Polski rynek sztuki: więcej transakcji, nowe formaty aukcji i rekordy
DESA Unicum wyznacza nowe kierunki rozwoju dla rynku i zajmuje 6. miejsce w rankingu największych domów aukcyjnych w Unii Europejskiej
Rok 2025 potwierdził stabilną pozycję polskiego rynku sztuki w okresie dynamicznych wahań i niepewności na świecie. Z perspektywy największego domu aukcyjnego w kraju i szóstego w Unii Europejskiej, DESA Unicum, całkowity obrót aukcyjny osiągnął poziom blisko 218 mln zł, co oznacza wzrost o 3% rok do roku, przy jednoczesnym zwiększeniu liczby sprzedanych obiektów o 6%, do 7 078 dzieł. Ponadto, 46-procentowy wzrost obrotów w segmencie Sztuki Dawnej dowodzi, że polski rynek funkcjonuje dziś jako coraz bardziej spójny ekosystem. Istotną rolę zaczęły odgrywać aukcje kolekcji, świadczące o zmianie sposobu myślenia kolekcjonerów o własnych zbiorach. Równolegle DESA Unicum konsekwentnie rozwijała swoją rolę instytucji kultury, m.in. poprzez platformę Sztuka Kobiet, która rozpoczęła debatę na temat widoczności artystek, kuratorek i kolekcjonerek na rynku. Jak pokazują analizy serwisu Artprice, Warszawa w ciągu ostatniej dekady stała się jednym z najszybciej rozwijających się ośrodków sztuki współczesnej na świecie, plasując się w gronie najbardziej dynamicznych rynków obok Paryża, Londynu i Tokio.
Jacek Malczewski, "Rzeczywistość", 1908
Segment premium i sztuka dawna – filary stabilnego rynku
Miniony rok przyniósł wyraźne zróżnicowanie dynamiki w poszczególnych segmentach rynku sztuki, co jest charakterystyczne dla rynków dojrzewających. Z perspektywy wyników DESA Unicum szczególnie widoczne było wzmocnienie segmentu sztuki dawnej, który odnotował istotne odbicie. Obrót w tej kategorii wzrósł o 46% rok do roku, osiągając poziom blisko 101 mln zł. Tak wyraźny wzrost segmentu sztuki dawnej nie był jedynie efektem pojedynczych transakcji, lecz wynikiem szerszego trendu zainteresowania kolekcjonerów obiektami o potwierdzonej wartości artystycznej i historycznej. Rynek coraz wyraźniej premiuje jakość, proweniencję i rangę dzieł, a decyzje zakupowe w tym segmencie podejmowane są w perspektywie długoterminowej.
Symbolicznym momentem dla segmentu sztuki dawnej była rekordowa sprzedaż obrazu „Rzeczywistość” Jacka Malczewskiego, który w czerwcu 2025 roku osiągnął cenę 22,2 mln zł, poprawiając swój wcześniejszy rekord na polskim rynku sztuki. Transakcja ta miała znaczenie wykraczające poza sam wynik aukcyjny – potwierdziła zdolność polskiego rynku do absorbowania dzieł klasy muzealnej oraz gotowość kolekcjonerów do podejmowania decyzji na poziomie porównywalnym z dojrzałymi rynkami europejskimi. Liczba obiektów sprzedanych w DESA Unicum za kwoty przekraczające 1 mln zł utrzymała się na poziomie 30 prac. Wśród obiektów sprzedanych w tej kategorii znalazły się m.in. trzy dzieła Tadeusza Kantora, co potwierdza niezmiennie silną pozycję artysty w kanonie polskiego rynku sztuki współczesnej.
– Tak wyraźne wzmocnienie segmentu sztuki dawnej oraz stabilność najwyższego segmentu cenowego pokazują, że polski rynek sztuki wszedł w fazę dojrzałości, w której kluczowe znaczenie mają jakość, ranga i wiarygodność dzieł. Coraz wyraźniej widać, że decyzje kolekcjonerów podejmowane są dziś w oparciu o długofalowe myślenie, a nie chwilowe impulsy czy spekulacyjne nastroje. To proces, który z perspektywy historii sztuki i rozwoju rynku jest naturalnym etapem. Momentem, w którym rynek zaczyna selekcjonować i porządkować swoje wartości –
- komentuje Juliusz Windorbski, Prezes Rady Nadzorczej DESA Unicum i dodaje –
Pozycja DESA Unicum w gronie największych domów aukcyjnych Unii Europejskiej, obok takich instytucji jak Sotheby’s, Christie’s czy Dorotheum, a jednocześnie wyprzedzamy domy aukcyjne działające w Berlinie, Monachium czy Sztokholmie, pokazuje, że polski rynek sztuki osiągnął skalę pozwalającą realnie konkurować na poziomie europejskim.
