Konstanty Aleksandrowicz (Alexandrowicz)

O artyście

XIX w.
Stanisław Lubomirski (1583-1649), herbu Szreniawa, syn Sebastiana i Anny z Branickich, od 1628 r. wojewoda ruski, od 1638 r. wojewoda i starosta krakowski, od 1647 r. legitymujący się tytułem księcia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, żonaty z Zofią Ostrogską; wykształcony na uniwersytecie w Padwie, ceniony za zdolności wojskowe, cieszył się dużą popularnością wśród szlachty. Był jednym z najbogatszych magnatów swoich czasów; utrzymywał wspaniały dwór, fundował kościoły, kaplice, szkoły, budował lub rozbudowywał zamki w Płonnem, Rzemieniu, Lubowli, Zatorze i Nowym Sączu. Za swoją siedzibę obrał zamek w Wiśniczu, który wspaniale przebudował, natomiast obok zamku wzniósł miasto nazwane później Nowym Wiśniczem. Wiarygodnym przekazem wyglądu Stanisława Lubomirskiego jest jego portret reprezentacyjny namalowany przed 1649 r. przez niezidentyfikowanego artystę (własność Muzeum Narodowego w Warszawie). Niewątpliwie właśnie z tego portretu zaczerpnięty jest układ głowy i charakterystyka rysów twarzy w prezentowanym portrecie Stanisława Lubomirskiego. Widzimy magnata w ujęciu do ramion, w zbroi, z głową zwróconą w prawo, wzrokiem skierowanym na widza. Napis i data umieszczone nad głową: STANIS: KSIĄŻĘ LUBOMIRSKI H.W.K. / R:1621 oraz zbroja Lubomirskiego mają przywołać zasługi, jakie odniósł on w bitwie pod Chocimiem (1621 r.), kiedy po niespodziewanej śmierci hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza, objął dowództwo i doprowadził do zakończenia oblężenia. Wówczas to zaczęto tytułować go hetmanem wielkim koronnym (H.W.K.), choć sam Lubomirski sprawował urząd regimentarza koronnego, a tytułu hetmańskiego nigdy nie dostąpił. Autorem wizerunku Lubomirskiego jest Konstanty Aleksandrowicz, malarz portrecista działający w ostatniej ćwierci XVIII wieku. W zbiorach publicznych i prywatnych znajduje się osiemdziesiąt jeden obrazów jego autorstwa. Przeważająca ich część to swobodne kopie, najczęściej portretów malowanych przez Marcello Bacciarellego, ukazujące wizerunki postaci historycznych oraz podobizny współczesnych przedstawicieli rodów szlacheckich i magnackich. Wykonywane na zamówienie tworzyły galerie, których przesłanie miało przypominać współczesnym chwalebną przeszłość narodu. W 1777 r. Aleksandrowicz wykonał cykl portretów historycznych dla Tadeusza Czackiego do jego Biblioteki Poryckiej, a w latach 1785 – 93 czterdzieści portretów do galerii Ignacego Morawskiego w Zauszu pod Nieświeżem. Bez wątpienia Portret Stanisława Lubomirskiego był przeznaczony do takiej właśnie galerii. Napis na odwrociu płótna: Wojtkuszki wskazuje, że obraz pochodzi z pałacu hrabiów Kossakowskich w Wojtkuszkach w województwie wileńskim. W 1764 r. Michał Korwin-Kossakowski kupił Wojtkuszki od poprzednich właścicieli i przemienił je w wielkopańską rezydencję. Zarówno wtedy jak i po przebudowie pałacu w połowie XIX w., według relacji przytoczonych przez Romana Aftanazego (Materiały do dziejów rezydencji, t. IV a, Warszawa 1987, s. 485-486), "ściany zawieszone były ciasno portretami królów polskich, przeważnie malowanymi na płótnie, oprawione w czarne, złocone ramki… Portrety nie były sygnowane, ale według tradycji rodzinnych przypisywano je bądź samemu Bacciarellemu, bądź też jego szkole, czy wreszcie uważano za kopie oryginałów mistrza, przeznaczonych dla Zamku Królewskiego w Warszawie". Można przypuszczać, że Konstanty Aleksandrowicz był traktowany w Wojtkuszkach jako przedstawiciel szkoły mistrza Marcello Bacciarellego.