Sztuka Współczesna. Op-Art i Abstrakcja Geometryczna
3 grudnia 2020 godz. 19:00

Estymacja: 500 000 - 800 000 zł
Numer obiektu na aukcji
112

Estymacja: 500 000 - 800 000 zł

akryl/płyta pilśniowa, drewno, 70 x 70 x 4,4 cm
sygnowany, datowany i opisany na odwrociu: 'nr. 29 - 1970 | H. Stażewski'
na odwrociu nalepki z Galerii Foksal oraz Galerii Milano
wymiary w oprawie: 101,5 x 101,5 x 7,5 cm
ID: 91455
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
- Do kwoty wylicytowanej doliczona zostanie opłata z tytułu "droit de suite". Dla ceny wylicytowanej o równowartości do 50 000 EUR stawka opłaty wynosi 5%. Opłata ustalana jest przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP w dniu poprzedzającym dzień aukcji.
Pochodzenie
  • Galeria Foksal, Warszawa (depozyt)
  • Galleria Milano, Mediolan
  • kolekcja prywatna, Polska
Literatura
  • Henryk Stażewski, red. Andrzej Szczepaniak, SKIRA, Milano 2018, s. 149 (il.)
Wystawiany
  • Henryk Stażewski, Alla Galleria Schwarz, Mediolan, 12.12.1974-13.01.1975
Więcej informacji

„Reliefy, które ostatnio robię, zbudowane są przeważnie z powtarzających się identycznych elementów. Są to formy niezindywidualizowane, anonimowe, pogrupowane w zbiory. Służą one do odmierzania i porządkowania przestrzeni w obrazie”. Tak w 1968 Henryk Stażewski opisywał eksperymenty, których rezultat stanowi prezentowany przez nas relief. Ten nowy element języka plastycznego artysta wprowadził do swojej twórczości w II połowie lat 50. Cieszył się już wówczas pozycją nestora polskiej awangardy. Trójwymiarowe kompozycje wyparły z twórczości Stażewskiego na kolejne dwie dekady media czysto malarskie. Niezależnie od medium, którym posługiwał się w danym okresie, prace artysty poddane były zawsze matematycznej dyscyplinie. Kompozycja jego reliefów została przez artystę zredukowana do relacji najprostszych elementów, zostały one jednak tak skalkulowane, „aby wszelka kalkulacja stała się niewidoczna, aby matematyka była tylko oddechem i rytmem form, przejrzystością barwy, logiką zjawisk przestrzennych, aby była poprzez to wszystko ucieleśnieniem czystego liryzmu” (Janusz Bogucki, Stażewski, katalog wystawy, Galeria Kordegarda, Warszawa 1959, s. nlb.). Stażewski, podobnie jak inni przedstawiciele geometrycznej abstrakcji, uważał, że sztuka na wzór nauki powinna poszukiwać fundamentalnych zasad rządzących rzeczywistością. W odróżnieniu od tradycyjnego malarstwa, które analizuje, jak rzeczy wyglądają, konstruktywiści, odrzucając powierzchowność przedmiotów, badają to, co je konstytuuje – istotę rzeczy i zjawisk. Metodę naukową Stażewski odniósł także do stosowanych w reliefach kolorów. W wywiadzie opublikowanym w katalogu wystawy w Galerii Foksal w 1969 mówił: „Zajmuję się zagadnieniem koloru. W ostatnich reliefach stosuję najostrzejsze rygory, które upodabniają je do tablic używanych w optyce i kolorymetrii. Kolory rozłożone są według zasad widma rozszczepionego promienia. Wyeliminowane są wszystkie kontrasty, a stosowane jedynie stopniowe przejścia i gradacje kolorów. (…) Obliczanie stosunków kolorów otrzymuje się na krążku kolorów spektralnych, rozmieszczonych według określonych długości fal. Można z niego wybrać albo kolory zasadnicze o największej różnicy długości fal, albo kolory zbliżone – o małej różnicy. Matematyczną precyzję w wyborze kolorów osiągam przez intuicję. W naszym oku jest miara, która daje niezawodne oparcie dla intuicji. Dzięki intuicji twórczość artystyczna nie jest ilustracją praw już odkrytych” (Henryk Stażewski, [cyt. za:] wywiad Wiesława Borowskiego, [w:] Henryk Stażewski, katalog wystawy, Galeria Foksal, Warszawa 1969, s. nlb.). Wysunięte z płaszczyzny obrazu figury geometryczne artysta wykonywał z różnych materiałów: tektury, blachy, płyt pilśniowych czy drewna. W kompozycjach tych uwidacznia się tzw. względny ruch obrazu – podlegają one rozmaitym transformacjom w efekcie zmian oświetlenia uruchamiającym grę światła i cienia, a także w konsekwencji przemieszczania się odbiorcy. Stażewski w późniejszych reliefach zwiększał efekt trójwymiarowości, redukując jednocześnie elementy kompozycyjne. Równolegle do reliefów w formie obrazów powstawały też kompozycje przestrzenne – dwustronne reliefy, które widz mógł obejść dookoła, zwiększając tym samym ilość możliwych konfiguracji elementów kompozycyjnych dzieła. Prezentowany relief powstał w legendarnej, warszawskiej pracowni artysty na ostatnim piętrze wieżowca przy ulicy Świerczewskiego. Stażewski wprowadził się do niej w 1962. Wraz z nim w pracowni rezydowali malarka Maria Ewa Łunkiewicz-Rogoyska i jej mąż, Jan. Po śmierci artystki jej miejsce w pracowni zajął Edward Krasiński. Przez kolejne 15 lat pracownia na Świerczewskiego była najciekawszym salonem artystycznym Warszawy, dodatkowo połączona towarzysko z równie wyjątkowym miejscem, jakim była Galeria Foksal. Artyści tworzący krąg towarzyski Stażewskiego nie tylko w niej bywali, ale również tworzyli tam gościnnie swoje prace. Niektóre były działaniami efemerycznymi, inne istnieją do dziś.