Najwyższe sprzedaże
Jacek Malczewski
"Rzeczywistość", 1908
Hipolit Lipiński
"Zupa rumfordzka przed kościołem św. Katarzyny w Krakowie", 1883
Józef Chełmoński
"Karnawał w Polsce" ("Kulig"), 1884
Wojciech Fangor
"M 1", 1969
Wojciech Fangor
"M 44", 1969
Tadeusz Kantor
"Cholernie spadam!", 1988
Józef Chełmoński
"Staw w Radziejowicach", 1899
Agata Szkup, Prezes Zarządu DESA Unicum
Głos artystek, kuratorek, kolekcjonerek w centrum uwagi
W ostatnim kwartale, tradycyjnie będącym szczytem aktywności aukcyjnej, szczególne zainteresowanie kolekcjonerów koncentrowało się wokół prac artystek, których twórczość od lat domagała się pełniejszego docenienia w obiegu rynkowym. Na aukcjach DESA Unicum rekordowe ceny osiągnęły m.in. dzieła Marii Jaremy: „Kompozycja” sprzedana za 1,2 mln zł oraz „Formy” za blisko 1,6 mln zł. Równolegle bardzo dobre wyniki osiągnęły także prace innych artystek związanych ze sztuką nowoczesną i współczesną. Obraz „Wiązki światła” Haliny Wrzeszczyńskiej został sprzedany za 180 tys. zł (przy estymacji 50-70 tys. zł), a „Karnawał wenecki” Teresy Pągowskiej osiągnął cenę 720 tys. zł (estymacja 400-500 tys. zł).
W kontekście wspomnianych rekordowych wyników istotnym wydarzeniem 2025 roku było uruchomienie przez DESA Unicum platformy Sztuka Kobiet. Ta długofalowa inicjatywa zapoczątkowana we wrześniu ma na celu konsekwentne postawienie w centrum artystek, kuratorek i kolekcjonerek. W ramach projektu w ostatnich miesiącach roku zrealizowano wystawy, panele dyskusyjne, otwarte oprowadzania, a także pokaz filmowy na dachu domu aukcyjnego. Platforma stanowi naturalne rozwinięcie obserwowanych trendów rynkowych, w których twórczość kobiet zyskuje należną jej widoczność i rangę.
– Wzrost znaczenia, wartości oraz widoczności twórczości artystek pokazuje, że polski rynek coraz częściej funkcjonuje jako przestrzeń świadomej rewizji i uzupełniania kanonu. W 2025 roku proces ten znalazł wyraźne potwierdzenie w naszych wynikach aukcyjnych – projekt Sztuka Kobiet rozpoczęliśmy od bezprecedensowego programu 2 aukcji poświęconych wyłącznie artystkom. Na wystawie przedaukcyjnej zebraliśmy prace łącznie 50 twórczyń. Chcemy kontynuować nasze starania także w tym roku, aby nasza narracja o artystkach nie była chwilowa, a realnie wpływała na rynek -
– mówi Agata Szkup, Prezes Zarządu DESA Unicum.
Maria Jarema
"Formy", 1957
Maria Jarema
Kompozycja, 1955
Halina Wrzeszczyńska
"Wiązki światła", 1978
Teresa Pągowska
"Karnawał wenecki", 1976/1979
Dominika i Liwiusz Krawczykowie
Nowy format aukcji: nie pojedyncze obrazy a całe kolekcje
W minionych 12 miesiącach polski rynek sztuki wszedł w nowy etap rozwoju, w którym coraz większą rolę zaczęły odgrywać aukcje kolekcji. Na dojrzałych rynkach zachodnich od lat obecne są w kalendarzu aukcyjnym sprzedaże, które koncentrują się wokół spójnych, prywatnych zbiorów. W ostatnich latach tego typu wydarzenia regularnie organizowane były m.in. przez Sotheby’s i Christie’s, obejmując zarówno kolekcje sztuki dawnej, współczesnej, jak i designu.
