowej przez aukcjonera następuje po komunikacie: "Po raz pierwszy, po raz drugi, po raz trzeci – sprzedane, za kwotę xyz dla licytującego numer xyz". Cena młotkowa odnosi się wyłącznie do kwoty nieuwzględniającej opłaty aukcyjnej, która wynosi 20%, dlatego też nie jest to cena rzeczywista (inaczej cena nabycia).
 

Cena nabycia

 

Lub inaczej cena rzeczywista, jest ceną za którą obiekt zostaje sprzedany, uwzględniając już wszelkie opłaty. W skład ceny rzeczywistej wchodzi cena młotkowa, doliczona zostaje opłata aukcyjna czyli buyer's premium oraz (jeśli tak wynika z oznaczeń katalogowych obiektu) ewentualne opłaty dodatkowe jak np. droit de suite. To właśnie tę cenę publikują media w przypadku ogłoszenia rekordów aukcyjnych. 
 

Postąpienie


To również termin powiązany z uzyskaniem ceny obiektu. Postąpieniem nazywamy kwoty o jakie zwiększają kolejne oferty (bidy) podczas licytacji. widocznej podczas aukcji na jednym z ekranów, tablice postąpień zamieszczone są również w katalogach aukcyjnych lub regulaminie aukcji. Aukcjoner ma praco decydować o wysokości postąpień również według własnego uznania, wynika to z dynamicznego charakteru aukcji oraz oceny sytuacji na sali aukcyjnej. 

 

To tylko kilka z podstawowych terminów przybliżających nomenklaturę związaną z aukcjami sztuki. Jednak znajomość tych pojęć powinna ułatwić samodzielne śledzenie wydarzeń aukcyjnych, publikacji prasowych czy innych informacji na temat rynku sztuki. Zawsze w przypadku wszelkich wątpliwości zapraszamy Państwa do kontaktu z Ekspertami DESA Unicum.

Słownik pojęć