Sukces przed 30

Zuzanna Wielgo

Młodzi artyści podbijają rynek sztuki osiągając imponujące wyniki aukcyjne. Według serwisu Artprice.com w minionym 2024 roku polski rynek sztuki najnowszej zajął 5. miejsce na świecie pod względem sprzedaży, wyprzedzając takie kraje jak Niemcy czy Francja (The 2024 Contemporary and Ultra-Contemporary Art Market Report). Zarówno wyniki finansowe, jak i strategiczne inicjatywy lokalnych domów aukcyjnych dowodzą, że Polska jest obecnie jednym z kluczowych graczy w europejskim obiegu sztuki.

Prezentujemy zestawianie 4 twórczyń i twórców, którzy jako dwudziestokilkulatkowie przebili magiczną barierę 50 000, a nawet 100 000 zł za dzieło sztuki. Ich rekordy aukcyjne stanowią sygnał zmiany pokoleniowej i rosnącego znaczenia nowych nurtów, nierzadko związanych z narracją autobiograficzną lub krytycznym komentarzem społecznym. Warto zauważyć, że aż trzy spośród wyróżnionych osób to artystki. Jest to wyraźny sygnał zmiany kierunku, w jakim zmierza rynek sztuki. Przesunięcie proporcji względem dotychczasowych wyników na rynku sztuki wskazuje na znaczący zwrot ku sztuce kobiet.

Wedle raportu portalu Artsy z 2023 roku (The Women Artists Market Report 2023) wynika, że w 2022 roku dzieła stworzone przez kobiety stanowiły zaledwie 9% prac pojawiających się na rynku aukcyjnym. Statystyki te całkowicie zmieniają jednak bieg w przypadku twórców urodzonych po 1975 roku, w tym przedziale dzieła kobiet na aukcjach we wspomnianym 2022 roku stanowiły aż 44% całej sprzedaży. W 2023 roku wśród 50 najdroższych prac (stworzonych przez twórców i twórczynie urodzonych po roku 1975) 42% było autorstwa kobiet. W przypadku dzieł zrealizowanych przez osoby urodzone po 1985 roku, realizacje artystek stanowiły aż 63% najdroższych dzieł sprzedanych na aukcjach.

Poniżej przedstawiamy ranking rekordzistek i rekordzisty ostatnich lat na polskim rynku:

Magdalena Berbeka (ur. 1995 r.)

Magdalena Berbeka ukończyła studia równolegle na Wydziałach Rzeźby warszawskiej i łódzkiej Akademii Sztuk Pięknych. Tworzone przez nią postacie z brązu i kamienia są inspirowane mitologią, art déco oraz tradycją szkoły zakopiańskiej. Jej sztuka świetnie balansuje na granicy abstrakcji i formy przedstawiającej. Jest pełna subtelności, głębokich uczuć oraz kobiecej wrażliwości. Przeszłość przenika się tu z teraźniejszością, a kontakt z dziełem staje się pretekstem do refleksji nad formą i jej znaczeniem. Wiosną 2025 roku jej rzeźba pojawiła się na cyklicznej aukcji Rzeźby i Form Przestrzennych w DESA Unicum. Marmurowa "Wenus wstydliwa" podczas licytacji startując od 45 000 ostatecznie osiągnęła pod młotkiem wynik aż 140 000 zł.

Monika Falkus (ur. 1993 r.)

Monika Falkus to malarka, która pracę z obrazem traktuje jak eksplorację kobiecej emocjonalności. W swoich pracach wykorzystuje postacie kobiece, motywy baśniowe, własne wspomnienia oraz atmosferę erotycznego napięcia, budując dzięki nim opowieści o relacjach, pragnieniu i oddaniu. Ważny aspekt jej prac stanowi kolor, mocno dookreślony, nasycony, zmysłowy, chwilami agresywny. Falkus jest absolwentką Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach oraz historii sztuki na Uniwersytecie Śląskim. Jej teoretyczne wykształcenie widać w tym, jak świadomie sięga po motywy z historii sztuki, następnie przepisując je na osobistą, intymną narrację. Rynkowo zainteresowanie pracami Falkus wystrzeliło po pandemii, a rekordową sprzedażą jej pracy była aukcja charytatywna organizowana w 2023 roku przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie na rzecz uchodźców. Wówczas jej obraz "Złożenie do łóżka" po zaciętej licytacji osiągnął cenę 110 000 zł.

Agata Słowak (ur. 1994 r.)

Agata Słowak w odważny, osobisty sposób podejmuje tematy kobiecej tożsamości, seksualności i ról społecznych. Absolwentka warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, w 2019 roku wyróżniona w konkursie najlepszych dyplomów Coming Out, laureatka Paszportów "Polityki" w kategorii sztuki za rok 2022. W swoich pracach czerpi z ikonografii dawnego malarstwa przełamując ją współczesną perspektywą i feministycznym komentarzem. Artystka sięga po motywy nagości, rytuału, magii i okultyzmu, nadając im erotyczny ładunek i konfrontując z opresyjnymi postawami wobec kobiet. Tworzy wielofigurowe kompozycje, w których realizm przenika się z symboliką. Jej obrazy są przestrzenią, w której – jak mówi – "dzikie instynkty, mroczne pragnienia i cielesne popędy" spotykają się w sprzeciwie wobec społecznych tabu. Rynkowy pik jej twórczości przypadł na rok 2023 kiedy miesiąc po miesiącu ustanowiła rekordy na aukcjach Nowego Pokolenia po 1980 roku w DESA Unicum – we wrześniu praca "Sabat" została wylicytowana za 120 000 zł, a w listopadzie "Julia jako krwiożerczy wąż" za 100 000 zł.

Konrad Żukowski (ur. 1995 r.)

Konrad Żukowski to malarz obsesji, snów i gwiazd. Czerpie z własnej wyobraźni, mrocznej, gotyckiej, chwilami groteskowej. Postaci w jego obrazach zamknięte są w niepokojącym krajobrazie – zbudowanym z sennych narracji, wspomnień i kulturowych tropów. Maluje gęsto, ekspresyjnie, z dystansem, czasem bardzo czułym, kiedy indziej sarkastycznym. Artysta jest finalistą 17. edycji konkursu Artystycznej Podróży Hestii w 2018 roku i 44. edycji Biennale Malarstwa Bielska Jesień w 2019 roku. Jego obrazy przypominają opowieści z innego świata – takiego, który każdy kiedyś zobaczył we śnie, ale tylko on potrafił go zapamiętać i namalować. Żukowski cieszy się obecnie niesłabnącym zainteresowaniem kolekcjonerów, odnotowując pierwszą wysoką sprzedaż już w 2020 roku – obraz "Gwiazdoślad" został wówczas zakupiony na aukcji za ostateczną kwotę ponad 62 000 zł.

Przyglądanie się dynamicznemu rozwojowi karier młodych polskich twórców napawa dumą i nadzieją. Niezwykle intersujące jest śledzenie ich kolejnych sukcesów wystawienniczych, konkursowych i rynkowych. Polska scena artystyczna obfituje w prawdziwe talenty, mogące już niedługo pójść w ślady najbardziej znanej Polki na międzynarodowym rynku – Ewy Juszkiewicz.