Sztuka Dawna. Prace na Papierze
25 lutego 2020 godz. 19:00

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885 Warszawa - 1939 Jeziory na Polesiu)
Portret ministra Wincentego Jastrzębskiego, 1932
Estymacja: 60 000 - 90 000 zł
Numer obiektu na aukcji
11
Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885 Warszawa - 1939 Jeziory na Polesiu)
Portret ministra Wincentego Jastrzębskiego, 1932

Estymacja: 60 000 - 90 000 zł

pastel/papier, 63,5 x 48 cm
sygnowany, datowany i opisany l.d.: 'Witkacy | 1932 | X | (T.Bs) Nπ | NP'
ID: 66736
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
Pochodzenie
  • zbiory spadkobierców sportretowanego, Warszawa
Literatura
  • Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885 1939. Katalog dzieł malarskich, oprac. Irena Jakimowicz, przy współpracy Anny Żakiewicz, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1990, poz. 1665
Więcej informacji
Wincenty Jastrzębski był działaczem socjalistycznym, skazanym w 1908 roku za działalność rewolucyjną na osiem lat katorgi. Tam spotkał swoją żonę – Gertrudę Jastrzębską, o czym wzmiankuje w pamiętniku: „Wspominając tu zakład fotograficzny w Żygałowie, nie mogę pominąć milczeniem żony właściciela tego zakładu. ‘Madam Dobrzanskaja’ – jak z szacunkiem i uczuciem głębokiej życzliwości nazywali ją katorżanie osiedleni w Żygałowie, Tuturze, Czupanowce i Znamience – była Polką, córką Antoniego Koncewicza, ślusarza huty ‘Katarzynka’ w Sosnowcu. Młodość jeszcze prawie dziewczęca, uroda pełna kobiecego wdzięku i ujmujący, bezpośredni sposób życia, który, jadąc do brata i narzeczonego, pani Gertruda przywiezie ze sobą z Sosnowca, czyniły z niej tu, w surowej głuszy syberyjskiej, wśród byłych katorżan, wyjątkowe zjawisko. A wyjątkowość tego zjawiska podniosła jeszcze ta okoliczność, niewiasta swoją ofiarną i bezstresową pracą starała się jak mogła ulżyć doli przebywających w tej okolicy na osiedlenie karorżan”. Gertruda rozstała się wówczas z ówczesnym mężem. Następnie w dziennikach z 1917 roku, spisanych w Czeremchowie, można przeczytać, iż: „Los łagodzi je wspomnieniami z życia prywatnego, osobistego: tam po raz drugi spotkałem panią Gertrudę, pobraliśmy się i rozpoczęliśmy wspólną drogę przez życie. Od tego czasu do dziś ‘prostuje ona ścieżki moje’ w tych momentach, kiedy burzliwa lub skomplikowana rzeczywistość polityczna zbyt daleko, jej zdaniem, odchyla te ścieżki od prostej drogi dobra publicznego”. Małżeństwo Jastrzębskich po powrocie z katorgi zamieszkało w Petersburgu. Wincenty pracuje tam w przemyśle metalowym oraz bierze czynny udział w Rewolucji Październikowej, równocześnie jest autorem pierwszego planu gospodarczego dla okręgu północnego Rosji. W 1919 Jastrzębski powraca do kraju i w latach 1926-38 pracuje w administracji państwowej – jako wiceminister Skarbu i wiceminister Opieki Społecznej. W prezentowanym portrecie Wincentego Jastrzębskiego Witkiewicz dał wybrzmieć monochromatycznej połaci tła, która, pomijając sylwetę modela, została prawie zupełnie niezamalowana. Powyższy zabieg potęguje szalenie inteligentne spojrzenie polityka. W przeciwieństwie do szkicowo opracowanych ramion oraz elementów stroju twarz mężczyzny została ukazana dość szczegółowo – rozwianie włosy zaczesane do tyłu, mocno zaznaczone kości policzkowe kierują uwagę widza ku przenikliwym oczom portretowanego. Dodatkowo żółta poświata okalająca szczupłą twarz oraz ramiona polityka podkreśla niesamowite spojrzenie. Mimo tego, że „Typ B” zakładał już pewne uproszczenie formalne przy równoległym oddaniu fizjonomii modela, wyjątkowa adnotacja „s” kończąca zapis przy sygnaturze sugerowała bardziej indywidualne podejście do modela. Portret Wincentego Jastrzębskiego został wykony w typie, który nie został opisany w słynnym Regulaminie Firmy Portretowej ‘S. I. Witkiewicz’. Świadczy to o indywidualnym podejściu artysty do modela, który według podań rodziny był w przyjacielskich relacjach z Witkacym.