Sztuka Współczesna. Op-Art i Abstrakcja Geometryczna
3 grudnia 2020 godz. 19:00

Ryszard Winiarski (1936 Lwów - 2006 Warszawa)
Seria 12 prac "Order vertical game 4 x 4", 1981
Estymacja: 400 000 - 600 000 zł
Numer obiektu na aukcji
118
Ryszard Winiarski (1936 Lwów - 2006 Warszawa)
Seria 12 prac "Order vertical game 4 x 4", 1981

Estymacja: 400 000 - 600 000 zł

akryl/deska, 87,5 x 105 x 4 cm (wymiary oprawy)
każda z części pracy sygnowana, datowana i opisana na odwrociu: 'order | vertical | game | 4x4 | Winiarski | 1981'
prace oprawione wtórnie w ramę
każda z dwunastu części opisana na odwrociu wraz z numerem porządkowym 1-12: 'order | vertical | game | 4x4 | Winiarski | 1981'
ID: 91400
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
- Do kwoty wylicytowanej doliczona zostanie opłata z tytułu "droit de suite". Dla ceny wylicytowanej o równowartości do 50 000 EUR stawka opłaty wynosi 5%. Opłata ustalana jest przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP w dniu poprzedzającym dzień aukcji.
Pochodzenie
  • kolekcja prywatna, Niemcy
  • kolekcja instytucjonalna, Polska
Wystawiany
  • Museum Modern Art, Hünfeld
  • Galerie New Space, Fulda
Więcej informacji
Mariaż nauk ścisłych i sztuki to charakterystyczny wyznacznik konceptualnej twórczości Ryszarda Winiarskiego, artysty niezwykle oryginalnego, jednego z czołowych przedstawicieli indeterminizmu w sztukach wizualnych w Polsce. Koncepcja jego artystycznej formuły wykrystalizowała się już pod koniec studiów na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, a decydujący na nią wpływ miało seminarium traktujące o związkach nauki i sztuki prowadzone na uczelni przez Mieczysława Porębskiego. Dla Winiarskiego, którego edukację artystyczną poprzedziło uzyskanie dyplomu na Wydziale Mechaniki Precyzyjnej na Politechnice Warszawskiej, zetknięcie się z poruszoną przez Porębskiego kwestią było zdarzeniem o charakterze iluminacji i zdecydowało o dalszym kierunku twórczości i wypracowaniu koncepcji opartej na fundamencie naukowo-wizualnym. W swojej pracy dyplomowej z 1966 podjął problem „wizualnej reprezentacji rozkładów statystycznych”, zakwestionował ocenę estetyczną dzieła, większą wagę przydając procesowi jego tworzenia aniżeli obrazowej reprezentacji będącej efektem losowego procesu decydującego o formie dzieła. Nie chciał, by jego dzieła nazywać obrazami, stąd już w najwcześniejszych pracach wprowadził pojęcie „obszarów”, uważał je za efekty uboczne procesu myślowego i wynikającej z niego metody. Jego sztuka jest wynikiem poszukiwania środków plastycznych dla zobrazowania matematycznego problemu losowości, inspiracje do jej tworzenia czerpał z różnych źródeł zmiennej losowej: teorii prawdopodobieństwa, teorii gier czy statystyki. Naturalną konsekwencją odebrania znaczenia wizualnej reprezentacji było maksymalne uproszczenie środków wyrazu i ograniczenie się wyłącznie do elementów maksymalnie neutralnych, których podstawowym i jedynym zadaniem było odzwierciedlenie wykonanego losowego procesu. Najbardziej klasyczne płótna Winiarskiego skonstruowane są za pomocą niewielkich kwadratów, w zależności od wyniku losowej gry zapełnianych kolorem czarnym lub białym, które odpowiadają cyfrom 0 i 1 w rachunku prawdopodobieństwa. Losowy proces decydował także o liczbie kolumn i rzędów w siatce, wielkości kwadratów oraz wyborze narożnika, od którego artysta rozpoczynał pracę nad kompozycją. Z czasem Winiarski coraz bardziej komplikował układy, modyfikował kształt pola obrazowego, umieszczał luki w płótnach, tworzył także kompozycje o charakterze przestrzennym. O kształcie reliefów naturalnie decydował przypadek. W kolejnych seriach prac artysta coraz bardziej modyfikował strukturę kompozycyjną, dodając jeszcze jeden kolor, wprowadzając różne figury geometryczne, takie jak romby bądź trapezy, tworząc konstrukcje przypominające makiety miast. W 1971 artysta, zainspirowany wypowiedzią Tadeusza Peipera z 1922, zaczął wykorzystywać jako materiał swoich prac powierzchnie lustrzane. Widz oglądający je z różnych perspektyw znajduje w nich fragmenty swojego odbicia. „Ograniczoność znana z fizjologii będzie inspiratorką konstrukcji artystycznych. Dzieło sztuki będzie uorganizowane społecznie” – pisał Peiper. Winiarski zastosował tę myśl dosłownie, wykorzystując lustra, w których odbijało się społeczeństwo. Jego prace opierają się na paradoksie, ponieważ będąc plastycznym ujęciem procesu losowości, jednocześnie eliminują możliwość ich przypadkowego odbioru. Winiarskiemu zależało na tym, by widzowie, oglądając jego dzieła, nie mogli odwołać się do subiektywnej oceny, sądu, smaku bądź emocji. Stworzona przez Winiarskiego metoda naukowo-wizualnego opracowania problematyki losowości idealnie odpowiadała ówczesnej potrzebie integrowania sztuki z innymi dziedzinami życia, czynienia jej narzędziem badawczym. Teoria programowania obrazów stworzona przez Winiarskiego w latach 60. była niezwykle nowoczesna i aktualna, zbiegła się w czasie z działaniami, jakie podejmowano równolegle na Zachodzie, wykorzystując do tego nowe narzędzie, jakim był komputer. Działania te określono później jako sztukę generatywną, a miejscem jej wczesnego rozwoju były uczelniane i korporacyjne laboratoria badawcze, w których naukowcy i inżynierowie jako pierwsi rozpoznali potencjał wykorzystania zaprogramowanej procedury algorytmicznej do tworzenia reprezentacji wizualnych. Sztuka generatywna stworzyła podwaliny pod rozwój sztuki cyfrowej, w pewnym sensie za teoretycznego pioniera tejże uznać należy także Ryszarda Winiarskiego.