Dobre wyniki finansowe i umocnienie pozycji prywatnej instytucji kultury
Rok 2023 to dla DESA Unicum okres umacniania swojej pozycji, nie tylko w Polsce, ale także na arenie międzynarodowej – instytucja awansowała na 8. miejsce największych domów aukcyjnych w Europie według raportu Artnet, „Auction House Rankings in Europe”. Minione 12 miesięcy zapiszą się na kartach historii rynku sztuki dzięki kilku wyjątkowym momentom. To właśnie w ubiegłym roku pod młotek domu aukcyjnego DESA Unicum trafił zaginiony obraz Józefa Chełmońskiego „Wieczór letni”, osiągając rekordową kwotę 4,32 mln zł, a łączna wartość sprzedaży dzieł z monograficznej aukcji Magdaleny Abakanowicz osiągnęła 18,5 mln zł, stając się tym samym najdroższą aukcją monograficzną w Polsce. Rekordowe okazały się także dzieła Wojciecha Fangora – obraz „M39” został sprzedany za 7,5 mln zł, co sprawiło, że dzieło to zyskało (już po raz drugi!) miano najdrożej sprzedanej pracy tego artysty na świecie. W 2023 roku całkowity obrót DESA Unicum osiągnął 230 milionów złotych, a 27 obiektów licytowanych na aukcjach przekroczyło symboliczny próg 1 mln zł. W ubiegłym roku szczególnie istotny był trend wzrostowy w segmencie Młodej Sztuki i Sztuki Dzisiaj, które promują nowych twórców – na aż 25 wydarzeniach aukcyjnych osiągnięto obrót o wysokości 6,97 mln zł. Miniony rok to także duże inwestycje w realizowanie misji społecznej, edukację i budowanie roli aktywnej oraz dostępnej dla wszystkich warszawskiej prywatnej instytucji kultury – w 2023 roku zwiedzający mogli bezpłatnie obejrzeć ponad 130 unikalnych wystaw oraz wziąć udział w ponad 60 wydarzeniach edukacyjnych.
Agata Szkup, Prezes Zarządu DESA Unicum
Różnorodność aukcji przyciąga nowych kolekcjonerów
Rozwój rynku pierwotnego i sztuki nowoczesnej – artystyczna świeżość i nowatorstwo zyskują na znaczeniu, przyciągając kolekcjonerów poszukujących unikalnych, jeszcze nieodkrytych talentów. Sztuka abstrakcyjna również odnotowuje zwiększone zainteresowanie. Geometryczne formy, ekspresyjne kompozycje kolorystyczne i wyraziste akcenty artystyczne zdobywają uznanie, stając się centrum uwagi nie tylko doświadczonych kolekcjonerów, ale także nowych entuzjastów sztuki. DESA Unicum zorganizowała w lecie pierwszą w Polsce otwartą dla wszystkich wystawę monograficzną Victora Vasarely’ego, jednej z najciekawszych postaci powojennego świata sztuki, prekursora op-artu. Z kolei w grudniu, podczas aukcji „Sztuka Współczesna. Op-art i abstrakcja geometryczna”, wystawiono na sprzedaż aż 4 obrazy Wojciecha Fangora, a także prace Vasarely’ego czy Ryszarda Winiarskiego – to wydarzenie zakończyło się całkowitym obrotem w wysokości 20 mln zł. Choć 2023 roku rynek sztuki doświadczył spowolnienia spowodowanego spadkiem podaży, w porównaniu z poprzednimi latami, jednak nie można mówić o stagnacji czy zahamowaniu.
Osiągnięte przez DESA Unicum wyniki ponownie potwierdzają, że dom aukcyjny przy ul. Pięknej w Warszawie jest niekwestionowanym liderem na rynku sztuki w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Całkowity obrót wszystkich aukcji DESA Unicum osiągnął poziom około 230 milionów złotych. Według prestiżowego rankingu serwisu Artnet pod względem całkowitej wartości sprzedaży dom aukcyjny z siedzibą przy ulicy Pięknej wyprzedził konkurencję z pozostałych 16 krajów regionu Europy Środkowo-Wschodniej utrzymując się na pozycji lidera. DESA Unicum awansowała także na 8. pozycję w rankingu dziesięciu największych instytucji sprzedających sztukę na Starym Kontynencie.
