"Szkoła Zakopiańska"

"Szkoła Zakopiańska" Kobieta z gęsią, lata 30. XX w.

 

Rzeźby powstałe w murach zakopiańskiej Państwowej Szkoły Przemysłu Drzewnego zazwyczaj były niesygnowane. Wynikało to z nowatorskiego programu Karola Stryjeńskiego, który za główny czynnik kształcenia uważał skupienie się na indywidualności twórczej ucznia, który czerpał z tradycji ludowej Podhala, wyjętej ze sztywnych ograniczeń akademickiego nauczania. Zastosowanie kryształowych, złożonych struktur budowanych z geometrycznych form – głównie rombów oraz trójkątów, dawały efekt zbliżony do podhalańskich "kozikowych" zaciosów i motywów o ludowym charakterze, jak jodełki czy świerkowe łuski, będących wizytówką szkoły i II Rzeczypospolitej. Te eleganckie i zarazem awangardowe figury stały się swego rodzaju produktem eksportowym pokazywanym w polskich pawilonach na kolejnych wystawach światowych w Paryżu w 1925 roku czy Nowym Jorku w 1939. Z perspektywy ówczesnej dyplomacji kulturalnej znamienne było to, że drewniane dzieła łączyły w sobie odniesienie do lokalnych źródeł z kubizującą formą.

"Szkoła Zakopiańska" Łucznik

 

"Wyjątkowo istotnym zjawiskiem kulturowym było założenie w Zakopanem szkoły, której celem była nie tylko edukacja elementarna, lecz wyzwolenie artystycznego ducha góralszczyzny przez podanie profesjonalnej wiedzy i technologii obróbki naturalnych surowców. Wielu artystów przybywało w te strony w poszukiwaniu motywów do wzbogacenia swej akademickiej wiedzy, często nie przewidując pozostania w silnym związku ze światem podhalańskiego uroku".

Tomasz Kędziora , Zakopiańska Szokła Przemysłu Drzewnego w latac h 1876-1913, "Studia historyczne" 1993, z . 3, s . 477

"Szkoła Zakopiańska" Góralka

 

Rzeźby z lat 30. XX wieku, dzięki antynaturalistycznej, geometrycznej stylizacji, odpowiadały postępowym kierunkom awangardy pomiędzy wojnami. Z drugiej strony charakter ich wytwarzania – niejako rękodzielniczy, nastawiony na stworzenie nowoczesnej dekoracji – składa się na formułę polskiego art déco i stylu narodowego. Propagowano szczerość materiału, naturalne sposoby obróbki drewna, lecz próbowano równocześnie pobudzić plastyczne umiejętności uczniów. W obrębie szkoły powstał wówczas nowy artystyczny język, odpowiadający nowoczesnym trendom europejskim – ekspresjonizmowi, kubizmowi, futuryzmowi – lecz pozostawał wobec nich niezależny.