DESA Unicum Piękna 1A

ul. Piękna 1A, 00-477 Warszawa Poniedziałek - piątek 11 - 19 Sobota 11 - 16

Jan Berdyszak
(1934 Zawory - 2014 Poznań)

"Kompozycja kół X.", 1962 r.

olej/płótno, 140 x 93 cm

sygnowany, datowany i opisany na odwrociu: 'Kompozycja | Kół X. | JAN | BER | DYSZ | AK | 1962'

Cena: 72 300
więcej informacji
Komentarz
„Twórczość Jana Berdyszaka jest jednym z najwybitniejszych zjawisk sztuki nowoczesnej i ponowoczesnej w kraju i na świecie. Ukształtowana w wyniku dialogu między dociekaniami, intencjami a dziełami wskazuje na zdolność do wielkiej syntezy i wnikliwej analizy każdego działania artysty”.

– TAMARA WOŹNIAK-KSIĄŻEK

Artysta już na początku swojej twórczości skupił się na zagadnieniach przestrzeni. Koła natomiast były formami, które nierzadko służyły mu do eksperymentów z nią związanych. Nad cyklem „Koła podwójne” Berdyszak pracował w latach 1962-64 oraz 1967-69. W tym okresie dążył do przełamania konwencji malarskiej prostokąta. Płótna przyjmowały kształt okręgów, które twórca ustawiał jeden na drugim. Na nich natomiast malował kontrastowe formy sprawiające wrażenie przestrzennych.

Zaprezentowana „Kompozycja kół X” z 1962, czyli z początku okresu, w którym Berdyszak rozpoczął swoje eksperymenty z kształtem płócien, została skomponowana w sposób przywodzący na myśl opisany późniejszy cykl. Artysta przedstawił dwa koła, jedno pod drugim. Cała kompozycja utrzymana jest w ciemnych kolorach brązów, szarości oraz beżów. Dzięki licznym przecinającym koła liniom widz odnosi wrażenie przestrzenności tego przedstawienia.

Jak opisywał wczesną twórczość Berdyszaka Marian Grześczak: „(…) Powierzchnie malarskie Berdyszaka to kompozycje kół i półkoli, form eliptycznych i geometrycznych. Istotną funkcję pełnią również ażury. Powierzchnie malowane są w głąb lub w wypukłość, tzn. atakują płaskość. Kolorystyka pełni w nich funkcje równoprawne, a nie jedyne. Nawet formaty wykoncypowane zostały w ten sposób, aby zwielokrotnić obramowane nimi treści plastyczne, a tym samym wywierać na nie wpływ. W niektórych dziełach ta tożsamość elementów staje się wartością suwerenną” (M.G. [Marian Grześczak], Jan Berdyszak, „Poezja”, Warszawa 1968, s. 107, [w:]Marta Smolińska-Byczuk, Wojciech Makowiecki, Mirosław Pawłowski [oprac.], Jan Berdyszak. Prace 1960-2006, Arsenał, Poznań 2006, s. 289).

Eksperymenty, które artysta podejmował w latach 60. oraz 70., doprowadziły ostatecznie do wprowadzenia w przestrzeni rzeczywistej obrazu otworów, wycinanych przez artystę w płótnie. Od 1967, czyli zaledwie w pięć lat po powstaniu zaprezentowanej pracy, artysta zaczął dzielić swoje płótna na oddzielne części, które następnie zestawiał w różnorodne sekwencje. W ten sposób Berdyszak zaczął tworzyć obiekty z pogranicza malarstwa oraz rzeźby. Niedługo potem w jego twórczości pojawiły się wieloczęściowe formy z barwionej blachy, które przygotowywał do dowolnego zestawiania.

Jak opowiadał sam twórca: „Pustka zawsze intryguje. Wszyscy chętnie zaglądają w różne dziury, w miejsca, o których wiedzą, że nic w nich nie ma. I tak dotknęliśmy problemu nieobecności. Może ona być określonym stanem pustki, która może być przypadkowa albo spowodowana przez nas, a także przez jakąś sytuację bądź wydarzenie. Ja posługuję się właśnie nieobecnością, jak komplementarnym negatywem” (Jan Berdyszak w rozmowie z Elżbietą Dzikowską, Artyści mówią. Wywiady z mistrzami malarstwa, Rosikon Press, dostępny na: https://www.rosikonpress.com/wywiad_382/Jan_Berdyszak.html).
Biogram artysty
Rzeźbiarz, malarz, grafik, autor instalacji. Studiował rzeźbę w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Od wczesnego okresu jego twórczość skupiała się na zagadnieniach przestrzeni (cykl KOŁA PODWÓJNE, 1962-1964 i 1967-1969). Kolejnym etapem poszukiwań było wprowadzenie do obrazu przestrzeni rzeczywistej w postaci otworu wyciętego w płótnie. Twórczość Berdyszaka obejmuje także akcje efemeryczne. Brał udział w wielu artystycznych imprezach w kraju i zagranicą. Otrzymał Nagrodę Artystyczną Klubu "Od Nowa" w Poznaniu za debiut w dziedzinie malarstwa i rysunku (1960) oraz Nagrodę Artystyczną Miasta Poznania (1994).

ID: 65012

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Tak, rozumiem