Przez ostatnich 12 miesięcy zauważalny był wzrost zainteresowania sztuką dawną i powojenną, a także dobrze rozpoznawanych artystów, których dzieła zyskały rangę muzealną. Podczas licytacji takie nazwiska jak Abakanowicz, Opałka, Chełmoński czy Hałas wywołują największe emocje, a ich prace stają się nie tylko przedmiotem estetycznej fascynacji, lecz także strategicznym elementem inwestycyjnym w obliczy dynamicznych zmian ekonomicznych.
– W minionym roku na rynku sztuki zanotowano spadek podaży – w warunkach wysokiej inflacji właściciele dzieł mają tendencję do wstrzymywania się z wystawieniem swoich kolekcji na sprzedaż, oczekując wzrostu ich wartości po unormowaniu się koniunktury. Wytrawni kolekcjonerzy wiedzą, że niezależnie od czynników makroekonomicznych, wartość obiektów stale rośnie –
- komentuje Agata Szkup, Prezes Zarządu DESA Unicum -
– Ponadto ostatni rok zweryfikował, jak istotna jest profesjonalizacja i podnoszenie standardów w sektorze – profesjonalne i zorganizowane podmioty zyskały przewagę nad krócej funkcjonującymi domami aukcyjnymi o mniej ugruntowanej pozycji, co pozytywnie wpłynęło na jakość oferowanych dzieł i selekcję zjawisk szkodzących branży. Warto zauważyć, że pomimo ogólnego wyhamowania gospodarki, DESA Unicum zanotowała mniejszy spadek obrotów w porównaniu z rynkiem jako całości (DESA Unicum: -21% r/r vs. cały rynek sztuki w Polsce: -23% r/r).
Wojciech Fangor, "M 39", 1969
Sztuka Współczesna
Miniony rok w DESA Unicum okazał się okresem powrotów kilkunastu dzieł sztuki, które nie tylko zdobyły uznanie kolekcjonerów, ale także osiągnęły oszałamiające wzrosty wartości. Szczególnie wyróżniały się aukcje cenionych artystów sztuki współczesnej, w tym: Magdaleny Abakanowicz, Romana Opałki czy Wojciecha Fangora.
Fenomenalnym wynikiem zakończyła się listopadowa licytacja dzieł Magdaleny Abakanowicz – całkowita kwota sprzedaży jej prac wyniosła 18 470 640 zł, co stanowi najwyższy obrót aukcji monograficznej w Polsce. Padł wtedy również historyczny rekord aukcyjny za tkaninę – “Structure” została sprzedana za 1 068 000 zł, zaś zestaw 20 figur „Caminando” wciąż zyskuje na wartości. W 2019 roku sprzedana za 8 024 000 zł, w tym roku w wyniku zaciętej licytacji zakończyła się sprzedażą pracy za 9 600 000 zł.
Koniec roku przyniósł DESA Unicum też inny rekord – obraz „M39” Wojciecha Fangora sprzedano za 7,5 mln zł, co czyni go najdroższym dziełem tego wybitnego twórcy. Wylicytowana kwota to wzrost o 63% od poprzedniej sprzedaży w 2018 roku w DESA Unicum, gdzie cena wyniosła 4,7 mln zł. Wszystkie cztery dzieła Fangora obecne na aukcji „Sztuka Współczesna. Op-Art i Abstrakcja Geometryczna” znalazły nowych właścicieli, za łączną kwotę 13,8 mln zł.
Najwyższe sprzedaże ze sztuki współczesnej
Wojciech Fangor
"M 39", 1969
Wojciech Fangor
"M 58", 1969
Wojciech Fangor
"B 2", 1964
Magdalena Abakanowicz
Caminando (zestaw 20 figur), 1998/99
Wojciech Fangor
"M 9", 1966
Roman Opałka
"Detal 2806353 - 2828874" z cyklu "1965/1 - ∞", 1965
Roman Opałka
"Detal 4253356 - 4273404" z cyklu "1965/1 - ∞", 1965
Józef Hałas
"Podział V", 1977
Stefan Gierowski
Obraz DXX, 1984
Józef Chełmoński, "Wieczór letni", 1875
Sztuka Dawna
W kategorii sztuki dawnej, sukcesem okazała się licytacja zaginionego 133 lata temu obrazu „Wieczór letni” Józefa Chełmońskiego, który został sprzedany za 4 320 000 zł. Czerwcowej aukcji „Sztuka Dawna. XIX wiek, Modernizm, Międzywojnie” towarzyszyły ogromne emocje, a z prawa pierwokupu skorzystało Muzeum Narodowe w Poznaniu, nabywając płótno czołowego przedstawiciela realizmu.
