Sztuka Dawna. XIX w., Modernizm, Międzywojnie.
12 grudnia 2019, godz. 19:00

Józef Brandt (1841 Szczebrzeszyn - 1915 Radom)
Pochód z łupami - powrót z wyprawy wiedeńskiej, około 1883-84
Estymacja: 2 200 000 - 3 000 000 zł
Numer obiektu na aukcji
6
6
Józef Brandt (1841 Szczebrzeszyn - 1915 Radom)
Pochód z łupami - powrót z wyprawy wiedeńskiej, około 1883-84

Estymacja: 2 200 000 - 3 000 000 zł

płótno, olej, 72 x 112 cm
sygnowany i opisany l.d.: ‘Józef Brandt | z Warszawy | Monachium’
na odwrociu papierowa nalepka aukcyjna oraz nalepka depozytowa Muzeum Narodowego w Warszawie; HISTORYCZNE TYTUŁY: Der Polen Rückkehr von Wien, Jeńcy tureccy po bitwie pod Wiedniem r. 1683, Odwrót spod Wiednia, Pochód lisowczyków, Powrót Sobieskiego spod Wiednia, Powrót spod Wiednia, Powrót z łupami, Powrót z Wiednia, Powrót z wyprawy wiedeńskiej, Rückkehr polnischer Hilfstruppen von Wien 1683, Rückkehr von der Belagerung Wien’s, Zwycięzcy z łupami
ID: 79395
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
Pochodzenie
  • sprzedaż w Muzeum im. Mielżyńskich w Poznaniu, 1918
  • kolekcja Zbigniewa Rosińskiego, Poznań
  • depozyt w Muzeum Narodowym w Poznaniu 1920-1928
  • Salon Sztuk „Skarbiec”, Warszawa, 1941
  • zbiory inż. Wołkowicza, Warszawa
  • kolekcja prywatna
  • dom aukcyjny Agra-Art (sprzedaż prywatna 2005)
  • depozyt w Muzeum Narodowym w Warszawie, 2006-2009 (eksponowany w Galerii Sztuki Polskiej)
  • dom aukcyjny Agra-Art, grudzień 2009
  • kolekcja prywatna, Polska
Literatura
  • Józef Brandt 1841-1915, redakcja naukowa Ewa Micke-Broniarek, katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2018, nr kat. I.155
  • Ewa Micke-Broniarek, Tematy rodzajowe w malarstwie Józefa Brandta / Genre themes in Józef Brandt’s painting, w: Józef Brandt (1841-1915). Między Monachium a Orońskiem / Between Munich and Orońsko, red. Monika Bartoszek, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, 20 czerwca 25 października 2015, Orońsko 2015, s. 18, 19, 21 (il.), 113 (il.)
  • Orientalism in Polish Art, katalog wystawy, Pera Müzesi, 23 października 2014 – 18 stycznia 2015, Istanbul 2014, s. 63, 132 (il.)
  • 1000 arcydzieł malarstwa polskiego, b.d. 2008, s. 242 (il.)
  • Orientalizm w malarstwie, rysunku i grafice w Polsce w XIX i 1. połowie XX wieku, katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Warszawie, 17 października – 21 grudnia 2008, Muzeum Narodowe w Szczecinie, 30 stycznia – 26 kwietnia 2009, Warszawa 2008, s. 33, 112, nr kat. i il. 28
  • Irena Olchowska-Schmidt, Pochody i powroty motyw drogi na obrazach Józefa Brandta, w: Malarze polscy w Monachium. Materiały z sesji naukowej, red. Zbigniew Fałtynowicz, Eliza Ptaszyńska, Suwałki 2007, s. 144
  • Katarzyna Dziadek, Orientalizm w twórczości Walerego Przyborowskiego i Józefa Brandta, w: Walery Przyborowski i Józef Brandt, red. Krzysztof Stępnik, Monika Gabryś, Lublin 2007, s. 204
  • Anna Bernat, Józef Brandt (1841-1915), Warszawa 2007, s. 63
  • Adrianna Adamek-Świechowska, Józefa Brandta i Walerego Przyborowskiego powroty do przeszłości…, w: Walery Przyborowski i Józef Brandt, red. Krzysztof Stępnik, Monika Gabryś, Lublin 2007, s. 191
  • Ewa Micke-Broniarek, Józef Brandt, Wrocław 2005, s. 53, 54 (il.)
  • Hans Peter Bühler, Józef Brandt, Alfred Wierusz-Kowalski i inni. Polska szkoła monachijska, Warszawa 1998, s. 106
  • Irena Olchowska-Schmidt, Józef Brandt, Kraków 1996, s. 65 (il.)
  • Hans Peter Bühler, Jäger Kosaken und polnische Reiter. Josef von Brandt, Alfred von Wierusz-Kowalski, Franz Roubad und der Münchner Polen Kreis, Hildesheim-Zürich-New York 1993, s. 112
  • Marek Kwiatkowski, Polscy malarze koni, Warszawa 1991, s. 49
