29 czerwca 2020

Szpilka- znak rozpoznawczy Teresy Tyszkiewicz

Termin: 2 lipca 2020 godz. 19:00

"Pamiętam zniszczone i zniekształcone dłonie Teresy, kontrastujące z jej ciągle pięknym ciałem. Długotrwały, wielomiesięczny proces nabijania szpilkami papieru, fotografii, płótna czy obiektów stał się dla artystki swego rodzaju transowym performansem angażującym jej ciało w działanie zakładające rytmiczne nawarstwianie gestu i powtarzalność."

Zofia Machnicka

Teresa Tyszkiewicz "Bez tytułu", 1985

Teresa Tyszkiewicz zadebiutowała w 1980 roku jako autorka eksperymentalnych filmów, prezentując między innymi obraz "Dzień po dniu". Wskutek wybuchu stanu wojennego i drastycznego ograniczenia wolności artystycznej, wraz ze swoim partnerem Zdzisławem Sosnowskim, wyprowadziła się do Francji. Tam rozwinęła swój język artystyczny i zaczęła pracować w ulubionej technice: papieru naklejonego na płótno i pokrytego warstwą gęstej farby. Wtedy też zaczął się dla niej tak zwany etap "szpilkowania". W 1981 roku artystka zaczęła używać szpilek, które szybko stały się znakiem rozpoznawczym twórczości Tyszkiewicz. Małe przedmioty na przestrzeni lat pojawiały się w ogromnej liczbie prac i wystąpień – czasem stłoczone, wbite rytmicznie w powierzchnię płótna, pokryte farbami, innym razem rozsypane na twarzy leżącej artystki lub zdobiące przywdziewaną przez nią do fotografii maskę. Prezentowany obraz to przykład takiego właśnie dzieła, którego kompozycja została zbudowana z małych metalowych przedmiotów – dla Tyszkiewicz "doświadczenia i metafory bólu", a jednocześnie "symboli zmagania się z przeszkodami". Niemalże obsesyjny proces wbijania małych metalowych igieł miał w "sobie element dramaturgii związanej z powtarzalnym i brutalnym w swojej istocie gestem przekłuwania mięsistej i stawiającej opór materii" (Zofia Machnicka). Prezentowana praca bez tytułu, pochodząca z 1985 jest wariacją na dany temat wykonaną w technice wykorzystującej proces lutowania – za pomocą lutu szpilki zostały tutaj przytwierdzone do metalowej płyty. Mimo, że artystka znana jest głównie z tworzenia filmów oraz obrazów wysadzanych szpilkami, za główne medium jej pracy można by uznać ciało. Jako jedna z twórczyń końca XX wieku Tyszkiewicz eksplorowała temat cielesności ludzkiej, w szczególności kobiecej. Ciało jest u niej zarówno źródłem przyjemności, jak i cierpień, to także obiekt seksualny, manifestujący swoją płeć.