Rzeźba i Formy Przestrzenne (wyniki)
23 października 2018 godz. 19:00

"Szkoła Zakopiańska"
Pod wiatr, 1934 r.
Cena wylicytowana: 28 000 zł
Numer obiektu na aukcji
13
"Szkoła Zakopiańska"
Pod wiatr, 1934 r.

Cena wylicytowana: 28 000 zł

drewno, 45 x 13,5 cm
datowany i opisany na spodzie: 'Ew 32/34'
ID: 61974
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
Więcej informacji
"W późniejszej fazie prac przenosi uczeń zdobinę na kształty krągłe, a pod koniec nauki wstępnie komponuje bryły. Ma np. za zadanie takie przetworzenie klocka, aby każdy kształt weń wrzeźbiony wydawał się czymś odrębnym, a całość złożona z tych niejako samoistnych brył zachowała jednolitość". KAZIMIERZ MALINOWSKI W ostatnich dekadach XIX stulecia w Tatrach powstawały słynne warsztaty sztuki narodowej oraz nowe propozycje odnowy kultury polskiej w oparciu o rdzenne, pierwotne wzory podhalańskie. W modernizmie, ulegającym inspiracji zakopiańskiej, znaczenie autonomicznej sztuki wysokiej malało. Zyskiwały natomiast rzemiosło i twórczość użytkowa, które bazowały na tradycyjnych technikach obróbki drewna i naturalnym wyrazie tego materiału oraz mogły budować kulturę popularną dla człowieka nowego stulecia. Najważniejszym elementem tego nurtu był około 1900 styl zakopiański Stanisława Witkiewicza, którego sława promieniowała na ziemie polskie. Do analogicznych zjawisk należał dorobek Szkoły Przemysłu Drzewnego, założonej w 1878 przez Towarzystwo Podhalańskie, szkoły zawodowej snycersko-rękodzielniczej, kształcącej talenty plastyczne młodych ludzi z miast i wsi. U progu dwudziestolecia międzywojennego ranga Zakopanego znacząco wzrosła. Rodziły się tam nowe awangardowe tendencje: ekspresjonizm polski i formizm, powstało Stowarzyszenie "Sztuka Podhalańska". Artyści pielgrzymowali do stolicy Tatr, gdyż liczyli na odnalezienie sztuki "pierwszej", której nie imają się klasyczne konwencje twórczości europejskiej. Pomiędzy 13 października a 16 listopada 1918 istniała w mieście Rzeczpospolita Zakopiańska - efemeryczny byt, powstały na fali upadku monarchii austro-węgierskiej. Dyktatorem państwa został Stefan Żeromski, ale kiedy okazało się, że cały kraj dąży do niepodległości, umarło marzenie o oddzielnej wolnej polskiej krainie w Tatrach. Po 1918 w Zakopanem rozkwitały turystyka, sport, ale i życie towarzyskie. Rodziła się tam bohema, której przedstawiciele należeli do czołowych reprezentantów kultury dwudziestolecia międzywojennego - Witkacy, Karol Szymanowski czy Rafał Malczewski. W tym otoczeniu rozwijała się szkoła, założona w 1878, od 1918 nosząca nazwę Państwowej Szkoły Przemysłu Drzewnego. W tym okresie prace jej uczniów częstokroć reprezentowały niski poziom i stawały się przykładami swoistej sztuki turystycznej. Istotny przełom nastąpił w 1922 wraz z nastaniem dyrektorstwa Karola Stryjeńskiego, projektanta i architekta, który wprowadził nowy program nauczania. Pisał tymi słowy: "[szkoła] stara się indywidualnie traktować uczniów od chwili przyjścia ich do szkoły, wydobyć z nich samych wartości twórcze, drzemiące w duszy każdego dziecka. Odpowiedni kierunek, dany przez nauczyciela i naprowadzający na właściwą drogę, da możność rozwinięcia wspólnej cechy, która po szeregu lat wytworzy nowy, współczesny i swoisty styl szkoły" (Karol Stryjeński, Szkoła Przemysłu Drzewnego, "Giewont" 1924, s. 27). Propagowano szczerość materiału, naturalne sposoby obróbki drewna, lecz równocześnie próbowano kształtować plastyczne umiejętności uczniów. W kręgu szkoły powstał wówczas nowy język artystyczny, który odpowiadał nowoczesnym trendom europejskim: ekspresjonizmowi, kubizmowi i futuryzmowi, lecz pozostawał od nich niezależny. Wielkim sukcesem szkoły było wystawienie dzieł jej przedstawicieli podczas paryskiej Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa w 1925. Otrzymali tam nagrodę za drzeworyt, rzeźbę i metodę nauczania. Wyróżnienie dostał sam Stryjeński, a Grand Prix- Jan Szczepkowski za słynną "Kapliczkę Bożego Narodzenia". Prezentowana rzeźba pochodzi z okresu świetności szkoły i okrzepnięcia jej nowoczesnego stylu. Wykonana w 1934 w jednej z pracowni przez nieznanego ucznia, przedstawia męską postać ujętą w ruchu - bohater zasłania się przed porywistym wiatrem, próbuje przycisnąć do siebie płaszcz. Autor dynamicznie opracował fragmenty ciała postaci, klarownie wydzielił z figury geometryczne kształty, czym nadał bryle przestrzenność. "Pod wiatr" stanowi charakterystyczny przykład stylu Państwowej Szkoły Przemysłu Drzewnego po 1922. Dzieła tego okresu za sprawą antynaturalistycznej, geometrycznej stylizacji odpowiadały postępowym kierunkom awangardy pomiędzy wojnami. Z drugiej strony charakter ich wytwarzania - niejako rękodzielniczy, nastawiony na nowoczesną dekorację - składa się na formułę polskiego art déco.