1 grudnia 2020

Mapy - świadectwa wiedzy o świecie

Stare Mapy są świadectwem ludzkiej wiedzy o świecie. Puste miejsca na mapie znaczą luki w wiedzy i niemożność odpowiedzi na proste pozornie pytania, dotyczące topografii.

 

Tam, gdzie rozwijają się handel i nauka, rozwija się też kartografia. Przykładem intensywnego rozwoju w tych dziedzinach była Holandia (Republika Zjednoczonych Prowincji) w XVII wieku. Kraj, który mając niewielkie terytorium osiągnął wiele na arenie międzynarodowej dzięki ruchliwości swoich żeglarzy, wcześnie zaczął potrzebować dokładnych map.

 

Ważnymi postaciami kartografii powstającego państwa byli Abraham Ortelius (1527-1598) i Gerard Mercator (1512-1594). Ortelius uważany jest za wydawcę pierwszego nowoczesnego atlasu świata ("Theatrum orbis terrarum"). Głównym sposobem pozyskiwania informacji przez Orteliusa były listy. Dzięki zachowanej korespondencji (przetrwało ponad 500 listów) można prześledzić sposób pozyskiwania informacji przez człowieka, który nie mógł być wszędzie i nie wszystko mógł zobaczyć. Pytania, które padają w korespondencji, uświadamiają przed jak podstawowymi problemami stawali wówczas kartografowie. Czy coś jest wyspą czy półwyspem? Co znajduje się na biegunie północnym? Jakiego rodzaju ludzie zamieszkują ten kraj?

 

Innym źródłem wiedzy były miasta portowe. Od zatrudnionych przez Holenderską Kompanię Wschodnioindyjską można się było dowiedzieć, jak wygląda świat, zakryty przed większościa Europejczyków. Wiedza, która zagęszczała mapy, zdobywana więc była w karczmianej scenerii, przypominającej zapewne obrazy Adriana van Ostade czy Adriaena Brouwera.