Julia Keilowa

Cukiernica Jabłko królewskie lata 30. XX w. Fabryka Wyrobów Srebrnych i Platerowanych Józefa Frageta, Warszawa, Julia Keilowa

 

Na kolejnych stronach katalogu zamieszczone zostały fotografie naczyń użytkowych autorstwa Julii Keilowej. Nie bez przyczyny to jej nazwisko i prace otwierają przegląd polskiego designu tworzonego przez kobiety. Julia Keilowa zasłynęła swoją działalnością na polu sztuk zdobniczych i użytkowych w latach 30. XX wieku i uznawana jest dziś za pionierkę przedwojennego wzornictwa przemysłowego.

 

Julia Keilowa z domu Ringel urodziła się w 1902 roku w Stryju w Galicji na terenach dzisiejszej Ukrainy. W 1920 roku zaczęła studia z zakresu filozofii na Uniwersytecie Lwowskim, jednak już po pierwszym roku zrezygnowała z tego kierunku. Uczęszczała następnie do Lwowskiej Państwowej Szkoły Przemysłowej. Tam rozpoczęła naukę snycerstwa, rzeźby w kamieniu oraz drewnie. W 1922 roku wyszła za mąż za Ignacego Keila, który pracował we lwowskich, potem warszawskich, wydawnictwach książek. Trzy lata później wraz z mężem przeprowadziła się do Warszawy, gdzie do 1931 studiowała w Szkole Sztuk Pięknych. Swój talent rzeźbiarski szlifowała w pracowni Tadeusza Breyera. Wiedzę na temat technik metalowych zdobyła na zajęciach u Karola Stryjeńskiego. Jeszcze w trakcie swej edukacji w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych dołączyła do spółdzielni rzeźbiarskiej "Forma", założonej przez Breyera i Stryjeńskiego. Uczęszczała także na zajęcia prowadzone przez Józefa Czajkowskiego, Karola Tichego i Wojciecha Jastrzębskiego. W tym czasie poświęciła się głównie tworzeniu rzeźb. Wystawiała swoje prace m.in. w Instytucie Propagandy Sztuki, gdzie w 1935 roku została wyróżniona nagrodą Ministra Spraw Zagranicznych.

 

Obszarem twórczej aktywności, który przyniósł Keilowej największą sławę, była metaloplastyka. Już w czasie studiów za prace w metalu zdobywała nagrody. W 1933 roku, dwa lata po zakończeniu edukacji w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie, założyła własną pracownię metaloplastyczną. Sprowadziła do niej najnowocześniejsze narzędzia z Francji i własnoręcznie wykuwała m.in. misy, patery, tace, puchary, sztućce, papierośnice i wazony. Projektowała też wzory przedmiotów do produkcji przemysłowej, współpracując z najbardziej znanymi wówczas wytwórniami platerów i sreber: Norblinem, Fragetem, Braćmi Henneberg. Obiekty jej projektu były produkowanie seryjnie i wykonywane z różnych materiałów: srebra, srebrzonego mosiądzu oraz białego metalu. W 1935 roku, gdy zakłady Frageta dostały zlecenie na produkcję zastawy stołowej do wyposażenia luksusowego transatlantyku M/S "Piłsudski", to właśnie do Julii Keilowej zwrócono się z prośbą o współpracę. Tak powstał komplet śniadaniowy, składający się z dzbanka, mlecznika i cukiernicy, który idealnie pasował do modernistycznych wnętrz statku oraz sprawdzał się w podróży morskiej, ponieważ zaprojektowane przez artystkę naczynia miały nowoczesne owalne kształty oraz stabilne podstawy.

 

W 1937 roku Keilowa wzięła udział w Międzynarodowej Wystawie "Sztuka i technika w życiu współczesnym" w Paryżu, gdzie wystawiono naczynia jej autorstwa wykonane w zakładach Frageta. Na tę okazję zaprojektowała najprawdopodobniej słynną cukiernicę "Królewskie jabłko", prezentowaną również w tym katalogu. Na paryskim pokazie firma Frageta za naczynia wykonane według projektów Keilowej zdobyła dwa złote medale. Rok później cukiernica znalazła się na wystawie jej prac w Instytucie Propagandy Sztuki.

 

Karierę artystki przerwał wybuch II wojny światowej. W trakcie wojny przez dwa lata prowadziła pracownię ceramiczną we Lwowie. Najprawdopodobniej zginęła w 1943 roku w więzieniu na Pawiaku, jednak okoliczności śmierci Julii Keilowej do dzisiaj pozostają niewyjaśnione.

 

Projekty Julii Keilowej utrzymane są w stylistyce art déco, lecz niewątpliwie charakteryzują się również jej własnym rozpoznawalnym stylem. Posługując się najczęściej najprostszymi bryłami, takimi jak kula, stożek czy walec, tworzyła przedmioty proste i funkcjonalne, ale jednocześnie niezwykle dekoracyjne. Oszczędne w ornamenty i przejrzyste w formie naczynia odznaczały się bogactwem faktur oraz niekiedy różnych surowców (łączyła np. drewno z metalem, co dawało zdobnicze efekty). Dzięki swoim osiągnięciom w dziedzinie metaloplastyki zaliczana jest dziś do grona najwybitniejszych twórczyń polskiego designu.