Miasto-Przestrzeń-Maszyna. Relief Henryka Stażewskiego na I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu

24 czerwca 2022

Miasto-Przestrzeń-Maszyna. Relief Henryka Stażewskiego na I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu

Anna Szynkarczuk, Wiktor Komorowski
 

Choć dorobek artystyczny Henryka Stażewskiego z 2. połowy XX wieku jest liczny, prace wybitne, takie jak "Relief biało-czarno-szary nr 23" z 1964 na rynku kolekcjonerskim są ekstremalnie rzadkie. W 1965 ojciec polskiej awangardy zaprezentował ją na jednej z najważniejszych wystaw w historii powojennej Polski – I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu. Wartość historyczno-artystyczną dzieła doceniono już 20 lat temu – wynik aukcyjny reliefu w 2002 był rekordem na najdrożej sprzedaną pracę tego artysty. Już 30 czerwca przekonamy się, czy historia lubi się powtarzać. 

I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu


"Relief biało-czarno-szary nr 23" to doskonały przykład twórczości Henryka Stażewskiego z lat 60. Podzieloną na dwie strefy kompozycję wypełniają przestrzenne elementy. Praca pochodzi z czasu, gdy kolorystyka prac Henryka Stażewskiego została ograniczona do bieli, czerni i szarości, a układy poszczególnych elementów były mocno uporządkowane. Chronologicznie jest umiejscowiona pomiędzy monochromatycznymi, białymi reliefami, w których Stażewski pracował nad problemem ładu i porządku, a miedzianymi, gdzie efekty wypukłości były dodatkowo wzmocnione blikami na powierzchni metalu. Ograniczenie palety barwnej sprawia, że relief działa głównie poprzez zakłócenie geometrycznego porządku w postaci odchylenia kwadratów w dolnej części pracy. Celem było nie tylko złamanie zwyczajowej dwuwymiarowości abstrakcyjnej kompozycji, lecz także oddanie iluzji ruchu.