Duże poruszenie wywołała także aukcja "Grafika Artystyczna. Sztuka Dawna" w styczniu, gdzie padł rekord na najdrożej wylicytowaną odbitkę graficzną na polskim rynku aukcyjnym. Praca "Odwieczna baśń" I Brunona Schulza przekroczyła górną estymację i została sprzedana za 132 000 zł. Dzieło pochodzi z z "Xięgi Bałwochwalczej", najważniejszego dzieła graficznego artysty.
Najwyższe sprzedaże ze sztuki dawnej
Tadeusz Makowski
"Dzieci przy płocie (Enfants"), 1930
Józef Chełmoński
"Wieczór letni", 1875
Bruno Schulz
"Odwieczna baśń" I
Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy)
Portret Neny Stachurskiej, 1930
Dariusz Grabuś, "Plaża jest tuż obok", 2023
Młoda Sztuka
Od 2008 roku DESA Unicum realizuje także pionierski projekt Aukcji Młodej Sztuki, w ramach którego można znaleźć wybór prac z zakresu sztuki najnowszej, zgodny z aktualnymi trendami. Aukcje Młodej Sztuki promują artystów nowej generacji młodych, zdolnych twórców, często stawiających swoje pierwsze kroki na rynku sztuki. W minionym roku zrealizowano aż 22 wydarzenia aukcyjne, a ich całkowity obrót osiągnął rekordową kwotę 6,355 mln zł.
Najwyższe sprzedaże z młodej sztuki
Anna Pszonka
Po burzy, 2022
Dariusz Grabuś
"Plaża jest tuż obok", 2023
Robert Jadczak
Maison Bourbon Jazz, 2023
Filip Dawidowski
"Limbo", 2023
Anna Chorzępa-Kaszub
"Przebudzenie", 2023
W DESA Unicum klienci znajdą wyselekcjonowane dzieła sztuki na najwyższym poziomie – oprócz obrazów i grafik także rzeźba, design, tkaniny, plansze komiksowe i memorabilia czy urban art. Instytucja intensywnie inwestowała w 2023 roku w segment dóbr premium, takich jak biżuteria i zegarki luksusowe oraz fine wine, czym przyciąga kolekcjonerów oraz fanów inwestycji alternatywnych.
Dawid Kulkiewicz, specjalista Fine Wine
Fine Wine
W czerwcu odbyła się pierwsza aukcja fine wine, unikatowego projektu DESA Unicum na polskim rynku, która zakończyła się wielkim sukcesem osiągając w sumie 886 920 zł całkowitego obrotu. Wylicytowano wiele świetnych win, a walka o niektóre przedmioty toczyła się zaciekle ponad górne estymacje.
Inwestycje w wino to nie tylko sposób na lokatę kapitału. Rzeczywiście, przemyślane zakupy pozwalają na zdobycie w atrakcyjnych cenach win z potencjałem do zwiększania swojej wartości, ale budowanie kolekcji win to też zbieranie wspomnień, przeżyć i emocji. Zbiory pelne unikatów, białych kruków i butelek łączących się z ważnymi momentami w życiu są największą wartością, jaką świat wina może zaproponować.
- Dawid Kulkiewicz, specjalista Fine Wine
Aleksandra Kasprzyńska, Koordynatorka sprzedaży biżuterii
Biżuteria
Aleksandra Kasprzyńska, koordynatorka sprzedaży biżuterii, radzi jak zacząć inwestować w biżuterię:
Na początek polecam obserwować rynek, analiza rynkowa co jest oferowane, co się sprzedaje, jakie ceny osiągają na rynku dane obiekty. Człowiek wiele uczy się przez obserwację. Przydatnym narzędziem są katalogi aukcyjne w których mieszczą się szczegółowe informacje dzięki którym możemy poznać szerzej wyroby, kamienie, parametry. Śledzenie na bieżąco rynku zagranicznego wskaże nam też pewne kierunki i tendencje panujące na rynku. Rynek aukcji zagranicznych jest o wiele bardziej dynamiczny i można się dzięki temu wiele nauczyć.
