Najdroższe dzieła i imponujące wyniki polskich aukcji

Najważniejszym i najbardziej spektakularnym okresem w minionym roku dla polskich domów aukcyjnych była końcówka roku – listopadowe i grudniowe licytacje przyniosły wyjątkowo wysokie obroty na aukcjach. Przykładowo, wszystkie wydarzenia w DESA Unicum w ostatnim miesiącu 2024 roku przyniosły łączny obrót na poziomie 83,5 mln złotych i to podczas jednej z grudniowych aukcji sztuki współczesnej sprzedano najdroższe dzieło minionych 12 miesięcy – za obraz Andrzeja Wróblewskiego "Zatopione miasto II" nowy właściciel zapłacił 6,48 mln zł. Ponadto IV kwartał przyniósł także kilka rekordowych sprzedaży, w tym rekord na dzieło Maurycego Gottlieba „Kawalerowie Mieczowi inflanccy proszący króla Zygmunta Augusta o opiekę przed uciskiem cesarza Ferdynanda” (3,6 mln zł), oraz najdrożej sprzedany autoportret Jacka Malczewskiego – „Autoportret z czaszką” (4,2 mln zł). 

Pomimo globalnych wyzwań, polski rynek sztuki wykazał odporność i stały wzrost, szczególnie w zakresie popytu na dzieła najwyższej klasy. Domy aukcyjne zarejestrowały prawie 60 transakcji powyżej 1 miliona złotych, a ponad 30 z nich miało miejsce w DESA Unicum – zanotowano tutaj zarówno wzrost liczby najdrożej sprzedanych obiektów (o 20%) oraz ich wartości (o 10%) r/r. Eksperci przewidują, że ten trend będzie kontynuowany także w 2025 roku, a kolekcjonerzy będą poszukiwać dzieł najwyższej, muzealnej klasy. Warto również podkreślić również imponujący wzrost sprzedaży w kanale private sale  – o 89% w stosunku do roku poprzedniego. To efekt ewolucji rynku, gdzie klienci coraz częściej poszukują unikalnych obiektów pasujących do ich specyficznych kolekcji. 
 

– To ważny sygnał świadczący o profesjonalizacji oraz dojrzewaniu polskiego rynku sztuki. Dowodzi tego także fakt, że chociaż największym zainteresowaniem polskich kolekcjonerów nadal cieszy się malarstwo, to na popularności zyskują także inne segmenty, takie jak rzeźba, prace na papierze, grafika czy design. Ten proces powoduje, że również w naszej strukturze zdecydowaliśmy się na zmiany, które zaowocowały wyodrębnieniem trzech osobnych działów, tj. dział sztuki współczesnej, sztuki dawnej oraz projektów specjalnych. W ten sposób chcemy jeszcze lepiej odpowiadać na potrzeby klientów i implikować zachodnie standardy na rodzimym rynku - 

– mówi Agata Szkup, Prezes zarządu DESA Unicum.

Miniony rok to dla DESA Unicum również czas ekspansji poza mury budynku przy ulicy Pięknej w Warszawie. W ramach współpracy z Krupa Art Foundation obrazy Wojciecha Fangora sprzedane w minionych latach na aukcjach zostały wystawione na monograficznej wystawie artysty we Wrocławiu. W okresie letnim cztery wystawy tematyczne, w tym wyjątkową ekspozycję biżuterii kolekcjonerskiej, można było podziwiać we wnętrzach hotelu Sofitel Grand Sopot. Zaś nowy rok DESA Unicum rozpoczęła od współpracy z Tatrzańskim Parkiem Narodowym, w ramach której zorganizowano wyjątkową wystawę obrazów, grafik i obiektów inspirowanych Podhalem oraz zakopiańskim rzemiosłem.

Awans Polski na rynku sztuki współczesnej i najnowszej

W ciągu ostatniego roku globalny rynek sztuki współczesnej nie zanotował znaczących rekordów aukcyjnych, ale wolumen transakcji wzrósł, szczególnie w zakresie dzieł bardziej przystępnych cenowo. Zachodnie domy aukcyjne odczuwały wpływ utrzymujących się napięć geopolitycznych oraz gospodarczych, które skutkowały zmniejszeniem aktywności zarówno kupujących, jak i sprzedających. 

Polska jednak wykazała większą odporność na te negatywne czynniki. Co ciekawe, umocniła swoją pozycję na światowej scenie sztuki najnowszej, stając się piątym największym rynkiem w tej kategorii i wyprzedzając Niemcy, Francję czy Koreę Południową (The 2024 Contemporary and Ultra-Contemporary Art Market Report, Artprice.com). Z kolei, pod względem wolumenu sprzedanych prac sztuki współczesnej na świecie, Polska znalazła się na szóstym miejscu. Segment ten, ze szczególnym uwzględnieniem Nowego Pokolenia, odnotował w DESA Unicum wzrost sprzedaży o niemal 30% w porównaniu z 2023 rokiem. Na wyróżnienie zasługuje tutaj listopadowa licytacja kolekcji rodziny Kunczyńskich, na której znalazły się obrazy Tadeusza Brzozowskiego, nigdy nieprezentowane publicznie, uznawane przez ekspertów za Święty Graal powojennej awangardy. Licytacja zakończyła się sprzedażą wszystkich 42 obiektów, a ponad połowa prac sprzedana została powyżej górnych estymacji - a większość prac na papierze Brzozowskiego przekroczyła estymowane wyceny ponad dwukrotnie. Niewątpliwie to wydarzenie będzie miało znaczny wpływ na kształtowanie się wartości prac Brzozowskiego na rynku, analogicznie do aukcji obrazów Tadeusza Kantora ze zbiorów Grażyny Kulczyk w 2022 roku. 

– W przyszłym roku oczekujemy dalszego wzrostu zainteresowania sztuką współczesną, w szczególności tą autorstwa kobiet, na co wpływ będzie miała nabierająca tempa działalność Muzeum Sztuki Nowoczesnej w nowej siedzibie. W DESA Unicum planujemy wyjątkową aukcję sztuki feministycznej, która ma szansę umocnić ten trend. Twórcza odwaga kobiet zyskuje coraz większe uznanie zarówno na krajowej jak i światowej scenie sztuki, czego potwierdzeniem sa m.in. zeszłoroczne licytacje prac Agaty Bogackiej czy Doroty Kuźnik, które sprzedaliśmy za rekordowe kwoty –

– wspomina Agata Szkup –

– Polskie nazwiska zasilają też coraz częściej międzynarodowe kolekcje. Z kolei prywatne inicjatywy, takie jak Muzeum Susch Grażyny Kulczyk czy planowana przez Fundację Rodziny Staraków budowa muzeum w Oborach pokazuje coraz większe zaangażowanie polskich kolekcjonerów w udostępnianiu swoich zbiorów szerszej publiczności. Nie bez znaczenia jest fakt, że projekt architektoniczny muzeum przygotuje Renzo Piano - laureat Nagrody Pritzkera, który zaprojektował m.in. paryskie Centre Pompidou.