  • Andrzej Ryszkiewicz, Handel dziełami sztuki w okupowanej Warszawie 1939-1944, w: Kryzysy w sztuce. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Lublin, grudzień 1985, Warszawa 1988, s. 233
  • Teresa Sowińska, Józef Brandt, Warszawa 1976, s. 31 (il.), 34-35
  • Tadeusz Dobrowolski, Malarstwo polskie ostatnich dwustu lat, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1976, s. 61 (il.), 79
  • Wanda Czernic-Żalińska, Salon Sztuki „Skarbiec” w Warszawie. Kalendarz działalności w latach 1940-1950, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie” 1966, t. 10, s. 481, 483
  • Tadeusz Dobrowolski, Nowoczesne malarstwo polskie, t. 2, Wrocław-Kraków 1960, s. 67, il. 31
  • Bogdan Zakrzewski, Sienkiewicz i Brandt, maszynopis, praca doktorska, 1947, Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu, sygnatura 999771, s. 95
  • Feliks Kopera, Malarstwo w Polsce XIX i XX wieku, Kraków 1929, tabl. 54
  • Marian Gumowski, Muzeum Wielkopolskie w Poznaniu. Wybór i opis celniejszych zabytków oraz wybitniejszych dzieł sztuki współczesnej, Kraków 1924, s. 26, nr kat. i il. 169
  • Katalog doborowych dzieł malarstwa polskiego wystawionych na rzecz Polskiego Białego Krzyża w Warszawie w Salach Redutowych Teatru Wielkiego, Warszawa 1919, nr kat. i il. 69
  • Katalog doborowych dzieł malarstwa polskiego ku uczczeniu pamięci Józefa Brandta i A. Wierusz-Kowalskiego, Muzeum im. Mielżyńskich, Poznań 1918, nr kat. 9
  • Adam Ballenstedt, Wystawa klasyków w Muzeum im. Mielżyńskich, „Kurier Poznański” 1918, nr 12, s. nlb. 5
  • Katalog doborowych dzieł malarstwa polskiego wystawionych pod protektoratem Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Poznaniu, Poznań 1918, nr kat. i il. 69
  • „Tygodnik Ilustrowany” 1907, nr 36, s. 726-727 (il.), 738, nr 127, s. 364
  • E. A. Fleischmann’s Hof-Kunsthandlung München, Jubiläums-Schrift, München 1896, s. 10
  • Friedrich von Boetticher, Malerwerke des neunzehnten Jahrhunderts. Beitrag zur Kunstgeschichte, t. 1, Dresden 1895, s. 130, nr 37
  • „Tygodnik Ilustrowany” 1885, nr 105, s. 15, nr 121, s. 271
  • „Kurier Lwowski” 1885, nr 342, s. 6
  • „Kłosy” 1885, nr 1020, s. 43
  • Emmerich Ranzoni, Kunstblatt. Malerei, „Neue Freie Presse” 1884, nr 7298, s. 4
  • „Neue Freie Presse” 1884, nr 7281, s. 6
  • ARCHIWALIA:
  • Inwentarz depozytów Muzeum Wielkopolskiego. Depozyt Rosińskiego, Archiwum Muzeum Narodowego w Poznaniu, sygn. MNP A, rkps, k. 28, poz. 4
Wystawiany
  • Józef Brandt 1841-1915, Muzeum Narodowe w Warszawie, 22 czerwca – 30 września 2018, Muzeum Narodowe w Poznaniu, 28 października 2018 – 6 stycznia 2019
  • Orientalism in Polish Art, Pera Müzesi, Stambuł, 23 października 2014 – 18 stycznia 2015
  • Orientalizm w malarstwie, rysunku i grafice w Polsce w XIX i 1. połowie XX wieku, Muzeum Narodowe w Warszawie, 17 października – 21 grudnia 2008, Muzeum Narodowe w Szczecinie, 30 stycznia – 26 kwietnia 2009
  • Sale Redutowe Teatr Wielkiego w Warszawie, 1919
  • Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Poznaniu, 1918
  • Muzeum im. Mielżyńskich w Poznaniu, 1918
  • Pałac Działyńskich, Poznań 1885
  • Kunstverein, Wiedeń, 1884-1885
  • Posener Kunstverein, Poznań, 1884
  • Kunstverein, Drezno, 1884
Więcej informacji
Różnobarwne korowody hajduków, Tatarów i Kozaków, handlarze perscy oferujący na targach tkane złotem tkaniny, szerokie pustynne stepy, lśniące tureckie szable, arabskie rumaki... Oto repertuar malarstwa Józefa Brandta. Repertuar, który elektryzował publiczność w Monachium i Wiedniu, zapewnił artyście wielki finansowy sukces, a przy okazji patriotycznie nastawiał krytyków piszących do krakowskich i warszawskich gazet. Kwestia orientalizmu, czy „tematyki wschodniej” obecnej w sztuce Brandta od wielu dziesięcioleci jest przedmiotem fascynacji, badań i sporów. Przy okazji niedawnej wystawy artysty w Muzeum Narodowym