(M.Prus, Biżuteria to inwestycja nie tylko w emocje, https://www.pb.pl/bizuteria-to-inwestycja-nie-tylko-w-emocje-1205398, [dostęp: 24.01.2024])
Sztuka kobiet w centrum uwagi
W 2023 roku DESA Unicum wyznaczyła nowy kierunek w branży, poświęcając znaczną część uwagi sztuce stworzonej przez kobiety. Wydarzeniem kulminacyjnym stała się pierwsza aukcja skupiona na pracach pionierek polskiej sztuki z przełomu wieków i dwudziestolecia międzywojennego. Te wybitne artystki, takie jak Anna Bilińska-Bohdanowiczowa, Olga Boznańska, Tamara Łempicka i Zofia Stryjeńska, przecierały szlaki, zdobywając gruntowne wykształcenie artystyczne i stając do rywalizacji z mężczyznami na salonach i konkursach. Latem w DESA Unicum zaprezentowano także polskiej publiczności po raz pierwszy od ponad sześciu lat liczny zbiór dzieł Meli Muter, jednej z czołowych artystek z kręgu École de Paris. Na 50 płótnach zgromadzonych w gmachu domu aukcyjnego kuratorzy wystawy przeprowadzali widzów przez życie i twórczość tej wybitnej portrecistki.
We wrześniu po raz trzeci zorganizowano projekt aukcyjny "Feminizm. Sztuka kobiet", poświęcony polskim artystkom, których odwaga twórcza zyskuje coraz większe uznanie zarówno na krajowej, jak i światowej scenie sztuki. Wśród prezentowanych na ekspozycji artystek znajdują się znane postaci, takie jak Ewa Partum, Katarzyna Kozyra, a nawet amerykańska gwiazda sztuki feministycznej, Kiki Smith. Ta aukcja z pewnością zapisze się w historii polskiego rynku sztuki z jeszcze jednego powodu - po raz pierwszy w historii na sprzedaż wystawione zostały prace z kategorii videoart. Podczas przedaukcyjnej wystawy można było zobaczyć, a następnie wylicytować, aż trzy obiekty z tej kategorii – „Impresja” Natalii LL, „Letnia opowieść” Katarzyny Kozyry oraz „Zegar” Anety Grzeszykowskiej. Aukcyjny obieg sztuki potrzebował nieco więcej czasu, aby zakwalifikować videoart jako medium interesujące dla kolekcjonerów, ale warto było czekać – dziś ta dziedzina sztuki wzbudza na światowym rynku niemałe emocje.
– Selekcja dzieł obejmowała także prace artystek młodszego pokolenia, których nazwiska zyskują z każdym rokiem na popularności. Poprzez tego typu projekty chcemy zachęcić polskich odbiorców do odkrywania i doceniania wkładu kobiet w historię sztuki, zarówno tych znanych, jak i tych, które kształtują dzisiejszy krajobraz artystyczny –
- podkreśla Agata Szkup, Prezes DESA Unicum
DESA Unicum z pełnym zaangażowaniem uczestniczy w projektach charytatywnych, zwracając uwagę na społeczne i kulturowe aspekty sztuki. W 2023 w ramach 10 projektów pro bono realizowanych m. in. z Towarzystwem Przyjaciół Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Sztuki Współczesnej i Fundacją Ocalenie (7 edycja aukcji „Refugees Welcome”) czy Fundacją Bator Tabor, zebrano środki w wysokości ponad 2,8 mln zł. Jednym z ważniejszych przedsięwzięć ubiegłego roku była także współpraca z HISTORY Channel w ramach projektu Herstory. Wspólnie zaangażowano 17 utalentowanych artystek, które podjęły się stworzenia wyjątkowych dzieł, czerpiąc inspirację z życiorysów niezwykłych bohaterek Herstory. Powstałe prace trafiły na licytację, zebraną kwotę fundacja przeznaczy na budowę pierwszego w Polsce Muzeum Historii Kobiet.