W 2025 roku ten model wyraźnie zaznaczył swoją obecność na polskim rynku. Aukcje kolekcji zorganizowane przez DESA Unicum wygenerowały łączny obrót na poziomie 28,5 mln zł, potwierdzając, że lokalny rynek osiągnął skalę pozwalającą na realizację tego typu projektów. Wśród nich znalazły się m.in. aukcje kolekcji Wojciecha Fibaka, Dominiki i Liwiusza Krawczyków, rodzinnego zbioru dzieł najwybitniejszych twórców Szkoły Monachijskiej, a także obrazów Tadeusza Kantora z międzynarodowej kolekcji dziennikarki i galerzystki Stefanii Marii Vaselli Pigi. Każdy z tych projektów aukcyjnych prezentował odmienny model kolekcjonerski, a jednocześnie potwierdzał potencjał inwestycyjny dzieł sztuki.
– Coraz częściej kolekcjonerzy myślą o swoich zbiorach nie jako o zamkniętym projekcie, lecz jako o strukturze, którą można świadomie rozwijać, porządkować i redefiniować w czasie. Sprzedaż części kolekcji staje się narzędziem dalszego rozwoju, sposobem na jej specjalizację, podniesienie jakości czy zmianę kierunku, a nie końcem procesu kolekcjonowania –
- mówi Agata Szkup i dodaje –
Z perspektywy domu aukcyjnego widzimy to jako naturalny moment, w którym rynek potrzebuje nowych formatów i bardziej złożonych projektów. Wprowadzanie aukcji kolekcji traktujemy jako element odpowiedzialnej roli lidera rynku – dalszy rozwój ekosystemu i budowanie jego dojrzałości. Tym bardziej cieszy nas fakt, że kolekcjonerzy decydują się powierzać swoje zbiory właśnie DESA Unicum, wybierając instytucję, która potrafi opracować je kompleksowo i nadać im właściwy kontekst.
Magdalena Berbeka, "Wenus wstydliwa"
Rynek się poszerza: sztuka najnowsza motorem wzrostu
Jednym z istotnych procesów kształtujących polski rynek sztuki w 2025 roku było systematyczne poszerzanie grona jego uczestników. Obok stabilnej aktywności doświadczonych kolekcjonerów coraz większą rolę zaczęli odgrywać nowi nabywcy, dla których pierwszym krokiem na rynku pozostają Aukcje Młodej Sztuki – gdzie cena wywoławcza prac zaczyna się od symbolicznego tysiąca złotych.
W całym 2025 roku Aukcje Młodej Sztuki w DESA Unicum zanotowały 9 366 rejestracji uczestników, co najlepiej pokazuje, że projekt ten skutecznie przyciąga nowych odbiorców. Całościowo aukcje te odnotowały wzrost obrotu o 15% rok do roku (8,1 mln zł vs. 7 mln zł). Segment ten od lat stanowi punkt wejścia na rynek, umożliwiając stopniowe budowanie kompetencji zakupowych i świadomości estetycznej wśród nowych uczestników rynku. Z perspektywy długofalowej kondycji rynku jest to jeden z kluczowych wskaźników jego stabilności i zdolności do dalszego wzrostu.
Istotnym sygnałem dla całego rynku była również rosnąca skala przebić cen wywoławczych na Aukcjach Młodej Sztuki oraz „Sztuka Dzisiaj”. Podczas grudniowej edycji AMS obraz Filipa Łozińskiego „Może znałeś człowieka, może słyszałeś jak grał” osiągnęła cenę 38 400 zł, a praca „CUBE11AM–LEWITACJA (a. Morse’a)” autorstwa Ryszarda Rabsztyna sprzedana została za 33 600 zł. Wysokim zainteresowaniem cieszyły się także licytacje płótna „Siatkarze nad Wisłą” Magdaleny Jędrzejczyk oraz dyptyku „Meander” Patryka Paliwody, prezentowanych w ramach aukcji „Sztuka Dzisiaj” – obie prace osiągnęły tę samą wysoką cenę – 31 200 zł. Wśród obiecujących nazwisk pojawili się także Michał Rostkowski, którego "Maryja Magdalena" sprzedano za 19,2 tys. zł czy Magdalena Berbeka i jej rzeźba "Wenus wstydliwa", za którą nowy właściciel zapłacił 168 tys. zł.
