Bolesław Cybis Głowa - prototyp wazonu

Bolesław Cybis (1895 Folwark Massandra na Krymie - 1957 Trenton, New Jersey, USA) Głowa - prototyp wazonu, około 1960

 

Swoją przygodę z rzeźbą i ceramiką Bolesław Cybis kontynuował po długiej przerwie w Stanach Zjednoczonych od lat 40. Poświęcił się tej działalności, zupełnie zarzucając malarstwo sztalugowe. Pierwsze obiekty zaczęły powstawać w zajmowanym przez małżeństwo Cybisów the Steinway Mansion w Astorii. Następnie artyści przenieśli się do Trenton w stanie New Jersey, gdzie otworzyli fabrykę ceramiki i działające przy niej studio eksperymentalne. Wówczas obok niewielkich figurek o zabawnym, czysto dekoracyjnym charakterze projektowali również formy o nieco bardziej wysublimowanej, artystycznej stylistyce. Prezentowana praca, datowana około 1960, powstała już po śmierci Cybisa według jego wcześniejszego projektu. Co ciekawe, łączy ona w sobie zarówno funkcje dekoracyjne, jak i użytkowe. Głowa mężczyzny, która miała stanowić prototyp dla wazonu, wydaje się obiektem wyjątkowym właśnie z racji na swój pierwotny zamysł. Stosunkowo głęboki relief i podział powierzchni rzeźby na poszczególne pola – prostokąty, potęguje ekspresję dzieła i jego dynamikę. Twarz postaci z odznaczającymi się oczami, nosem i ustami zdaje się wyłaniać z bezwładnej, surowej masy imitującej skały. Otwór w głowie, który stanowi czysto funkcjonalny aspekt wazonu, jeszcze bardziej podkreśla emocjonalny charakter pracy. Asymetryczna wyrwa o poszarpanych krawędziach przypomina krater wulkanu lub wejście do jaskini. W twórczości Cybisów forma głowy stanowi bardzo częsty motyw. Jednakże, jeśli idzie o wazony, to dominowały w nich nieco bardziej delikatne i klasyczne formy z subtelnymi zdobieniami. Prezentowana na aukcji praca wydaje się zatem bardzo ciekawym przykładem dzieła powstałego w fabryce prowadzonej od końca lat 50. już przez Marilyn Charlton.