WITALNY EROTYZM DOBKOWSKIEGO

Jan Dobkowski (ur. 1942 r.), "Nasycenie", 1977

Motywy związane z pierwotną energią życiową, pełną naturalności i optymizmu erotyką zajmują naczelne miejsce w twórczości Jana Dobkowskiego. W swoich pracach malarskich i rysunkowych artysta inspiruje się przede wszystkim formami biologicznymi, w których dominują najczęściej figury ludzkie. W charakterystyczny dla siebie sposób artysta przetwarza je w skomplikowane, wielowątkowe układy splątanych linii, plam i kształtów. W jego dziełach z pozornie nieczytelnych form wyłaniają się symboliczne przedstawienia złożonych aktów seksualnych, zakwitają kwiaty, kiełkują pnącza, pojawiają się przejrzyste promienie słoneczne. Nic dziwnego, że krytycy nieodłącznie dostrzegają w bezpruderyjnych obrazach Dobkowskiego ducha hippiesowskich, kontrkulturowych lat 60. Nieskrępowany erotyzm, fascynacja naturą i ludzkim ciałem obecna w pracach Dobkowskiego wynikały nie tylko z zainteresowań formalnych artysty, ale także panującego wówczas równościowego dyskursu, proklamującego otwarcie na drugiego człowieka, jego seksualność i jej związek z przyrodą. Choć artysta ukazuje postaci ludzkie, odbiera im dosłowność, deformuje je i transformuje, uwypuklając jednocześnie wątki anatomiczne i fizjologiczne. Nie ma to charakteru li tylko waloru dekoracyjnego, sugerowanego przez inspiracje secesją. Jak pisał o sztuce Dobkowskiego Janusz Zagrodzki: "Jan Dobkowski traktuje sztukę jako wiedzę tajemną. Odkrywa świat astralny, spirytualny, polifoniczny, gdzie wiedza o istocie życia wynika z dociekań filozoficznych, korygowanych przez odczucia indywidualne. (…) Powołana przez Dobkowskiego grupa Neo-Neo-Neo (1967) wspólnie z Jerzym Zielińskim ironicznie opisywała zewnętrzny kształt ziemskiego istnienia, odrzucając utrwalony tradycją, dopuszczalny przez krytykę sposób widzenia. Artysta eliminował obiekty związane z techniką, łącząc figury lub formy organiczne o wyraźnych cechach płciowych w układach precyzyjnie skoordynowanych elementów" (Janusz Zagrodzki, Na nitce życia, [w:] Jan Dobkowski. Pohuśtaj się na nitce życia, katalog wystawy "Take a Swing on the Thread of Life"/"Pohuśtaj się na nitce życia" w Galerii Bielskiej BWA, Bielsko-Biała 2014, s. nlb.).

Szczególne miejsce w twórczości artysty zajmują linearne prace tworzone czarną farbą na pomalowanym na biało płótnie lub ołówkiem na papierze: to w nich artysta najdosadniej wyraża swoje fantazje o erotycznej kosmogonii. Z "secesyjnego" gąszczu linii wyłaniają się wielobiustne boginie o zmierzwionych włosach i szeroko rozwartych kroczach. Oko widza plącze się, próbując zliczyć i dopasować poszczególne części ciała postaci. Ich zdeformowana anatomia świadczy wprost o ich organicznym połączeniu. Natura jest jednością i wszyscy jesteśmy jej częścią. Specyficzne, "postbarokowe" horror vacui tworzone przez Dobkowskiego zdaje się potwierdzać, że nie żyjemy w próżni. Kompozycje ukazują ludzi w jedni z przyrodą i wszechświatem, proklamują filozofię kosmicznego połączenia, gdzie człowiek jest częścią natury, a natura – częścią człowieka.