Filip Łoziński
"Może znałeś człowieka, może słyszałeś jak grał", 2025
Ryszard Rabsztyn
"CUBE11AM-LEWITACJA (a. Morse'a)", 2025
Magdalena Jędrzejczyk
"Siatkarze nad Wisłą", 2023
Patryk Paliwoda
"Meander", dyptyk, 2025
Michał Rostkowski
"Maryja Magdalena", 2023
Magdalena Berbeka
"Wenus wstydliwa", 2025
Przyszłość rynku w jego demokratyzacji
Miniony rok to dla DESA Unicum również czas ekspansji poza mury budynku przy ulicy Pięknej w Warszawie. W okresie letnim cztery wystawy tematyczne, w tym twórczości najwybitniejszych artystów minionego wieku, można było podziwiać we wnętrzach hotelu Sofitel Grand Sopot. Zaś rok zakończono wystawą “Pociąg do Zakopanego” w Teatrze im. S.I. Witkiewicza w Zakopanem, w ramach której zaprezentowano prace rzeźbiarki Magdaleny Berbeki i malarza Michała Zaborowskiego inspirowanych Podhalem.
Demokratyzacja rynku sztuki nie polega dziś wyłącznie na poszerzaniu grona kupujących, lecz także na redefinicji dostępu do dzieł uznanych twórców. W odpowiedzi na te potrzeby DESA Unicum pracuje nad nowymi formatami aukcyjnymi, które mają na celu obniżenie progu wejścia przy jednoczesnym zachowaniu najwyższych standardów jakości i selekcji. Chodzi o stworzenie przestrzeni, w której szersze grono odbiorców będzie mogło po raz pierwszy zetknąć się z dziełami uznanych twórców, takich jak Magdalena Abakanowicz, i stopniowo budować kompetencje kolekcjonerskie w bezpiecznym, transparentnym modelu rynkowym.
Stabilny wzrost obrotów, utrzymanie aktywności w segmencie premium, wyraźne odbicie sztuki dawnej, globalne zainteresowanie polską sztuką najnowszą oraz systematyczne poszerzanie bazy kolekcjonerów – to wszystko stanowi ważny dowód na to, że lokalny rynek niezmiennie goni dojrzałe kraje europejskie. „Dalsza profesjonalizacja kolekcjonowania, rozwój trendu aukcji kolekcji, kontynuacja edukacji w zakresie sztuki kobiet oraz otwartość na nowe grupy uczestników rynku będą w kolejnych latach kluczowe dla utrzymania stabilności i przewidywalności rynku sztuki w Polsce”, podsumowuje Juliusz Windorbski, Prezes Rady Nadzorczej DESA Unicum.
Treści publikacji służą wyłącznie do celów informacyjnych i edukacyjnych. Przed każdą inwestycją należy samodzielnie ocenić zalety i ryzyko związane z planowaną transakcją. Przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji należy rozważyć (na przykład z pomocą doradcy finansowego), czy rozważane transakcje są odpowiednie w świetle szczególnych potrzeb zainteresowanego i jego sytuacji finansowej, adekwatności inwestowania w jakiekolwiek aktywa lub stosowania jakichkolwiek strategii inwestycyjnych.
Przedstawione informacje opierają się na obecnej wiedzy autorów w chwili opublikowania i mogą stracić aktualność. Nie stanowią także zapewnienia, że rynek sztuki w przyszłości utrzyma dotychczasowe trendy. Obrót dziełami sztuki obarczony jest zawsze szeregiem ryzyk, które należy indywidualnie rozważyć przed podjęciem decyzji o dokonaniu transakcji. Żadne informacje zawarte w publikacji nie stanowią porady inwestycyjnej ani żadnej opinii w odniesieniu do stosowności jakichkolwiek zabezpieczeń, a opinie wyrażone na tej stronie nie powinny być traktowane jako porady dotyczące kupna, sprzedaży lub posiadania jakichkolwiek zabezpieczeń. DESA Unicum ani autor publikacji nie ponoszą żadnej odpowiedzialności z tytułu podjętych przez odbiorców opublikowanych treści decyzji, które zawsze pozostają indywidualnym wyborem strony ewentualnych transakcji.
Inwestowanie zawsze wiąże się z ryzykiem straty, a zainteresowany transakcjami na rynku sztuki powinien zasięgnąć profesjonalnej porady finansowej lub prawnej.