Łempicka, Stryjeńska, Zak – ikony art déco w DESA Unicum

8 grudnia 2021

Łempicka, Stryjeńska, Zak – ikony art déco w DESA Unicum

Innowacyjny, funkcjonalny i wysmakowany – styl art déco nadał niepowtarzalny charakter 20-leciu międzywojennemu na świecie i w Polsce. Tworzone wówczas obrazy, rzeźby, wyroby rzemiosła artystycznego czy architektura tego okresu przez wielu miłośników sztuki i designu uważane są za kultowe. Już 14 grudnia DESA Unicum, największy dom aukcyjny w Polsce, zaprezentuje aż 95 obiektów z lat 20 i 30. XX wieku. Malarstwo reprezentować będą wybitne prace największych polskich artystów, m.in. Tamary Łempickiej, Zofii Stryjeńskiej i Eugeniusza Zaka. Nie zabraknie również wyjątkowych mebli, biżuterii oraz sztuki użytkowej. Licytację poprzedzi wystawa, która przeniesie zwiedzających do czasów, gdy tańczyło się charlestona, nad Bałtykiem powstawała modernistyczna Gdynia, a w Warszawie śmietanka towarzyska spotykała się w kawiarni Ziemiańska. 


Trudno wyobrazić sobie styl art déco bez sztuki Tamary Łempickiej. Gwiazda salonów Paryża i Nowego Jorku, ponownie odkryta w latach 70. XX wieku, zyskała miano ikony popkultury oraz jednej z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystek. Jej prace osiągają rekordowe ceny na aukcjach, czego przykładem jest obraz "Czytająca I" ("La Liseuse I"), sprzedany przez DESA Unicum w 2020 r. za 4,5 mln zł. Twórczość Łempickiej uosabiała wszystko to, co w art déco najlepsze: oswajanie geometrycznych form, dekoracyjność i elegancję, a także ponadczasowe piękno, pozwalające zapomnieć o koszmarze I wojny światowej. Artystka malowała głównie portrety niezależnych kobiet, uosabiających dekadenckiego ducha epoki. 

Prezentowany "Akt" autorstwa Łempickiej pochodzi prawdopodobnie z 1921 r., czyli ostatniego roku studiów artystki w paryskiej Academie Ranson u Maurice'a Denisa i Andrea Lothe'a. Praca wyceniana na 300 – 400 tys. zł jest akademickim studium aktu męskiego. Pod młotek trafi również portret córki artystki, studium do obrazu "La communiante" ("Pierwsza komunia") z ok. 1928 roku z estymacją na poziomie 180 – 240 tys. zł. Sam obraz, znajdujący się w paryskim centrum Pompidou, namalowany został rok później. Praca olejna, do której szkic prezentowany jest na aukcji, została zgłoszona przez malarkę na Powszechną Wystawę Krajową w Poznaniu z okazji 10-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę, gdzie zdobyła brązowy medal. Ekspozycję, która trwała 138 dni, odwiedziło aż 4,5 mln widzów.


Głównie we Francji tworzył także Eugeniusz Zak, jeden z najwybitniejszych polskich malarzy pierwszej połowy XX w. Obraz "Matka z dzieckiem", namalowany przez artystę w 1925 r., jest najdroższym obiektem nadchodzącej aukcji, wystawionym z estymacją 600 – 800 tys. zł. Pod młotek trafią również dwa pastele autorstwa Stanisława Ignacego Witkiewicza, obydwa z estymacją wynoszącą 150 – 250 tys. zł. Charakterystyczne portrety Witkacego – jak prezentowany przez DESA Unicum "Portret dziewczynki" z 1938 r. – mają swój początek w 1924 r., kiedy to artysta założył słynną "Firmę Portretową S. I. Witkiewicz".

Europejska odmiana stylu art déco w Polsce zabarwiona została elementami rodzimego folkloru. Znaczący wpływ na kształt stylu narodowego miało stowarzyszenie "Rytm", do którego należała m.in. Zofia Stryjeńska. Nazywana "księżniczką sztuki polskiej", swobodnie wykorzystywała w swoich pracach staropolskie obrzędy, obyczaje i słowiańską mitologię. Na grudniowej aukcji wystawione zostaną aż cztery prace Zofii Stryjeńskiej, w tym najdroższa z nich: gwasz "Góralka z dzbanem" z estymacją na poziomie 100  –  150 tys. zł. 

Ducha epoki będzie można poczuć dzięki bogatej ofercie mebli, biżuterii oraz przedmiotów sztuki użytkowej. Warto zwrócić uwagę na unikatowy komplet sztućców Polskich Służb Dyplomatycznych z legendarnej Fabryki Platerów i Sreber Braci Hempel w Warszawie. Władysław i Stefan Hemplowie przeszli do historii polskiego złotnictwa, a ich wyroby cieszyły się wielką renomą wśród kolekcjonerów na całym świecie. Estymacja kompletu wynosi 150 – 200 tys. zł. Wśród rzadkich okazów na aukcji znajdzie się także zestaw świeczników ze złoconego brązu z motywami orientalnymi z estymacją 20 – 30 tys. zł., wykonany w krakowskiej Fabryce Wyrobów Metalowych i Srebrnych M. Jarra. Niewątpliwą atrakcją dla miłośników porcelany będzie serwis "Płaski" z lat 30. XX wieku z Fabryki Porcelany i Wyrobów Ceramicznych w Ćmielowie. To jeden z trzech wzorów zakupionych przez wytwórnię z paryskiej pracowni Bogdana Wendorfa, utrzymanych w modnej stylistyce art déco. 

Osiągnięcie suwerenności politycznej, emancypacja kobiet, postęp technologiczny, a także pojawienie się nowych możliwości spędzania wolnego czasu sprawiły, że Druga Rzeczpospolita przeszła do historii jako czas niezwykle intensywnych przemian. Pomimo ogromnego powojennego spustoszenia, w kraju panował powszechny entuzjazm i twórczy optymizm, na bazie którego ukształtowany został polski, oryginalny wariant stylu art déco zrodzonego w uprzemysłowionych krajach Zachodu. Unikatowy styl łączy w sobie nowoczesne, geometryzujące tendencje z rodzimymi motywami folklorystycznymi i ludowymi. Czas dwudziestolecia to więc nie tylko ekscesy genialnej Polki, Tamary Łempickiej, w mitycznym Paryżu, ale też korowód artystów, którzy tworzyli w kraju: Władysława Skoczylasa, Wacława Borowskiego, Zofii Stryjeńskiej czy Julii Keilowej

mówi Julia Materna, koordynatorka aukcji

 


Aukcji towarzyszyć będzie wystawa w siedzibie DESA Unicum dostępna do 14 grudnia w godz. 11-19 (poniedziałek-piątek) i 11-16 (sobota).

Wstęp na ekspozycję jest bezpłatny.

ART DÉCO, STYL I EPOKA
KATALOG AUKCYJNY