École de Paris (wyniki)
7 maja 2020 godz. 19:00

Tadeusz Makowski (1882 Oświęcim - 1932 Paryż)
"Grupa dzieci z koszykiem owoców", około 1925
Cena wylicytowana: 1 100 000 zł
Numer obiektu na aukcji
13
Tadeusz Makowski (1882 Oświęcim - 1932 Paryż)
"Grupa dzieci z koszykiem owoców", około 1925

Cena wylicytowana: 1 100 000 zł

olej/płótno, 81 x 100 cm
sygnowany i datowany l.d.: ‘Tadé | Makowski | 1925’
na odwrociu opisany autorsko: ‘Tadé Makowski | Groupe d’enfants. | Paris. 1925’, nalepka domu aukcyjnego Agra-Art oraz nalepka depozytowa Muzeum Narodowego w Warszawie opisana: 'DM 839'
ID: 84269
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
Pochodzenie
  • kolekcja prywatna, Paryż
  • dom aukcyjny Polswiss Art, Warszawa, czerwiec 1991
  • kolekcja spółki Art-B
  • depozyt w Muzeum Narodowym w Warszawie, od 1993
  • aukcja Agra Art, Warszawa, grudzień 2004
  • kolekcja instytucjonalna, Polska
  • DESA Unicum, grudzień 2017
  • kolekcja prywatna, Polska
Literatura
  • Władysława Jaworska, Tadeusz Makowski. Życie i twórczość, Wrocław-Warszawa-Kraków 1964, s. 345, nr 407
Więcej informacji
Tadeusz Makowski przybył do Paryża na przełomie 1908 i 1909 roku w celu szkolenia warsztatu, zdobywając uprzednio dyplom z wyróżnieniem w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Do stolicy Francji wybierał się na rok, lecz pozostał do końca życia. Zetknięcie z Paryżem tuż po studiach rodzi w Makowskim sprzeczne uczucia – zachwyca się w szczególności Luwrem, w którym odkrywa Rembrandta, lecz stoi w otwartej kontrze w stosunku do obecnych kierunków awangardowych. Przechadzając się po paryskich salonach, zauważa, że są one „stekiem najrozmaitszych manier” i że „należy być odpornym, by się nie dać porwać tym błyskotliwym na zewnątrz sposobom malowania”. Kontakt z malarstwem Puvisa de Chavannesa i Paula Cézanne’a stanowi pierwszy krok ku porozumieniu z paryską sztuką współczesną. Od 1918 roku w jego dziele zjawia się emblematyczny dla całego dorobku temat: przedstawienia dzieci. Kluczowy motyw w dojrzałej twórczości Tadeusza Makowskiego – postać dziecka – pojawił się po raz pierwszy w jego obrazach około 1918, m.in. w słynnej kompozycji „Vita brevis, ars longa” (Muzeum Narodowe w Warszawie). Artysta miał już wówczas za sobą okres kubistyczny, powoli rezygnował w geometrycznej stylizacji formy. Latem 1913 za namową Henri’ego Le Fauconniera wyjechał do bretońskiej miejscowości Ploumanach, co pozwoliło mu przezwyciężyć formalny rygor awangardowego kierunku. Po wybuchu Wielkiej Wojny przeniósł się do Doëlan, gdzie mieszkał u Ślewińskiego, następnie osiadł na farmie Keranquernat koło Le Pouldu. Bretoński pejzaż stał się dla twórcy źródłem nowej harmonii malarskiej, stymulował powrót do konkretu przedmiotów. Lekcja kubizmu okazała się jednak dla Makowskiego fundamentalna, zaważyła bowiem na poszukiwaniu przez niego praw konstrukcji i architektoniki obrazu. W kolejnych latach w jego oeuvre pojawiły się wyraźne inspiracje sztuką Niderlandów, zwłaszcza Holandii. Jego sceny rodzajowe i pejzaże wykazywały silne związki z pracami Pietera Bruegla, Davida Teniersa czy Jakoba Ruysdaela. Pociągało go ciche życie zaklęte w dziełach małych mistrzów Północy. U progu trzeciej dekady XX stulecia artysta coraz częściej wybierał motyw dziecka. Wtedy też wypracował indywidualny język form, cechujący się liryzmem, naiwną stylizacją, jasną i matową paletą barwną. Już w latach 20. malarz, osiadły w Paryżu, wyjeżdżał regularnie do Bretanii, gdzie inspirację znajdował w lokalnym folklorze. Fascynował go szczególnie temat krajobrazu departamentu Morbihan. Figura dziecka, tak chętnie wykorzystywana w dobie modernizmu, ma u twórcy rodowód symbolistyczny. Zwraca się uwagę na powinowactwa dorobku Makowskiego i Witolda Wojtkiewicza. Dla nich obydwu dziecięctwo było swego rodzaju stanem innego, być może lepszego człowieczeństwa. Antynaturalistyczne formy, w które ubierali swoich modeli, służyły za rodzaj przykrycia intymnego, uczuciowego świata dziecięcej psychiki. Krytyk Wieczorkiewicz pisał o malarzu: „Patrząc na dziecko, stara się i on na świat patrzeć oczami dziecka, oczami rozszerzonymi ciekawością świata i bogactwem dziecięcej wyobraźni” (Antoni Wieczorkiewicz, Obrazy Tadeusza Makowskiego w Warszawie, „Polska Zbrojna”, 28 października 1936). Dziełem, które stało się dla artysty przepustką do wystawiania w ważnych galeriach Paryża, była „Kapela dziecięca”, pokazana na Salonie Niezależnych w 1923 (1922, Muzeum Narodowe w Warszawie). Prezentowana praca powstała około 1925 i stanowi istotne ogniwo w serii dzieł przedstawiających grupy dzieci. W zbiorach Muzeum Narodowego zachował się szkic do niej, który obrazuje proces twórczy autora. Na podobraziu niewielkich rozmiarów Makowski ledwie szkicowo, posługując się zdecydowaną kolorystyką, nakreślił rozmieszczenie postaci i opasał je białoszarą otoką tła. W finalnej kompozycji każdy z modeli nosi charakterystyczny kapelusz. Rysy ich twarzy, lekko pękate, zdradzają stylizację charakterystyczną dla malarza. Zrezygnował on z centrycznie zakomponowanego tła na rzecz pionowych i poziomych podziałów, stworzonych z delikatnych uderzeń pędzla. Dziewczyna po lewej stronie płótna niesie koszyk z owocową martwą naturą, zawieszony na ręce. Owoce były chętnie podejmowanym tematem we wcześniejszej twórczości Makowskiego. „Grupa dzieci z koszykiem owoców” stanowi znakomity przykład jego sztuki z lat 20., w której wchodzi on w jawny dialog ze zbiorowymi portretami mistrzów malarstwa epoki nowożytnej.