Sztuka Współczesna. Klasycy Awangardy po 1945 (wyniki)
5 grudnia 2019, godz. 19:00

Maria Jarema (1908 Stary Sambór - 1958 Kraków)
"Kompozycja II - Postacie", 1957 r.
Cena wylicytowana: 420 000 zł
Estymacja: 350 000 - 500 000 zł
Numer obiektu na aukcji
314
314
Maria Jarema (1908 Stary Sambór - 1958 Kraków)
"Kompozycja II - Postacie", 1957 r.

Cena wylicytowana: 420 000 zł
Estymacja: 350 000 - 500 000 zł

monotypia, tempera/papier naklejony na płótno, 65 x 50 cm
sygnowany, datowany i opisany na odwrociu: 'Kompozycja [nieczytelne] II | syg. temp. [nieczytelne] 65 x 50 | kat. PiS nr 8 | Nr. 395 | 1957 | "POSTACIE"'
na odwrociu naklejki z Musee d'Art et d'Histoire; DESA Foreign Trade Enterprise, VI Biennale de São Paulo 1961 oraz stempel wywozowy
ID: 79659
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
- Do kwoty wylicytowanej doliczona zostanie opłata z tytułu "droit de suite". Dla ceny wylicytowanej o równowartości do 50 000 EUR stawka opłaty wynosi 5%. Opłata ustalana jest przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP w dniu poprzedzającym dzień aukcji.
Pochodzenie
  • ze zbiorów Kornela Filipowicza (męża artystki)
  • dom aukcyjny Rempex, 2005
  • kolekcja prywatna
  • dom aukcyjny Quadrillion, 2018
  • kolekcja prywatna, Warszawa
Literatura
  • Katalog rodzinny, poz. 395
  • Maria Jarema, Wystawa malarstwa i rzeźby, Warszawa, Kordegarda Gmachu MKiS, org. ZPAP, CBWA, Warszawa 1958 [wstęp:] Mieczysław Porębski, poz. 21, opis w katalogu: 21: KOMPOZYCJA 1957, temp. monot. 65 x 49
  • Pologne a la VI Biennale de São Paolo, São Paolo 1961, [wstęp:] R. Stanisławski, poz. Nr 4; Opis w katalogu: Composition (II), 1957 / detrempe-monotypie, 65 x 50 / col. Kornel Filipowicz, Cracovie
  • Maria Jarema. Katalog wystawy, Pałac Sztuki, Galeria Krzysztofory, Kraków XI 1962, Kraków 1962, [wstęp:] M. Porębski, H. Blum, s. 50,
  • opis w katalogu: POSTACIE, 1957, monot./tempera; 65 x 50 k.395
  • Deux artistes polonaises: Maria Jarema, Maria Hiszpańska-Neumann, Musee d`Art et d`Histoire Salle des Casemates, Geneve 12
  • Octobre 3 Novembre 1963, Geneve 1963, s. nlb, poz. kat. 48. Opis w katalogu: 48. Composition, 1957 tempera, monotypie 65 x 50
  • Joanna Guze, Sztuka jest agresją, “Polska”, nr 2, II 1983, s. 41, il. (fot. z wystawy w Galerii Krzysztofory w 1962 wyk. Eustachy
  • Kossakowski; praca w tle na ścianie)
  • Maria Jarema, Stowarzyszenie Artystyczne Grupa Krakowska, grudzień 1988 – styczeń 1989, Galeria Krzysztofory
  • [oprac. J. Chrobak], s. 44, il. 56 (fot. z wystawy w Galerii Krzysztofory w 1962 wyk. Eustachy Kossakowski; praca w tle na ścianie)
  • Jerzy Tchórzewski, Maria Jaremianka, Wspomnienia i refleksje, „Odra”, nr 5, V 1989, il. 4 (fot z wystawy w Galerii Krzysztofory w 1962
  • wyk. Eustachy Kossakowski; praca w tle na ścianie)
  • Maria Jarema 1908-1958. Katalog wystawy, Muzeum Narodowe we Wrocławiu; Galeria Sztuki Współczesnej Zachęta, Warszawa,
  • Wrocław 1998, s. 198, poz. 316, opis w katalogu: POSTACIE, 1957, Monot. temp. pap., 65 x 50. K. 395. Wł. Prywatna
  • Sławomir Bołdok, Warszawa, Będzin, Kraków, „Gazeta Antykwaryczna”, nr 5 (500), V 2001, s. 30, il.1.
  • Maria Jarema. Wspomnienia, zapiski i komentarze. Stowarzyszenie Artystyczne Grupa Krakowska, Kraków 2001, red. Józef Chrobak.
  • Reprodukowany na okładce obok projektu kostiumu. Fotografia Eustachego Kossakowskiego z wystawy w Galerii Krzysztofory w 1962
  • oraz reprodukcja nr 64, opis str 93 i 94, nr kat. 64.
Wystawiany
  • Maria Jarema, Wystawa malarstwa i rzeźby, Warszawa, Kordegarda Gmachu MKiS, org. ZPAP, CBWA, Warszawa 1958, wernisaż
  • 12.04.1958
  • Biennale du Musee d’art moderne de São Paolo, 1961
  • Maria Jarema. Pałac Sztuki, Galeria Krzysztofory, Kraków, listopad 1962
  • Deux artistes polonaises: Maria Jarema, Maria Hiszpańska-Neumann, Musee d`Art et d`Histoire.
  • Salle des Casemates, Geneve 12 Octobre-3 Novembre 1963
Więcej informacji