Największa w Polsce prywatna instytucja kultury z misją
Dobre wyniki finansowe DESA Unicum i zespół kompetencyjnie zróżnicowanych specjalistów pozwalają nie tylko na realizację największych i najbardziej wymagających aukcji w tej części Europy. Na tym największym prywatnym podmiocie na polskim rynku sztuki spoczywa też ogromna odpowiedzialność za rozwój rynku i edukację klientów. Dzięki wystawom przedaukcyjnym oraz licznym inicjatywom towarzyszącym ekspozycji sztuki, jak oprowadzania, wydawnictwa, spotkania, panele dyskusyjne czy projekty specjalne, DESA Unicum spełnia funkcję edukacyjną, zwłaszcza w zakresie obowiązujących trendów na rynku sztuki, jak i w sztuce awangardowej oraz współczesnej. DESA Unicum nawiązała również partnerstwa z najważniejszymi stowarzyszeniami pasjonatów sztuki, w tym z: Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Muzeum Narodowym w Warszawie, Polskim Towarzystwem Zachęty Sztuk Pięknych, a także z Uniwersytetem Trzeciego Wieku przy Domu Kultury Śródmieście.
– W ostatnich 12 miesiącach zrealizowaliśmy aż 130 otwartych wystaw oraz 60 wydarzeń edukacyjnych. To imponujący wynik, który potwierdza nasze zaangażowanie w demokratyzację dostępu do sztuki, kultury i edukacji. Chcemy, aby DESA Unicum stanowiła miejsce, gdzie każdy może czerpać inspirację, dzielić się swoimi spostrzeżeniami i rozwijać swoje pasje –
- mówi Agata Szkup.
Rola edukacyjna DESA Unicum nie zamyka się jednak tylko w ścianach domu aukcyjnego przy ulicy Pięknej 1A. W minionym roku DESA Unicum nawiązała współpracę z warszawską Restauracją Pod Gigantami, gdzie we wnętrzach starej kamienicy wystawiono wyselekcjonowane dzieła, a także można było wziąć udział w panelach dyskusyjnych z artystami tworzącymi m.in. dzieła sztuki ulicznej. Dzięki temu goście mogli bliżej poznać twórców i dowiedzieć się więcej o wpływie polskiej sztuki na tę światową. DESA Unicum jest także aktywnym uczestnikiem wydarzeń kulturalnych w całej Polsce – w 2023 roku eksperci domu aukcyjnego wzięli udział w 6 wykładach i rozmowach z artystami dla studentów Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu w ramach projektu Porsche Art Corner, z kolei w sierpniu 2023 zorganizowano 3 wystawy dzieł sztuki w Sofitel Grand Sopot.
Treści publikacji służą wyłącznie do celów informacyjnych i edukacyjnych. Przed każdą inwestycją należy samodzielnie ocenić zalety i ryzyko związane z planowaną transakcją. Przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji należy rozważyć (na przykład z pomocą doradcy finansowego), czy rozważane transakcje są odpowiednie w świetle szczególnych potrzeb zainteresowanego i jego sytuacji finansowej, adekwatności inwestowania w jakiekolwiek aktywa lub stosowania jakichkolwiek strategii inwestycyjnych.
Przedstawione informacje opierają się na obecnej wiedzy autorów w chwili opublikowania i mogą stracić aktualność. Nie stanowią także zapewnienia, że rynek sztuki w przyszłości utrzyma dotychczasowe trendy. Obrót dziełami sztuki obarczony jest zawsze szeregiem ryzyk, które należy indywidualnie rozważyć przed podjęciem decyzji o dokonaniu transakcji. Żadne informacje zawarte w publikacji nie stanowią porady inwestycyjnej ani żadnej opinii w odniesieniu do stosowności jakichkolwiek zabezpieczeń, a opinie wyrażone na tej stronie nie powinny być traktowane jako porady dotyczące kupna, sprzedaży lub posiadania jakichkolwiek zabezpieczeń. DESA Unicum ani autor publikacji nie ponoszą żadnej odpowiedzialności z tytułu podjętych przez odbiorców opublikowanych treści decyzji, które zawsze pozostają indywidualnym wyborem strony ewentualnych transakcji.
Inwestowanie zawsze wiąże się z ryzykiem straty, a zainteresowany transakcjami na rynku sztuki powinien zasięgnąć profesjonalnej porady finansowej lub prawnej.