24 czerwca 2020

Waldemar Świerzy - kolor i malarska ekspresja

 

"Świerzy posługując się portretem stał się jakby prekursorem telewizji o gigantycznym ekranie. Telewizja która nagle zatrzymuje kadr na twarzy. Ale nie na twarzy zmęczonego spikera – czasami oświecanego ale często tylko oświetlonego, lecz na obliczu pełnym wyrazu, uniesienia i ekspresji. Świerzy taką zatrzymaną twarz pozatelewizyjnie doskonali. Dopełnia sobą. Dekoracyjną siłą wyrazu. Przez układ barw harmonijnych i swoiste prószenie stwarza na plakacie atmosferę przyjemną dla oka".

Władysław Serwatowski

 

W bogatym dorobku Waldemara Świerzego na szczególną uwagę zasługują portrety artystów, które realizował w formie plakatów. Wśród nich odnaleźć można wizerunki najwybitniejszych i najbardziej rozpoznawalnych osobistości ze świata kultury i sztuki. Międzynarodową sławę przyniosły artyście plakaty zrealizowane w ramach cyklu "Wielcy Ludzie Jazzu" z portretami muzyków, takich jak Duke Ellington, czy Louis Amstrong, a także kultowy już plakat z wizerunkiem Jimiego Hendrixa. Syntetycznie opracowana postać ludzka, często ubrana w formę metafory zdominowała plakatową twórczość artysty na wiele lat i to właśnie z tymi projektami jest on utożsamiany przez największą część odbiorców. Być może przyczynkiem do wykształcenia takiego języka u artysty było malarstwo hiperrealizmu oraz coraz powszechniej dominującej w sztuce tego okresu figuracji.

 

Świerzy potrafił w wyjątkowy sposób przedstawić podobieństwo i charakter prezentowanych osób. Za pomocą charakterystycznych chlapnięć i maźnięć oraz przy użyciu na pozór abstrakcyjnych znaków Świerzy konstruował zarysy postaci, które ujawniają się przed widzem dopiero przy oglądzie z dystansu. W swoich projektach częstokroć eksponował poczucie humoru, powstrzymując się jednak od złośliwości. Poprawiał urodę modeli, dodawał im klasy i charakteru, kobietom odejmował lat. Z wieloma z portretowanych łączyła go gorąca przyjaźń. Często zaznaczał, że po zakończeniu pracy nie mógł skoncentrować się na malowaniu nowego portretu, czując, że uchodzi z niego twórcza para. Portrety Świerzego promowały polski repertuar filmowy i teatralny, kunszt i warsztat samego artysty oraz cieszący się wówczas coraz większą popularnością polski plakat. To właśnie wielotysięczne nakłady w latach 60. i 70. oraz stosunkowo łatwa dostępność pozwalały tysiącom przechodniów oglądać powiększone do rozmiarów plakatu wizerunki swoich idoli.

Waldemar Świerzy, "Akt"
Waldemar Świerzy, "Plaża", 2008

Artysta posiadał bogaty, niemal niewyczerpany arsenał środków wyrazu. Doskonale zdawał sobie sprawę z rangi i siły koloru, częstokroć ważniejszego niżeli sprawy związane z modelunkiem, który podobnie jak abstrakcjoniści wyraźnie akcentował skupiając się na emocjonalnych i muzycznych walorach barw. Świerzy jako jeden z pierwszych rodzimych grafików wprowadził do plakatu elementy malarstwa. Styl artysty cechuje zatem wyjątkowa umiejętność łączenia niepohamowanej swobody z wyrazistością, jaką daje znak graficzny. Z biegiem lat w twórczości Świerzego można dostrzec również echa malarstwa gestu, abstrakcji lirycznej oraz popularnego wówczas pop-artu.

Waldemar Świerzy, "Psy 1" - projekt do plakatu

Waldemar Świerzy jest jednym z najbardziej uznanych i rozpoznawalnych grafików nie tylko w Polsce, ale również za granicą. Wykształcenie artystyczne uzyskał w katowickim oddziale krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni profesora Józefa Mroszczaka. Jako grafik od 1952 zajmował się projektowaniem plakatów, okładek książkowych, kalendarzy i ilustracji. Świerzy to jeden z twórców Polskiej Szkoły Plakatu. To ostatnie pojęcie stworzone zostało przez krytykę celem określenia i wyróżnienia cech charakteryzujących polską grafikę użytkową w latach 60. i 70. XX wieku.