Wielobarwne, rytmiczne i dźwięczne monotypie tworzone przez Marię Jaremę w drugiej połowie lat 50. XX wieku to najprawdopodobniej szczytowy punkt jej osiągnieć w dziedzinie malarstwa. Szczególny status tych niezwykle kolorowych obrazów zdaje się podkreślać fakt, że ich powstawanie, jak i powstawanie całej sztuki artystki przerwała jej przedwczesna śmierć. Były to zatem prace późne, ale jednocześnie dojrzałe i odznaczające się wysoką wartością artystyczną. Ostatnie lata życia Jaremy to czas rosnącego uznania dla niej jako artystki, przejawiającego się w zorganizowaniu jej wystawy monograficznej w warszawskiej Kordegardzie w 1958 oraz w udziale Jaremianki w tym samym roku w Biennale w Wenecji. Wzmożone zainteresowanie twórczością artystki trwało również po jej przedwczesnej śmierci. Przykładem tego jest wystawienie jej prac w 1961 na Biennale w Sao Paulo – w tym prezentowanej w niniejszym katalogu monotypii. „Biennale w Sao Paulo, otwarte po raz pierwszy w 1951 roku, było największą w Ameryce Południowej i wówczas jedną z największych na świecie prezentacją sztuki współczesnej, stawiającą sobie za cel promocję samej Brazylii i jej współczesnej kultury oraz zapoznanie publiczności brazylijskiej ze sztuką nowoczesną zarówno z własnego kraju, jak i ze świata. (…) Ryszard Stanisławski, wcześniej zaangażowany w organizację polskiej wystawy na Biennale w Wenecji w 1958 roku, odpowiadał za kolejną prezentację na VI Biennale w 1961 roku [w Sao Paulo], którą faktycznie organizowało Ministerstwo Kultury i Sztuki oraz Centralne Biuro Wystaw Artystycznych przy wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Wystawa w Sao Paulo była przedsięwzięciem prestiżowym, ale niezakrojonym na zbyt dużą skalę. W zaprojektowanym przez Oskara Niemeyera pawilonie, gdzie odbywało się Biennale, w dziale polskim czołowe miejsce zajęła twórczość malarska Marii Jaremy (…). Wybór tych artystów wpisywał się w hierarchię wartości promowaną wówczas przez polską krytykę, zwłaszcza Mieczysława Porębskiego, Jerzego Stajudę, Elżbietę Grabską, Aleksandra Wallisa czy Andrzeja Jakimowicza. Hierarchia ta wynikała przede wszystkim z przemian, jakie nastąpiły w okresie odwilży” (cyt. za: Andrzej Szczerski, Cztery nowoczesności. Teksty o sztuce i architekturze polskiej XX wieku, Kraków 2015, s. 173-174). Choć monotypie wydają się manifestacjami czystej formy malarskiej, sztuka Jaremianki mniej lub bardziej zawsze odnosiła się do rzeczywistości społecznej i polityki. Zupełnie inaczej wyglądało to w latach 30., gdy młoda artystka odbywała artystyczne studia i angażowała się w nielegalny wówczas ruch komunistyczny, inaczej powiązanie jej sztuki z polityką wyglądało dwadzieścia lat później, w czasach tzw. odwilży. Był to czas rozluźnienia polityki kulturalnej w PRL, co dało artystom i artystkom większą swobodę tworzenia, a przede wszystkim pozwoliło podjąć wątki, które w pierwszej połowie lat 50. nie mogły pojawić się w twórczości prezentowanej na oficjalnych pokazach sztuki. Dotyczy to przykładowo twórczości abstrakcyjnej. Jak miała już wcześniej zauważyć artystka: „Abstrakcjonizm, niesłusznie uważany przez niektórych za kierunek, był odruchem samoobrony sztuki. Odrzucał temat, chcąc jasno pokazać problematykę sztuki. Narzucał ją widzowi, pozbawiając go tematu, który tak często pochłania bez reszty jego uwagę, ale równocześnie czyni mu sztukę bliższą, bardziej ludzką” (cyt. za: Barbara Ilkosz, Maria Jarema 1908-1958, Wrocław 1998, s. 124). W zacytowanej wypowiedzi zwraca uwagę wyrażenie „odruch samoobrony sztuki”. Stwierdzenie to można odnieść do twórczości Marii Jaremy, która powstawała w opozycji do narzuconego przez władzę komunistyczną socrealizmu, w którym artystka nie brała udziału, przez co również nie wystawiała w trakcie jego trwania. Słowa te pozostawały aktualne poniekąd również wówczas, gdy powstawały jej monotypie, które – podobnie jak całą twórczość abstrakcyjną powstającą w czasach odwilży – traktuje się jako sposób „odreagowania” socrealizmu, gest artystycznej wolności po okresie kulturalnego zniewolenia.

Dodaj obiekt

0
Wydrukuj katalog