Stanisław Eleszkiewicz

 

Stanisław Eleszkiewicz (1900 Czutów k. Połtawy - 1963 Paryż), Muzycy w pejzażu imaginacyjnym

 

Stanisław Eleszkiewicz to jeden z najciekawszych malarzy polskich 1. poł. XX wieku. To, co stanowi o jego osobności, to specyficzne połączenie tematu – życie nizin społecznych bądź dziwne (w dobrym tego słowa znaczeniu) wizje, ze zmysłem dekoracyjnym (w dobrym tego słowa znaczeniu). Eleszkiewicz patrzy na ludzi i daje im ukazywać się na swoich obrazach bądź to w ich naturalnym otoczeniu (ulica), bądź w różnych dziwnych miejscach. I tak w "Muzykach w pejzażu imaginacyjnym" umieścił ulicznych (?) muzyków w nietypowym krajobrazie. To nieistniejące najpewniej miejsce kłóci się z powołaniem tych ludzi – grania dla spieszących gdzieś mieszkańców miast bądź dla bywalców restauracji. No, chyba, że spodziewają się kogoś na balkonie tego dziwnego budynku.

Stanisław Eleszkiewicz tak pisał o swoich artystycznych upodobaniach: "W mych tematach poszukuję ekspresji, aż do ekspresji przedmiotów włącznie. Lubię np. przedstawiać w pejzażu o pochylonych domach człowieka biegnącego – z zastawą na herbatę o wielkiej rozmaitości przedmiotów. Lub cukiernika z ogromnym ciastem w postaci wieży, kroczącego również w opustoszałym zupełnie mieście. Albo proboszcza idącego krokiem mało właściwym dla duchownego, sprzedawcę gazet, ludzi siedzących przy stołach lub pijaków o charakterze apaszów z rue de la Gaîté, ogólnie biorąc typy ze społecznych dołów" (Stanisław Eleszkiewicz, "Szkic autobiograficzny", przeł. M. Lurczyński, [w:] Stanisław Eleszkiewicz, katalog wystaw w Lippert Gallery, Nowy Jork 1986, s. nlb.). Kiedy przyglądamy się twórczości Stanisława Eleszkiewicza, warto żebyśmy pamiętali o jego doświadczeniu zawodowym, przede wszystkim jako projektanta mozaik i witraży (pracował przez wiele lat w słynnej paryskiej firmie Jeana Gaudina). To właśnie ta praca wpłynęła na malarza i współgrała z jego skłonnością do syntetycznego ujmowania form.