w Warszawie i wydania monumentalnego catalogue raisonné, Irena Olchowska- Schmidt poświęciła tym problemom obszerny esej. „Wschodniość” sztuki Brandta interpretowała jako nieuświadomioną „stronę jego osobowości” i „antidotum na niemiecką krew płynącą w jego żyłach”. W zainteresowaniu orientalizmem widziała z kolei „postawę romantyczną, uczuciową i religijną” i „wyraz raczej skłonności, niż zamierzenie”. Konstatowała: „w najgłębszych zakamarkach swej duszy był Brandt poetą stepowym”. Podkreślić należy jednak, że oprócz tej parapsychologicznej interpretacji możliwa jest inna, bardziej przyziemna wykładnia. Orientalizm Brandta nie musiał być bowiem tylko wyrazem duchowych niepokojów fin de siècle’u i wewnętrznego konfliktu artysty rozdartego między Monachium a Warszawą. Mógł być także świadomie budowaną strategią i polityką artystyczną. Zacznijmy jednak od rudymentów. Brandt po raz pierwszy zetknął się z obrazami podejmującymi tematykę Orientu podczas swojego pobytu w Paryżu w latach 1858-60 (kiedy przybył do miasta świateł miał zaledwie siedemnaście lat). Oglądał zapewne święcące tryumfy obrazy Horace Verneta przedstawiające napoleońską epopeję w Egipcie, być może także wschodnie kompozycje Delacroix (słynną „Śmierć Sardanapala” wystawiono w Paryżu stosunkowo niedawno, bo w 1846). Wbrew pokutującej w literaturze legendzie, mało prawdopodobne, aby młody Brandt zachłysnął się orientalizmem Jean-Léon Gérôme’a – ten w okresie pobytu polskiego malarza we Francji fascynował się bowiem raczej Grecją niż Persją. Uzbrojony w bagaż wizualnych doświadczeń Brandt podjął własne próby artystyczne. Po powrocie z Paryża wystawił w Warszawie „Powrót Tatarów” po bitwie pod Tychinem (1862). Okres krzepnięcia jego wschodnich pasji przypadł jednak dopiero na okres monachijski. Po przybyciu na Izarę młody Brandt uczył się u Theodora Horschelta, malarza zafascynowanego Algierią i Kaukazem. Wiadomo, że to właśnie on udostępnia polskiemu artyście swój bogaty zbiór orientalnych strojów, szabel i łuków i zachęcał do ich studiowania. Brand podejmuje kolejne próby ożenku orientalnych motywów i kostiumów z tematyką polską. Maluje powroty z wyprawy wiedeńskiej (1865, 1867, kolekcja prywatna, Muzeum Sztuki, Łódź). Rozpoczyna pracę nad monumentalną (ponad 3 metry szerokości) „Bitwą pod Wiedniem” (1873, Muzeum Wojska Polskiego). Po śmierci swojego nauczyciela, Horschelta, Brandt postanawia bardzo poważnie i całkiem dosłownie zainwestować w Orient. Kupuje od wdowy po Horschelcie duże ilości wschodnich tkanin i pojedyncze meble. To właśnie te zakupy w kolejnych latach stanowić będą podstawę dekoracji i wyposażenia jego własnego atelier. Osiągnąwszy trzydzieści lat, Brandt wyrusza w studyjną podróż na Ukrainę. Tworzy liczne szkice, zbiera fotografie. Zebrany materiał pozwala mu w kolejnych latach tworzyć różnorodne kompozycje kozackie i tatarskie, niekiedy okraszone tytułami sugerującymi związek z historią narodową. Nie wdając się w dywagacje, czy za orientalizmem Brandta stał wewnętrzny konflikt między jego wschodnią i zachodnią tożsamością, podkreślić należy, że przyjęta strategia przyniosła artyście spektakularny sukces – zarówno symboliczny, jak i finansowy. Wschodnie sceny Brandta przyjmowano w Polsce podobnie jak powieści Sienkiewicza (który to zresztą Brandta ubóstwiał) z zadowoleniem i resentymentem. Na wystawach w Paryżu, Berlinie i Wiedniu brantowscy Kozacy myleni byli co prawda z Persami, ale przyciągali uwagę krytyków. Przede wszystkim jednak przyciągali klientelę: zarówno publiczne instytucje, jak i pojedynczych kolekcjonerów. To właśnie dzięki swoim scenom wschodnim Brandt jeszcze przed czterdziestką osiągnął status gwiazdy i jednego z najlepiej sprzedających się polskich malarzy.

Dodaj obiekt

0
Wydrukuj katalog