Biżuteria patriotyczna
Najbardziej znamienne przykłady polskiej biżuterii patriotycznej powstawały po wydarzeniach z lutego i kwietnia 1861. Wtedy ulicami Warszawy przechodziły pochody ludności, zdążającej do kościołów by modlić się o odzyskanie przez Polskę niepodległości. Manifestacje patriotyczne zostały przez władze brutalnie stłumione. Po pogrzebie ofiar ogłoszono żałobę narodową. Jednym z jej przejawów było zakładanie ozdób o charakterze patriotycznym.
Głównym elementem tych ozdób była czerń, pojawiły się symbole niewoli i cierpienia – łańcuchy, krzyże, korony cierniowe, gałązki palmowe. Przykładami noszonej wówczas biżuterii były żeliwne krzyżyki, medaliki z Matką Boską Częstochowską, Okiem Opatrzności, Orłem. Pojawiły się również krzyżyki z mosiądzu, kości słoniowej, czasami wieszano je na czarnych naszyjnikach, wykonanych z szylkretu, drewna czy szkła. Kilka przykładów tego typu żałobnych naszyjników znalazło się w naszej ofercie aukcyjnej.
W latach 60. XIX wieku popularne były też bransolety pokryte czarną emalią i naszyjniki w formie łańcucha albo drutu skręconego jak sznur, symbolizujący niewolę. Na licytacji pojawi się zestaw sześciu bransolet żałobnych z końca XIX stulecia. Żałobną biżuterię uzupełniał czarny strój, za którego noszenie groziły surowe kary.
Wybuch I wojny światowej odrodził nadzieje na odzyskanie przez Polskę niepodległości. Wrócono wówczas do wzorów biżuterii patriotycznej z epoki powstania styczniowego. Szczególnie popularne były, wykonane ze srebra lub metalu, plakietki z Orłem i Pogonią, portretami Tadeusza Kościuszki i ks. Józefa Poniatowskiego. Podczas I wojny światowej, zwłaszcza w kręgach związanych z Legionami, powszechnie noszono ozdoby z symbolami patriotycznymi.
